Tacir ve şirket yöneticilerinin dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçlarında eksik soruşturma nedeniyle verilen takipsizlik kararına itirazın reddinin Kanun Yararına Bozulması istemi.
Özet: Adalet Bakanlığının talebi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, müştekinin taşınmazlarını kat karşılığı inşaat sözleşmesiyle devrettiği şüphelilerin, anlaşmaya aykırı olarak tevhit ve ifraz işlemleriyle bağımsız bölümler oluşturup üçüncü kişilere satarak haksız kazanç elde ettiği ve müştekileri zarara uğrattığı iddiasıyla açılan "tacir veya şirket yöneticilerinin dolandırıcılığı" ile "güveni kötüye kullanma" suçlarına ilişkin soruşturmada, eksik inceleme yapıldığı, önemli delillerin toplanmadığı ve aynı olaya ilişkin farklı kararlar verildiği gerekçesiyle verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararlarına itirazın reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, soruşturmanın genişletilmesi gerektiği gözetilmeksizin verilen bu kararların kanun yararına bozulmasını talep etmiştir.
11. Ceza Dairesi         2025/818 E.  ,  2025/13720 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği
SAYISI : 2021/2824, 2023/4061 Değişik iş
SUÇLAR : Tacir veya şirket yöneticileri ile kooperatif yöneticilerinin dolandırıcılığı, güveni kötüye kullanma
Çorum Sulh Ceza Hakimliğinin 15.02.2022 tarihli ve 2021/2824 Değişik İş sayılı ve Çorum Sulh Ceza Hakimliğinin 04.07.2023 tarihli ve 2023/4061 Değişik İş sayılı kararına yönelik, Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 27.01.2025 tarihli ve 2024/14714 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 24.02.2025 tarihli ve KYB-2025/16593 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:
I. İSTEM
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 24.02.2025 tarihli ve KYB-2025/16593 sayılı kanun yararına bozma isteminin;
“Dolandırıcılık suçundan şüpheliler ..., ... ve ... haklarında yapılan soruşturma sonunda, Osmancık Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 06/04/2021 tarihli ve 2020/117 soruşturma, 2021/477 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Çorum Sulh Ceza Hâkimliğinin 15/02/2022 tarihli ve 2021/2824 değişik iş sayılı kararı ile,
Dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçlarından şüpheli ... hakkında yapılan soruşturma sonunda, Osmancık Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 21/03/2023 tarihli ve 2023/513 soruşturma, 2023/357 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Çorum Sulh Ceza Hâkimliğinin 04/07/2023 tarihli ve 2023/4061 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosyalar incelendi.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla soruşturmanın genişletilmesine karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında,
Dosya kapsamına göre, müştekilerin paydaşı olduğu Çorum İli, ..... İlçesi, ..... Mah. .... Mevkii, 116 ada, 14 parsel ve 12 parsel sayılı taşınmazları, sanıkların yetkili ve ortağı olduğu ....Yapı Turz. Teks. Hay. İnş. Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapılarak devrettikleri, bu devir kapsamında kendilerine 17 adet bağımsız bölüm verilmesini kararlaştırdıkları, ancak şüpheliler tarafından anlaşmaya aykırı olarak müştekilerden habersiz olarak taşınmazlarda tevhit ve ifraz işlemleri yapılarak bağımsız bölümler oluşturulduğu, bağımsız bölümlerin üçüncü kişilere satılarak haksız kazanç sağlandığı ve müştekilerin zarara uğratıldığı iddiasıyla şikâyetçi olması üzerine başlatılan soruşturmada, uyuşmazlığın hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu, suçun yasal unsurlarının oluşmadığından bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de,
Şüphelilerin üzerlerine atılı suçun unsurlarının oluşup oluşmadığının net bir şekilde tespit edilebilmesi amacıyla, taraflar arasındaki taşınmaz satışını doğrular nitelikte olup olmadığının tespiti için noter evraklarının ve taşınmaza ilişkin tapu kayıtlarının getirtilip incelenmesi, ilgili Belediyeden inşaat ruhsatının bulunup bulunmadığı sorulması, yapılmış bir inşaat var ise hangi aşamada olduğunun tespit edilmesi, Osmancık Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/125 esas sayılı dava dosyasının incelemesi, şüpheli haklarında benzer soruşturma veya kovuşturma dosyalarının araştırılarak incelenmek üzere celp edilmesini takiben toplanacak deliller sonrasında şüphelilerin hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi, ayrıca aynı olay ilişkin olarak Osmancık Cumhuriyet Başsavcılığının 31/03/2023 tarihli ve 2019/135 soruşturma, 2023/295 esas, 2023/251 sayılı iddianame ile bir kısım taşınmaz paydaşlarının şikâyetçi olması sonrasında şüpheli ... hakkında kamu davasının açıldığı, aynı olaya ilişkin bir kısım müştekiler yönünden iddianame düzenlenirken bir kısım müştekiler yönünden takipsizlik kararının verilmesinin hukuka aykırılık teşkil edeceğinin gözetilmesi gerekirken, eksik soruşturmaya dayalı olarak verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itiraz üzerine, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.“
Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.
II. GEREKÇE
1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.
2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası;
“(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.
...“
Şeklinde düzenlenmiştir.
3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.
(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.
(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.
(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.
...“
Hükümleri yer almaktadır.
4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.
5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.
6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şikayetçiler ile şüpheliler arasında düzenlenen kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereği 17 adet bağımsız bölüm verilmesinin kararlaştırıldığının, şikayetçilerin bu sözleşmeye dayanarak maliki oldukları taşınmazları şüphelilere bedelsiz devrettiklerinin, bununla birlikte; inşaat ruhsatının beklendiğinden bahisle uzun süre şikayetçilerin oyalandığının, arsa üzerine herhangi bir bina yapılmadığının ve şikayetçilerden habersiz tevhit ve ifraz işlemleri yapılmak suretiyle oluşturulan parsellerin üçüncü kişilere satıldığının, ayrıca taşınmaz üzerinde ipotek tesisi yoluyla banka kredisi çekilip haksız kazanç elde edildiğinin iddia olunması karşısında; tüm şüphelilerin ifadelerinin alınması, şikayetçiler ile tanıkların beyanlarına başvurulması, kat karşılığı inşaat sözleşmesinin, tapu kayıtlarının ve banka kayıtlarının getirtilerek incelenmesi, inşaatın bulunup bulunmadığının, bulunuyor ise hangi aşamada olduğunun tespit edilmesi, taşınmazların satıldığı üçüncü kişilerin araştırılması, hukuk dosyaları ile şüpheliler hakkındaki ceza dosyasının celp edilerek, bu dosyası ilgilendiren delillerin onaylı bir suretinin dosya arasına alınması, sonucuna göre şüphelilerin hukuki durumunun takdir ve tayin edilmesi gerektiğinden, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür
III. KARAR
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,
2. Çorum Sulh Ceza Hakimliğinin 15.02.2022 tarihli ve 2021/2824 Değişik İş sayılı ile Çorum Sulh Ceza Hakimliğinin 04.07.2023 tarihli ve 2023/4061 Değişik İş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,
5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 03.11.2025 tarihinde karar verildi.