Davacı idarenin kamulaştırma bedelinin tespiti davasında taşınmaz değerlemesi, kapitalizasyon faizi, objektif değer artışı ve muhdesat bedellerine ilişkin itirazlarının bölge adliye mahkemesince esastan reddi üzerine temyiz başvurusu.
Özet: Davacı idare tarafından açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tescili davasında, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş; bu karar, bölge adliye mahkemesince bir kez kaldırılıp dosyanın yeniden görülmesi için ilk derece mahkemesine gönderilmesinin ardından, ilk derece mahkemesince tekrar kabul edilince, davacı idare bedelin yüksek belirlendiği ve değerleme kriterlerinde (kapitalizasyon faizi, objektif değer artışı, ağaç ve yapı bedelleri) hatalar bulunduğu iddiasıyla kararı istinaf etmiştir. Ancak, bölge adliye mahkemesi, gelir metodu ve diğer değerleme yöntemlerinin yerinde olduğu gerekçesiyle davacı idarenin istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, böylece uyuşmazlık davacı idarenin temyiz istemi üzerine Yargıtay önüne gelmiştir.
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2024/4415 Esas, 2025/508 KararKARAR: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ: Bartın 2. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2024/32 Esas, 2024/497 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bartın ili, ..., köyü 1 38... ve 1 42... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazlar belediye sınırları içerisinde kalmasa da, belediye ve komşu köy yerleşik alanı içinde kalmakta olup belediyeye sınır olduğu için ulaşımı kolay, altyapısı olan, çarşıya pazara yakın, sürekli araçların çalıştığı konumda olduğunu, ayırca taşınmazlar üzerinde müvekkiline ait muhdesatlar, 50'den fazla çeşit meyveler bulunduğunu, %30 objektif değer artırıcı unsuru eklenmesi gerektiğini, ... ve civarı emsal araştırma bedelleri dikkate alınarak, araştırılarak kamulaştırma bedelinin tespit edilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kapitalizasyon faizinin %4 alınmasının hatalı olduğunu, objektif değer artışının yüksek belirlendiğini, objektif değer artışlarının nedenlerinin belirtilmediğini, münavebeye alınan ürünlerin verim değerlerinin yüksek, masrafların ise düşük alındığını, bu durumun taşınmazın bedelinin haksız bir şekilde yükseltilmesine neden olduğunu, ağaçların değerlemesi yapılırken bakımları tam yapılmış kültür ağaçları gibi değerleme yapıldığını, bu şekilde yapılan değerleme sonucunda ağaç bedellerinin ve yapı bedellerinin yüksek hesaplandığını, tespit edilen bedelin yüksek olduğunu, lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmazlara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinin uygun olduğu, dava konusu taşınmazların niteliği ve konumuna göre uygulanan kapitalizasyon faizi ve objektif değer artışı oranının yerinde olduğu, taşınmazlar üzerinde bulunan muhdesat niteliğindeki ağaçlara 2021 yılı maktu ağaç cetvelinde gösterilen değerler doğrultusunda, yapılara ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yapı maliyet cetveli ile uyumlu olarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin uygun olduğu gerekçeleriyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazların zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak, ağaçlara yaş, cins ve verim durumu dikkate alınmak suretiyle, yapılara ise resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülmek suretiyle değer biçilmesi adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir. 3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.