acentelik sözleşmesi ihlali kaynaklı alacak davasında, iade edilmeyen tüplerin rayiç bedeli, cezai şart ve kar mahrumiyeti taleplerine ilişkin tarafların iddia ve savunmaları.

Acentelik sözleşmesi ihlali kaynaklı alacak davasında, iade edilmeyen tüplerin rayiç bedeli, cezai şart ve kar mahrumiyeti taleplerine ilişkin tarafların iddia ve savunmaları.

Özet: Davacı şirket, davalı bayisi ile imzaladığı tüplü bayilik sözleşmesine davalının düzenli alım taahhütlerine uymayarak ve diğer sözleşme yükümlülüklerini ihlal ederek aykırı davrandığını, bu nedenle sözleşmeyi feshettiğini ve fesih sonrası kendisine ait tüplerin iade edilmemesi üzerine sözleşmeden kaynaklanan rayiç imalat bedeli, cezai şart ve kar mahrumiyeti tazminatı alacaklarının tahsilini talep ederken; davalı taraf davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, sözleşmenin haksız feshedildiğini, kendisinin sözleşmeye aykırı davranmadığını, tüplerin teslim edilmediğini veya talep edilen miktarların fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

T.C.

İSTANBUL

19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/110 Esas

KARAR NO :2025/915

DAVA:Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:22/02/2024

KARAR TARİHİ:23/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili ile davalı şirket arasında 25/03/2020 Tüplü Bayilik Anlaşması ve Genel Şartnamesi ve ek protokol imzalandığını, işbu sözleşme ile muhatap Habaş’ın marka, işaret ve rengini taşıyan kaplarda satışa sunulan LPG’ yi Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde müşteriye satışı ve dağıtımı işini üstlendiğini, muhatap işbu sözleşme ve ekleri ile tüm LPG ihtiyacını müvekkili şirketten karşılayacağını ve sözleşme ile belirlenen tonajlarda düzenli alımlar yapacağını taahhüt ettiğini, ancak muhatap bu tahhüdünü yerine getirmediğinden ....Noterliği’nden 02.01.2023 tarihinde ... yevmiye numaralı ihtarname gönderilerek sözleşmeye aykırılıkların giderilmesi talep edildiğini, İhtarnamede belirtilen aykırılıklar muhatap tarafından giderilmediğini ve devam ettiğini, davalının bu ihtarnameye rağmen yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine müvekkili tarafından davalı ve müşterek borçlu müteselsil kefil olan diğer davalıya keşide edilen ....Noterliği’nden 19.12.2023 tarih ve ... Yevmiye sayılı ihtarnamesi ile sözleşme feshedilerek işbu feshi nedeni ile uhdesinde bulunan ve mülkiyeti müvekkili şirkete ait olan 2.kg 841 adet tüp, 12 kg.579 adet tüp, 24 kg.36 adet tüp, 45 kg.40 adet tüp ve 63 adet 45 kg propan tüpün müvekkili şirkete iş bu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içinde iadesini, bu süre içinde iade edilmemesi halinde sözleşmenin 21.1. maddesi gereğince 760.355. TL.rayiç imalat bedellerinin 7 (yedi) gün içinde ödenmesini ve ayrıca sözleşmenin 22.1.maddesi gereğince 2000.USD. cezai şart bedelinin ve Sözleşmenin 21.4. maddesi gereğince 386.327,38 TL.kar mahrumiyeti bedelini işbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 (yedi) gün içinde ödemesi ihtar edildiğini, Davalının ve müşterek borçlu müteselsil kefil olan diğer davalının keşide edilen ihtarlara rağmen müvekkili şirket taleplerini yerine getirmemesi üzerine başlatılan arabuluculuk sürecinde ...Arabuluculuk Bürosunun 2024/... Sayılı dosyası ile yapılan müzakereler de anlaşamama ile sonuçlandığını, mülkiyeti müvekkiline ait olan davalı tarafından iade edilmeyen ve dilekçe içeriğinde dökümü yapılan tüplerin rayiç imalat bedelleri olan 760.355,00-TL'nin fazlaya ilişkin talep hakları mahfuz kalmak kaydı ile şimdilik 2.000,00-TL'nin ihtarname tarihi olan 19/12/2023 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, tüplerin iade edilmemesi sebebi ile ifaya ekli olarak kararlaştırılan 2.000 USD cezai şart bedelinin fazlaya ilişkin talep ve hakları mahfuz kalmak kaydı ile şimdilik 100 USD'nin ihtarname tarihi olan 19/12/2023 tarihinden itibaren işleyecek USD faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davalının sözleşme yükümlülük ve taahhütlerini yerine getirmemesi sebebi ile sözleşmenin feshine sebebiyet vermiş olması sebebiyle oluşa kar mahrumiyeti tazminatı olan 1.034,099-TL'nin fazlaya ilişkin talep ve hakları mahfuz kalmak kaydı ile şimdilik 2.000,00-TL'nin ihtarname tarihi olan 27/01/2023 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, İzmir Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacı tarafından sözleşmenin haksız feshedildiğini, müvekkili şirketin mağdur edildiğini, davacının müvekkili firmaya ihtar çekildiğini ve sözleşmenin feshedildiğini beyan etse de feshin hukuki dayanaktan yoksun ve geçersiz olduğunu, müvekkilinin sözleşmeye aykırı davranmadığını, sözleşme şartlarını yerine getirdiğini, davacı yanın müvekkilinin uhdesinde bulunduğunu iddia ettiği taşınırların müvekkiline teslim edilmediğini, kabul etmemekle birlikte bir an için belirtilen taşınırların müvekkiline teslim edildiğini varsaysalar bile davacı yan tarafından talep edilen 760.355,00-TL'nin fahiş olduğunu, davacı yan tarafından belirtilen dava konusu tüm taşınırların rayiç bedeli talep ettiğini çok altında olup, talep edilen miktarın fahiş olduğunu, davacı yanca talep edilen cezai şartın dayanağı bulunmadığından reddinin gerektiğini, davacı yanca talep edilen kar mahrumiyetinin yasal dayanağı bulunmadığından reddinin gerektiğini, öncelikle yetki itirazlarının kabulü ile yetkisizlik kararı verilmesine, mahkeme aksi kanaatte ise davacı tarafından ikame edilen haksız ve hukuki dayanaktan yoksun ve kötü niyetli davanın ve tüm taleplerinin reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER:

Mustafakemalpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak Mahkememiz davalısı ... Vergi Numaralı ...'nin 2020/2023 yıllarının kurumlar vergisi beyannamelerinin çıkartılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

21/10/2024 tarihinde bilirkişiler ..., ... ve ...'nun sunmuş olduğu bilirkişi raporunda ; " Davacı / Davalı tarafından alınan faturaların Davacı / Davalı tarafın Yasal Defterlerinde yer aldığı, defterlerin yasaların emrettiği şekilde tutulduğu, Faturalarla ilgili Mali idareye yapılması gereken bildirimlerin süresinde yapıldığı, belgelerin kaydedildiği dava döneminde Davacı / Davalı tarafın Açılış ve kapanış kayıtlarının Kanun öngördüğü süreler içinde yaptığı, Davacı / Davalı lehine delil olma kuvvetine sahip olduğu, kararın Sayın Mahkemeye ait olacağı,

Tarafların Cari Hesaptan kaynaklı “SIFIR” bakiye de MUTABIK oldukları,

Davacının davalı tarafa düzenlediğini paylaştığı 25.10.2023 tarih ... nolu e fatura nın kaydedildiği Cari hesap ekstresi talep edilmiş olmakla birlikte paylaşılmadığı, Davacının 25.10.2023 tarihli faturasının kaydedildiği Cari hesap ekstresi ile Yevmiye Maddesini dava dosyasına sunulması,

Davacı taraftan maille talep edilmesine rağmen “Depozito” olarak çalışma süresince Davalı tarafa teslim edilen tüplere ait “Teslim Belgesi — Depozito makbuzları” paylaşılmamış olup, dava dosyasına sunulması,

Davacı taraftan maille talep edilmesine rağmen Davalı tarafa “Depozito” olarak teslim edilen tüplerin “İmal Bedeli” nin belirlenebilmesi içinde Fatura tarihi 25.10.2023 ile dava tarihi 22.02.2024 tarihlerine en yakın tüp üretici firmanın fiyat listesi ile budönemlerde Davacı tüp alımı yaptı ise “tüp alımına” ait fatura fotokopilerinin dava dosyasına sunulması,

Davaya konu sözleşme Eki niteliğinde olan sektörde de genellikle uygulanan tonaj taahhüdü ve cezai şart maddelerini içeren sözleşme “EKLERİNİN” dava dosyasına sunulması,

