Ziraat odası kaydı olmayan çiftçinin yıllarca ödediği Bağ-Kur tarım sigortasının Sosyal Güvenlik Kurumunca iptali sonrası sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti davası.
Özet: Çiftçi davacı, tarımsal faaliyetleri nedeniyle 2008 yılında isteğe bağlı Bağ-Kur sigortalısı olmak için başvurduğunu, kurumun yönlendirmesiyle kooperatife kayıt yaptırarak primlerini ödediğini ve uzun süre sağlık hizmeti aldığını, ancak davalı kurumun 2015 yılında ziraat odası kaydı bulunmadığı gerekçesiyle 2008den itibaren sigortalılığını iptal etmesi ve geriye dönük sağlık hizmeti bedeli talep etmesi üzerine, sigortalılığının iptal kararının kaldırılmasını ve başlangıç tarihinin 2008 olarak tespitini talep etmiş; davalı kurum ise 5510 sayılı Kanun gereği ziraat odası kaydı olan 21.08.2015 tarihinin sigortalılık başlangıcı olarak esas alınması gerektiğini savunmuş, ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesi davacının taleplerini kabul ederek sigortalılık iptal işlemini hukuka aykırı bulmuş ve uyuşmazlık Yargıtayın değerlendirmesine sunulmuştur.
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1897 E., 2025/339 K.İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 1. İş MahkemesiSAYISI : 2022/458 E., 2024/581 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde;.... Köyünde tarımsal amaçlı ziraat faaliyetlerinde bulunduğunu, 2008 yılında isteğe bağlı olarak ... Bağ-Kur'lu olmak üzere davalı Kuruma başvurduğunu, kendisine madende ... Odası olmadığından ... Kooperatifine kaydolacağının bildirildiğini ve kendisinin de .... ... Kooperatifine kayıt olarak ilgili belgeyi ve dosyayı Kuruma teslim ettiğini, sonrasında adresine tebligat yapılarak 2008 yılı itibarıyla Bağ-Kur işlemlerinin başlatıldığını, Bağ-Kur sicil numarasının ... olduğunu ve yatıracağı para miktarının açıklandığını, kendisinin de Kurumun bildirdiği şekilde primlerini yatırarak sicil numarasına göre ödemeye başladığını, hatta geciktirdiği primlerin de davalı kurumca yapılandırılarak tahsil edildiğini, 2008 yılından beri sağlık hizmeti aldığını, ancak davalı Kurumun 05.10.2015 tarih ve .... sayılı yazısı ile 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddelerine atıf yaparak ... Odası kaydı olmadığından sigortalılığının iptal edildiği yönünde yasaya, hukuka, akla mantığa ters bir gerekçe ile 2008'den beri yatırdığı primleri yok sayarak sigortalılığının iptal edildiğine dair tebligatta bulunduğunu, ayrıca geriye dönük olarak verilen sağlık hizmeti nedeni ile 14.388,11 TL talep edildiğini, bu tebliğden sonra Kuruma başvurduğunda kendisine .... Odasına kayıt yaptırıp gelmesini söylendiğini, kaydını yaptırıp geldiğinde bu sefer de sigortalılığının bu günden itibaren başlatılmıştır, denilerek 7-8 yıllık sigortalılık süresinin haksız bir şekilde iptal edildiğini, dolayısıyla davalı Kurumun yaptığı kayıt problemi nedeniyle mağdur edildiğini ve .... Kooperatifine kaydının olması nedeniyle Kurumca verilen kararın kanuna ve hukuka aykırı olduğunu belirterek 2008 yılından beri sigortalılığının iptali kararının iptaline ve sigorta başlangıç tarihinin 2008 tarihi olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacıya ait şahsi sicil dosyanın tetkikinde; 2006 yılında 29 gün, 2012 yılında 102 gün, 2013 yılında 15... /a sigortalılığının bulunduğunu, 7...4 sicil numarası ile 21.08.2015 tescil tarihi itibari ile 4/b sigortalılığının bulunduğunun görüldüğünü, 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b bendinin 4 numaralı alt bendine göre "tarımsal faaliyette bulunanlar" bu kanunun uygulaması anlamında sigortalı sayılmış ve "Ziraat Odası, Ziraat odasının olmadığı yerlerde ise İlçe Tarım Müdürlüğüne kayıtlarını yaptıranlar zorunlu sigortalılık kapsamına girdiğinden sigortalılığı başlatılır." hükmü gereği sigortalılık şartı belirlendiğini, davacının sigortalılık başlangıcı olarak; ziraat odası kaydının bulunduğu 21.08.2015 tarihinin esas alındığını, 15.10.2008-21.08.2015 tarihleri arası sigortalılığının iptal edildiğini, Kurum işlemleriısı usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ileDavacının 15.10.2008 - 21.08.2015 tarihleri arasında (12.05.2012 - 23.05.2012 tarihleri arasında 12... ... sicil nolu ....Dönüşüm Ltd. Şti., 01.08.2012 - 31.10.2012 tarihleri arasında 120 gün ve 01.10.2013 - 15.10.20 13... gün ... sicil no.lu .... Şti. isimli iş yerinde sigortalı gösterilen toplam 147 gün düşürüldükten sonra) 23 19... /b Tarım Bağ-Kur sigortalı olduğunun tespitine,2-Davalı Kurumun sigortalılık iptaline ilişkin işleminin iptaline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına yönelik istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353-(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurum işleminin usul ve kanuna uygun olduğunu, aksini belirtir mahkeme kararının hatalı olduğunu, davacının sigortalılık başlangıcı olarak; ziraat odası kaydının bulunduğu 21.08.2015 tarihi esas alınması gerektiğini beyan etmektedir.B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tescili ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.5510 sayılı Kanun'un 7. maddesinde tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için sigortalılık başlangıcının, tarımsal faaliyetlerin kanunla kurulu ilgili meslek kuruluşlarınca veya kendilerince, bir yıl içinde bildirilmesi halinde kaydedildikleri tarihten itibaren başlayacağı belirtilmiştir. Diğer taraftan 5362 sayılı Esnaf Ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu'nun 2. maddesi ile kanunun kapsamı belirlenmiş olup, buna göre; "Bu Kanun, esnaf ve sanatkârlar ile bunların yanlarında çalışanlar ve esnaf ve sanatkârlar tarafından kurulan esnaf ve sanatkârlar odaları ile bu odaların üst kuruluşları olan birlik, federasyon ve Konfederasyon hakkında uygulanır." hükmü karşısında tarım kredi kooperatiflerinin meslek kuruluşları arasında bulunmadığı anlaşılmıştır.İnceleme konusu eldeki davada; davacının 23.10.2008 tarihinden itibaren ...rım Kredi Kooperatifine üye olduğu, bu kayıt esas alınarak davacının Tarım Bağ-Kur sigortalılığının 15.10.2008 tarihi itibarıyla Kurum tarafından re’sen başlatıldığı, 30.03.2010 - 28.11.2011 tarihleri arasında prim ödemesi yapıldığı; buna karşılık davacının meslek kuruluşu olan ... Odasına 21.08.2015 tarihinden itibaren kayıtlı bulunduğu, davalı Kurum tarafından kooperatif kaydı esas alınarak 15.10.2008 tarihinden itibaren tescil işlemi gerçekleşmiş ise de bu defa ziraat odası kaydı bulunmayan davacı hakkında düzenlenen 05.10.2015 tarihli yazı ile geçmişe dönük sigortalılık sürelerinin iptal edildiği bildirilmiş ve davacının oda kaydının başladığı 21.08.2015 tarihinden itibaren 4/b kapsamında tescilinin sağlandığı anlaşılmıştır. Her ne kadar Mahkemece davacının tarımsal faaliyetinin bulunduğu, geçimini tarımla sağladığı, başka mesleği olmadığı, Tarım Bağ-Kur sigortalısı olma iradesini ortaya koyduğu, primlerini yatırdığı ve primlerin davalı kurumca yedi (7) yıl gibi uzun bir süre kullanıldıktan sonra sigortalılığın iptalinin, Anayasal hak olan Sosyal Güvenlik hakkının kullanımını ortadan kaldırıcı nitelikteki davalı Kurum işleminin yerinde olmadığı gerekçeleriyle davanın kabulüne karar verilmişse de; davalı Kurum tarafından hata sonucu davacının kooperatif üyelik kaydı esas alınarak tescil yapılmış olması yukarıda izah olunan yasal mevzuat gereğince davacıya sigortalılık hakkı bahşetmeyeceğinden davalı Kurumun davacının 15.10.2008 - 28.01.2015 tarihleri arasında zorunlu sigortalı sayılamayacağına dair işleminin yerinde olduğu gözetilmeksizin tesis edilen kabul hükmü usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir. Diğer taraftan zorunlu Bağ-Kur sürelerinin iptalinden sonra davacının 30.03.2010 - 28.11.2011 tarihleri arasındaki prim ödemelerinin, ödeme tarihinden ileriye dönük isteğe bağlı sigortalılık olarak değerlendirilmesi halinde Mahkemece davalı Kurumdan ödenen primlere göre ne kadar süre için hangi dönemde isteğe bağlı sigortalı sayılabileceği sorulmak suretiyle davacının isteğe bağlı sigortalılık süreleri de irdelenmeli ve ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmelidir. VI.KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,05.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.