samsunda 2942 sayılı kanun kapsamında açılan kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davasının idarece vazgeçilmesi sonucu konusuz kalmasına ilişkin temyiz incelemesi.

Samsunda 2942 sayılı Kanun kapsamında açılan kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davasının idarece vazgeçilmesi sonucu konusuz kalmasına ilişkin temyiz incelemesi.

Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesinin kabul kararı istinafta reddedilmiş, temyiz incelemesinde ise benzer taşınmazların değerlemesiyle uyumsuzluk nedeniyle bozulmuştur; bozma sonrası yargılamada ilk derece mahkemesi davanın konusuz kaldığına hükmedince, davacı idare, kamulaştırmanın kesin kararla tescil sonrası terk edilmesiyle taşınmaz sahibine yasadan doğan geri alma hakkının tanındığını ve bu durumun davanın konusuz kalmadığını ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/13392 E. , 2025/13816 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2025/114 Esas, 2025/388 Karar

KARAR: Karar verilmesine yer olmadığına

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen

4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Samsun ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 11 77... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından tespit edilen kamulaştırma bedelini kabul etmediklerini, taşınmazın şehrin çok değerli bir bölgesinde olduğunu ileri sürerek kamulaştırma bedelinin gerçek değeri üzerinden tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin 15.09.2022 tarihli ve 1339 sayılı ... Encümeni kararının iptali istemi ile dava açılacağını, dava konusu parsele belirlenen bedelin çok düşük olduğunu, hakkında iptal kararı verilen bir imar planı ile ilgili olarak kamulaştırma kararı alınamayacağı hususu davacı tarafından göz ardı edilerek açılan işbu davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.11.2023 tarihli ve 2023/65 Esas, 2023/940 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 28.02.2024 tarihli ve 2024/367 Esas, 2024/667 Karar sayılı kararıyla başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin 28.02.2024 tarihli ve 2024/367 Esas, 2024/667 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın zeminine değerlendirme tarihi olan 19.01.2023 tarihi itibarıyla 9.076,78 TL/m² değer biçildiği; dava konusu taşınmaza bitişik konumda bulunan aynı yer 11 77... parsel sayılı taşınmaza 26.12.2022 değerlendirme tarihi itibarıyla Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.07.2023 tarihli ve 2022/1045 Esas, 2023/589 Karar sayılı kararı ile 8.853,90 TL/m² birim bedeli üzerinden değer biçilmiş olup, iş bu karar Dairemizin 2024/4696 Esas sayılı dosyasında kayıtlı olduğu anlaşılmakla birlikte dava konusu taşınmaza benzer nitelikteki komşu parsellerle ilgili olarak aynı kamulaştırma kapsamında açılan davalarda ise 11 76... parsel sayılı taşınmazın zeminine 07.03.2023 değerlendirme tarihi itibarıyla 9.372,36 TL/m² değer biçildiği, tarafların temyizi üzerine Dairemizin 2024/4686 Esas, 2025/865 Karar sayılı kararıyla onandığı; 11 76... parsel sayılı taşınmazın zeminine 23.02.2023 değerlendirme tarihi itibarıyla 9.340,00 TL/m² değer biçildiği, tarafların temyizi üzerine Dairemizin 2024/4677 Esas, 2025/586 Karar sayılı kararıyla onandığı anlaşıldığından komşu parseller için belirlenen birim metrekare bedellerden ayrılma nedenleri hususunda ek rapor alınmadan karar verilmiş olmasının bozmayı gerektirdiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz yönünden kamulaştırma davası sonuçlandıktan ve tescil yönünden kesin karar verildikten sonra encümen kararı ile kamulaştırmadan vazgeçildiği için 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi gereğince davalının 3 aylık süre içinde geri alma hakkı olduğunu ve davalıya kamulaştırma bedelini iade etmesi halinde taşınmazı geri alabileceğinin bildirildiğini; ancak davalının geri alma hakkını kullanmadığını, bu nedenle davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Davacı idare vekilince sunulan temyiz dilekçesinde her ne kadar 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi uyarınca tespit edilen bedeli iade eden malikler yönünden kamulaştırma davalarının konusuz kaldığından reddine, bedeli iade etmeyen malikler yönünden davalara devam edilerek kabul kararı verilmesi gerektiği belirtilmekte ise de 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinin ancak kamulaştırmanın kesinleşmesinden sonra taşınmazların kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik herhangi bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde uygulanması mümkün olup dava konusu taşınmaza ilişkin kamulaştırma henüz kesinleşmediğinden bu maddenin uygulanması mümkün değildir.

3. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

27.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.