Davacı tarafından sözleşme süresi sonuna kadar talep edilen “Kar Mahrumiyeti Talebi” ile ilgili olarak da Davalının en son ürün alımı yaptığı 23.03.2022 tarihli Davalı tarafa ait fiyat yapısını gösterir tablonun dava dosyasına sunulması,

Davalı tarafa ait 2020 ve 2023 yılları Kurumlar Vergisi Beyannamesinin de Davalı tarafça ya da Davalı tarafın Bağlı olduğu ...- ... Vergi Dairesinden (VN:...) talep edilerek dava dosyasına sunulması,

Taleplerimize ait davacının ilgili belgeleri dava dosyasına sunması sonrasında Sayın Mahkeme talep ederse harcanacak emek ve bilgi dikkate alınarak ek rapor tarafımızdan düzenlenebilecektir. " şeklinde görüş bildirmişlerdir.

31/07/2025 tarihinde bilirkişiler ..., ... ve ...'ın sunmuş olduğu bilirkişi ek raporunda : " Davacı / Davalı tarafından alınan faturaların Davacı / Davalı tarafın Yasal Defterlerinde yer aldığı, defterlerin yasaların emrettiği şekilde tutulduğu, Faturalarla ilgili Mali idareye yapılması gereken bildirimlerin süresinde yapıldığı, belgelerin kaydedildiği dava döneminde Davacı / Davalı tarafın Açılış ve kapanış kayıtlarının Kanun öngördüğü süreler içinde yaptığı, Davacı / Davalı lehine delil olma kuvvetine sahip olduğu, kararın Sayın Mahkemeye ait olacağı,

Tarafların Cari Hesaptan kaynaklı “SIFIR” bakiye de MUTABIK oldukları,

Davacı firmanın sözleşme içeriklerine göre haklı nedenlerle sözleşmeyi feshettiği ve buna bağlı fesih sonuçlarının ortaya çıktığı,

İade edilmeyen tüplerin net adedini belirlemek için yeterli evrak bulunmadığı, Davalı firmanın iadeden bahsetmeden tüp teslim almadığının yapılan satışlardan hareketle mümkün olmadığı, buna karşılık Davacı firmanın eski işleticiye teslim ettiği tüpleri de yeni işleticiden talep ettiği, mali değerlendirme kısmında belirttiği gibi 170 adet tüpün Davalı tarafından faturaya konu olduğu ve hesaplamanın 170 adet üzerinden yapıldığı, tarafımızca kabul edilen yaklaşık “Depozitolu iade” tutarının 69.846.- TL olacağı iade edilmeyen 170 adet tüp için bedelin 69.846TL olduğu,

Eksik alım yapılan LPG miktarının son alım faturasındaki karlılık nispetiyle çarpımı ifadesinden yola çıkarak brüt karlılığa göre yapılan hesaplamaya göre kar mahrumiyeti tutarının 386.327 TL olacağı, net karlılık rakamına göre ise eksik alım kaynaklı kar mahrumiyeti tutarının 129.730 TL TL olacağı değerlendirilmiş olup sektörel değerlendirme net karlılık rakamının dikkate alınması yönünde olup Takdir Sayın Mahkemenizde olacaktır.

Davacının talep ettiği 2.000.- USD cezai şartın dava tarihi 22.02.2024 tarihindeki TCMB Döviz alış kurundan 30,9096 TL'den karşılığının (2.000 USD x 30,9096 TL—) 61.819,20 TL olacağı,

Davalı tarafa ait dava dosyasına sunulan Mali Veriler ışığında davacının bu dava özelinde “dava konusu ettiği tutarı” ödeyebilecek durumda olup,

Bu dava özelinde Davalının “ekonomik mahvına” sebep olmayacak tutarın en fazla 400.000.- TL olacağı, Kararın Sayın Mahkemeye ait olacağı,

Dosyaya mübrez ....Noterliği 19.12.2023 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname ile davacının taraflar arasındaki sözleşmeyi olağanüstü fesih sebebine dayalı olarak sona erdirdiği buna gerekçe olarak ise LPG alım taahhüdüne uymaması sebebiyle feshedildiğini belirttiği,

Davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği değerlendirildiği, hâl böyle olunca Muhterem Mahkemece sözleşme ilişkisinin davacı tarafından sürdürülmesinin kendisinden beklenemeyeceği ve dolayısıyla feshin haklı sebebe dayalı olarak gerçekleştirildiği kanaatinde olunması durumunda sözleşmenin feshi haklı sebebe dayanacağından davacının sözleşmenin feshi sebebiyle gerek cezai şart gerekse de kar mahrumiyeti talebinde bulunmasının mümkün olacağı," şeklinde görüş bildirmişlerdir.

