kamulaştırma kanununun 10. maddesi uyarınca taşınmazın bedel tespiti ve tescil davasında objektif değer artırıcı unsurlar ile münavebe ürünleri değerlemesi üzerindeki anlaşmazlıkların yüksek mahkeme temyiz incelemesi.

Kamulaştırma Kanununun 10. maddesi uyarınca taşınmazın bedel tespiti ve tescil davasında objektif değer artırıcı unsurlar ile münavebe ürünleri değerlemesi üzerindeki anlaşmazlıkların yüksek mahkeme temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki evrak, Bartın ili ... köyü 146 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulü yönündeki kararına karşı hem davacı idare hem de davalıların yaptığı istinaf başvurularının bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmesi üzerine, kararın her iki tarafça temyiz edilmesi sürecini özetlemektedir; davacı idare belirlenen bedelin yüksek olduğunu, kapitalizasyon faizi, objektif değer artışı, münavebe ürün verimleri, masraflar, ağaç ve yapı değerlemelerindeki hatalar nedeniyle kararın kaldırılmasını isterken, davalılar ise bedelin çok düşük olduğunu, taşınmazın konumuna göre daha yüksek objektif değer artışı (%50-100) eklenmesi gerektiğini, münavebe ürün fiyatlarının ve bina değerlendirmesinin hatalı yapıldığını iddia ederek kararın bozulmasını talep etmektedir.

5. Hukuk Dairesi 2025/8209 E. , 2025/13501 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/1575 Esas, 2025/454 Karar

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Bartın 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/60 Esas, 2022/115 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalılar ... vd. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalılar ... vd. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalılar ... vd. vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bartın ili, ..., köyü 1 46... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmaz ile ilgili davacı kurumla pazarlık aşamasında uzlaşma sağlanamadığını, davacı kurumun ilettiği kamulaştırma bedelinin yetersiz görüldüğünü, davaya konu taşınmaza %30 objektif değer artırıcı unsur eklenmesi gerektiğini, münavebe ürünü olarak bölgenin münavebe ürünleri olan taze fasulye, domates, salatalık ve sadece bölgede yetişen kara lahana olması gerektiğini, münavebe ürün fiyatlarının da çok düşük olduğunu, belirlenen yapı yaklaşık birim maliyetleri ve birim fiyatlarının da düşük olduğunu, ... ve civarındaki emsal bedellerin dikkate alınmasını beyan ederek kamulaştırma bedelinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar ... vd. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kapitalizasyon faizinin %4 alınmasının hatalı olduğunu, objektif değer artışının yüksek belirlendiğini, objektif değer artışlarının nedenlerinin belirtilmediğini, münavebeye alınan ürünlerin verim değerlerinin yüksek, masrafların ise düşük alındığını, bu durumun taşınmazın bedelinin haksız bir şekilde yükseltilmesine neden olduğunu, ağaçların değerlemesi yapılırken bakımları tam yapılmış kültür ağaçları gibi değerleme yapıldığını, bu şekilde yapılan değerleme sonucunda ağaç ve yapı bedellerinin yüksek hesaplandığını, tespit edilen bedelin yüksek olduğunu, lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinaf incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasını, bilirkişi raporunda belirlenen bedelin çok düşük olduğunu, taşınmazın bulunduğu yer, ekonomik durumu ve konumu itibarıyla %50-60 objektif değer artırıcı unsur eklenmesi gerektiğini, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi içtihatlarına göre dava konusu taşınmaza %100 objektif değer artırıcı unsur hesaplanması gerektiğini, raporda alınan münavebe ürünlerinin bedellerinin düşük olduğunu, bu nedenle taşınmazın bedelinin de düşük hesaplandığını, idarenin 2019 yılı Kasım ayında teklif ettiği bedelin dahi daha yüksek olup, o tarihte teklifi kabul etmeyen müvekkillerine 1,5 yıl sonra o tarihte teklif edilen münavebe ürün bedelinden daha düşük bedel tespit edilmesinin kabul edilemez olduğunu, bedele esas alınan münavebe ürünlerinin hatalı ve yanlış olduğunu, bilirkişilerce münavebe ürünü olarak en ucuz ürün olan, hiçbir ekonomik getirisi bulunmayan ürünlerin alındığını, 2022 yılı münavebe listelerinin baz alınması gerektiğini, bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, bilirkişilerce bina değerlendirmesinin hatalı yapıldığını, yıpranma payının nasıl ve yüzde kaç oranında düşürüldüğünün dahi tartışmaya mahal bırakmayacak şekilde yazılmadığını, binalara belirlenen yıpranma oranlarının yüksek alındığını belirterek, yerel mahkeme kararınında belirlenen bedel çok düşük belirlendiğinden, anılan kararın davacı aleyhine kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinin uygun olduğu, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre uygulanan kapitalizasyon faizi ve objektif değer artışı oranının yerinde olduğu, yapılara ise resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülmek suretiyle değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin uygun olduğu gerekçeleriyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2.Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak, ağaçlara yaş, cins ve verim durumu dikkate alınmak suretiyle yapılara ise resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülmek suretiyle değer biçilmesi adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare ve davalılar ... vd. vekili yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalı ... vd.'den peşin alınan harcın Hazineye irat olarak kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.