Kamulaştırma Kanunu uyarınca irtifak hakkı bedel tespiti ve tescili davasında, mahkemenin bozma gereklerine uyulmaması nedeniyle yapılan temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırma yoluyla tesis edilen irtifak hakkı karşılığının tespiti ve tescili davasında, yerel mahkemenin ilk kabul kararı, benzer bir kamulaştırma davasının kesinleşmesinin beklenmemesi, irtifak hakkının hazine adına özel şartlarla tescili gerektiği ve davacı idarenin harçtan muaf olmadığı hususlarında eksiklikler nedeniyle bozulmuş; bozma sonrası yeniden verilen kabul kararı ise, mahkemece bozmaya uyulduğu belirtilmesine rağmen, bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmemesi sebebiyle hem idare hem de davalı tarafından, taşınmazın değerlemesi, vekalet ücreti ve faiz gibi konulara ilişkin itirazlarla temyiz edilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/3883 E.  ,  2025/14877 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2017/521 Esas, 2024/109 Karar
KARAR : Kabul
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Yalova ili, ..., ... köyü 731, 7 33... parsel sayılı taşınmazlardaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kıymet takdir raporunda takdir edilen bedelin düşük olduğunu, taşınmazların gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 06.07.2015 tarihli ve 2014/993 Esas, 2015/585 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 06.07.2015 tarihli ve 2014/993 Esas, 2015/585 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan incelemede; arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazların zeminine emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, ancak yapılan incelemede; dava konusu 731 parsel sayılı taşınmazın 3.445,46 m²lik kısmının kamulaştırılması için Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından Yalova 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/424 Esas, 2015/225 Karar sayılı dosyası ile açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili istemli davada kamulaştırmadan arta kalan ve eldeki davanın konusu olan bölüm için %5 değer azalışı uygulandığı, kararın henüz kesinleşmediğinin anlaşıldığı, bu itibarla dava konusu taşınmazın 3.445,46 m²lik kısmının kamulaştırılması için Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından açılan Yalova 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/424 Esas, 2015/225 Karar sayılı dava dosyasının kesinleşmesi beklenip sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması irtifak hakkının kullanım hakkı ... Genel Müdürlüğüne ait olmak üzere ağaç dikmemek, bina vs. sabit tesis yapmamak şartı ile Hazine adına tesciline karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi ve davacı idare harçtan muaf olmadığından aleyhine harca hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde harç alınmasına yer olmadığına karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar vermiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, emsal karşılaştırmasının yerinde olmadığını, taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini, idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı uyarınca hükmedilen bedele faiz işletilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların değerinin düşük belirlendiğini, irtifak nedeniyle değer düşüklüğü oranının düşük alındığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Temyiz olunan nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışında ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
3. Mahkemece her ne kadar bozma kararına uyulmuş ise de bozma gerekleri yerine getirilmemiştir. Şöyle ki dava konusu 731 parsel sayılı taşınmazın 3.445,46 m²lik kısmının kamulaştırılması için Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından Yalova 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/400 Esas, 2021/50 Karar sayılı dosyası ile açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili istemli dava neticesinde davanın kabulüne karar verildiği ve kararın temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiği ve belirlenen metrekare değeri bozma konusu yapılmadığı dikkate alındığında, Mahkemece bozma öncesi hükmedilen 319.449,92 TL bedele karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurması doğru görülmemiştir.
4. İrtifak hakkının kullanım hakkı ... Genel Müdürlüğüne ait olmak üzere ağaç dikmemek, bina vs sabit tesis yapmamak şartı ile Hazine adına tesciline karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi ve davacı idare harçtan muaf olmadığından aleyhine harca hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde harç alınmasına yer olmadığına karar verilmesi bozmayı gerektirir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden hükmün açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,
Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine,
19.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.