Davacı vekilinin 11/08/2025 tarihinde ıslah dilekçesi sunduğu, dilekçenin davalı tarafa tebliğ edildiği anlaşıldı.

GEREKÇE:

Dava; taraflar arsında imzalanan hizmet sözleşmesi neticesinde yükümlülüklerin yerine getirilmemesi iddiası ile sözleşmenin haklı fesih ile feshedilmesinden kaynaklı talep edilen mahrumiyet bedelleri, sözleşmeden kaynaklı cezai şart tutarları ve ariyetlerin iadesi veya bedelinin ödenmesi taleplerinden oluştuğu anlaşıldı.

Dosya kapsamında dosyaya sunulan sözleşme ve diğer delillerin incelenmesi neticesinde dosyaya alanında uzman bilirkişiler atanarak dava konusu sözleşmeye ilişkin gerekli incelemelerin yaptırılarak, sektöre ilişkin ariyetlerin bedelleri ve feshin haklı veya haksız olup olmadığı araştırılarak, mahkememizce alınan bilirkişi raporu ile , tarafların ticari defter ve kayıtları incelenmiş olup, ticari defter ve kayıtların yasalara uygun tutulduğu ve lehe delil niteliğinde oldukları saptanmıştır.

Tarafların ticari defter ve kayıtları neticesinde cari hesap konusunda mutabık oldukları anlaşılmıştır.

Talep konusu davacı tarafından yapılan feshin incelenmesi neticesinde davacı ile davalının aralarında yaptığı sözleşme alım taahhüdü içerdiği, bu taahhüt neticesinde sektörde uzman bilirkişilerce yapılan inceleme neticesinde alım taahhütlerinin yerine getirilmediği tespit edilmiştir. Yasalara göre sözleşmeye aykırı davranan davalı olduğundan davacının sözleşmeye bağlı kalması beklenmeyeceğinden yapılan feshin haklı sebeple fesih olduğu kanaatine mahkememizce varılmıştır.

Haklı fesih neticesinde davacı talepleri haklı görülmüş olup, talepler doğrultusunda yapılan inceleme ile iade edilmeyen tüp bedellerinin hesaplanması yapılmış ve hükme dahil edilmiştir. Ayrıca sözleşme haklı sebeple feshedildiğinden kar mahrumiyeti hesaplaması alanında uzman bilirkişilerce yapılmış olup yasaya ve mevcut durumu uygunluğu tespit edildiğinden yapılan hesaplama hükme esas alınmıştır.

Sözleşme ile cezai şart tutarı her ne kadar belirlenmiş olsa da davalının yüksek yargı kararları doğrultusunda bu belirlenen cezai şart tutarı ekonomik mahvına sebep olup olmadığı araştırılması mali belgeler neticesinde yapılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda ekonomik mahv sınırının 400.000 TL civarı olduğu belirlendiğinde dava konusu sözleşme ile belirlenen cezai şart tutarı bu ekonomik mahv limiti üstünde olmadığından bu yönden de davanın kabulüne karar verilerek, yapılan tüm hesaplamalar neticesinde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;

1-Davanın KABULÜNE, 69.846,00-TL tüp bedeli, 129.730,00-TL kar mahrumiyeti olmak üzere toplam 199.576,00-TL tutarın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, 2000 USD cezai şart tutarının dava tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca işleyecek kamu bankalarının USD cinsine uyguladığı en yüksek 1 yıllık vadeli mevduat faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 19.491,30-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 5.083,08-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 14.408,22-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T göre hesaplanan 45.654,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan 427,60-TL Başvuru Harcı, 427,60-TL Peşin harç, 4.655,48-TL ıslah harcı, 13.500,00-TL bilirkişi ücreti, 890,00-TL tebligat, posta ve diğer masraflar olmak üzere toplam 19.900,68-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Zorunlu arabuluculuk başvurusu nedeniyle devletçe karşılanacak 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

6-Fazla yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının dosya kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,

Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 23/12/2025

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır