İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin kayıp çeklerin iptali davasında davacı bankanın keşideci sıfatıyla taraf sıfatı yokluğundan davanın usulden reddine dair kararı.
Özet: Çeşitli seri numaralı kayıp çeklerin zayi nedeniyle iptalini talep eden davacı keşideci bankanın başvurusunda, Türk Ticaret Kanununun 651/2. maddesi gereğince çekin iptali davası açma hakkının çeke bağlı alacağı olan hamile ait olduğu, keşidecinin ise zilyedi olduğunu iddia ettiği çekler için muhatabı ödemeden men etme yetkisi bulunduğundan iptal davası açmasında hukuki yararı ve taraf sıfatı bulunmadığı tespit edilerek, dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

T.C.
İZMİR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/932 Esas
KARAR NO : 2025/261
DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 01/11/2024
KARAR TARİHİ: 18/03/2025
Yukarıda tarafları yazılı olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Bankası ... Şubesi’nin 19.10.2007 işlem tarihli ..., ... seri numaralı, 16.09.2009 işlem tarihli ... seri numaralı, 01.08.2008 işlem tarihli ..., ... seri numaralı, 17.03.2008 işlem tarihli ...,... seri numaralı, 14.11.2008 işlem tarihli... seri numaralı, 16.03.2009 işlem tarihli ... seri numaralı ,20.09.2011 işlem tarihli ... seri numaralı ve 03.06.2011 işlem tarihli ... seri numaralı çeklerin zilyedi olduğunu, müvekkilinin zilyedi olduğu iş bu çeklerin, kaybedildiğini, çeklerin kaybolduğunun fark edilmesinden sonra , söz konusu çeklerin bulunması için, müvekkili tarafından her türlü araştırma yapıldığını, müvekkili tarafından şikâyette bulunulduğunu ve muhatap bankaya gerekli talimatın verildiğini, ancak, çekleri eline geçiren kişilerin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çekleri işletmesi tehlikesinin halen söz konusu olduğunu, çeklerin, üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, adı geçen çeklerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava, kaybetme nedeniyle Türk Ticaret Kanununun 651 ve devam eden maddelerine göre çekin iptali istemine ilişkindir.
6100 sayılı HMK'nun 114.maddesine göre tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları dava şartları arasında sayılmıştır.
HMK'nun 115.maddesine göre, açılan davada, dava şartlarının var olup olmadığı mahkemece davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılacaktır. Türk Ticaret Kanunu'nun 651/2. maddesi gereğince çek iptal davası açma hakkı, hamiline tanınmış bir haktır.
Davacı vekili tarafından dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep edilmiş ise de, davacının iptalini istediği çekler ile ilgili ... Bankasına yazılan müzekkereye verilen yazı cevabında "...'ya ait ilgili çek numaralarının müşterinin ... nolu hesabından verilmiş olup herhangi bir ibraz söz konusu olmadığı" şeklinde bildirildiği anlaşılmıştır. Zayi nedeni ile iptal davası açma hakkı TTK 651 maddesi uyarınca çeke bağlı alacağı olan hamile ait olup, keşideci olan davacının kayıp çekler hakkında talepte bulunmasında hukuki yararı yoktur. Keşidecinin çeki zayii etmesi halinde TTK nın kendisine tanıdığı imkan nedeniyle muhatabı ödemeden men etme yetkisi bulunduğundan, zayii nedeniyle çek iptali davası açma hakkı bulunmadığı ve TTK 651/2 mad gereğince çekin iptalini talep etme hakkının hamile ait olduğu anlaşılmakla Türk Ticaret Kanunu'nun 651/2.maddesine göre taraf sıfatı bulunmayan davacı tarafından açılan davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 25/03/2024 tarih, ... E.-... K. Sayılı ilamı)
HÜKÜM : Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;
1- Davacının davasının REDDİNE,
2-Alınması gereken maktu 615,40 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubuyla bakiye 187,8‬0 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye İrat Kaydına,
3-Davacının yapmış olduğu yargılama harç ve giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına.
4-Davacı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde resen davacıya iadesine,
Dair, tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda davacı tarafın yokluğunda tensiben karar verildi. 18/03/2025
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı