Sigorta başlangıç tarihi tespiti davalarında 6552 sayılı Kanun gereği Sosyal Güvenlik Kurumuna dava öncesi başvuru zorunluluğu.
Özet: Davacının sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti talebiyle açtığı davanın ilk derece ve istinaf mahkemelerince kabul edilmesinin ardından, davalı kurum vekili kararı temyiz etmiştir. Yargıtay incelemesinde, 6552 sayılı Kanun ile getirilen ve sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etme zorunluluğunu bir "dava şartı" olarak belirleyen düzenleme ve bu düzenlemenin "hizmet akdine tabi zorunlu sigortalılık süresinin tespiti" davaları için getirdiği istisna üzerinde durulmaktadır. Mahkemelerin dava şartı eksikliğinde izlemesi gereken usul kuralları ışığında, eldeki davanın belirtilen "dava şartı"na uygunluğunun değerlendirildiği ve ilk derece mahkemesinin işin esasına girme kararının bu yönüyle ele alındığı anlaşılmaktadır.
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/881 E., 2025/991 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziantep 5. İş MahkemesiSAYISI : 2020/166 E., 2022/117 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.06.1989 tarihi olduğunu ve 1 gün süreyle çalıştığının tespitine, bu hizmeti ile sosyal güvenlik hizmetlerinin birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre veya zamanaşımı yönünden reddini talep ettiklerini, davacının çalıştığını iddia ettiği işyeri sahibi olan ... ...'ın davaya dahil edilmesi gerektiğini, Kurum kayıtları ile çelişen davanın reddini talep ettiklerini, müvekkilinin yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 01.06.1989 tarihinde 1 gün süre ile ... sicil no.lu ... ... Lojman Binası İnşaatı iş yerinde hizmet akdiyle prime esas kazancın alt sınırındaki ücret ile çalıştığının tespitine, davacının uzun vadeli sigortalı kolu bakımından sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 03.08.1991 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı Kurum vekili yerel mahkeme kararının hukuki ve yasal dayanaktan yoksun olarak, eksik inceleme ve araştırma neticesinde verildiğini, hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazları göz önüne alınmaksızın ve iddia resmi belge niteliğindeki delillerle ispatlanmaksızın karar verildiğini, toplanan deliller ve dinlenen tanık beyanlarının da davanın ispatına yeterli olmadığını, Mahkemece re'sen araştırma ilkesi gereği kamu tanığı yeterince incelenilmeden ve diğer araştırmalar yapılmadan karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespitine ilişkindir.1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinin 2. fıkrasında, “Diğer Kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır.” şeklinde düzenleme gözetildiğinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu dışındaki Kanunlar ile de dava şartı düzenlenebileceği anlaşılmaktadır. 2.11.09.2014 tarihli Mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7. maddesine üçüncü fıkra olarak “31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve ... Kanunu ile diğer sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri hariç olmak üzere, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat edilmesi zorunludur. Diğer Kanunlarda öngörülen süreler saklı kalmak kaydıyla yapılan müracaata altmış gün içinde Kurumca cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Kuruma karşı dava açılabilmesi için taleplerin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması şarttır. Kuruma başvuruda geçirilecek süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz.” hükmü eklenmiştir. 3.Dava şartları, mahkemenin davanın esası hakkında yargılamanın devamı için gerekli olan şartlardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları, dava açılabilmesi için değil Mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır. HMK’nın 115/2. maddesindeki kurala göre, “Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder”. Düzenleme gereğince, eksik olan bir dava şartı, belirli bir süre verilerek giderilebilecek ise hâkim tarafından eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilmesi gerekir. Bu süre içinde dava şartı eksikliği tamamlanmaz ise dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmelidir.4.Eldeki dava 17.08.2020 tarihinde, 6552 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden sonra açılmıştır. Davacı, 01.06.1989 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespitini istemiştir. İlk Derece Mahkemesi, işin esasına girmek suretiyle davanın kabulüne karar vermiştir. Öte yandan dosya kapsamında davacının Kuruma 23.05.2006 tarihinde başvurusunun olduğu, anlaşılmakla anılan başvurunun 5521 sayılı Kanun'un 7/3. maddesinin yürürlük tarihi öncesi tarihi içerdiği ve güncel olmadığı da anlaşılmaktadır. 5.Yukarıda belirtilen açıklamalar ışığında, 11.09.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7. maddesine 3. fıkra olarak eklenen düzenleme gereği, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaatın olması ve Kurumca müracaata konu istemin zımnen ya da açıkça reddedilmesi gerektiği dava şartı olarak düzenlenmiş olup, eldeki davada, davacı tarafından 5521 sayılı Kanun'un 7/3 maddesine uygun bir şekilde, davaya konu istem hakkında, Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat ve Kurum tarafından bu müracaata konu istemin reddine ilişkin bir işlem veya eylem bulunmadığı görülmekle, Mahkemece, davacı tarafa 6100 sayılı HMK.'nın 115/2. maddesi uyarınca, 6552 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7. maddesine üçüncü fıkra olarak eklenen düzenleme doğrultusunda, davaya konu istemi hakkında Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etmesi ve bu müracaat hakkında anılan yasal düzenleme uyarınca Kurumun ret iradesini gösterir işlem veya eyleminin olduğunun belgelenmesi için kesin süre ihtaratlı önel verilmeli, bu süre içerisinde dava şartı eksikliğinin tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmeli, Kuruma müracaat ve müracaatın reddine dair Kurum işlem veya eylemine ilişkin dava şartının tamamlanması halinde ise davanın esasına girilerek, varılacak sonuca göre karar verilmelidir. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,2.İlk Derece Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,05.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.