2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında taşınmazın bedel tespiti ve tescili davasında, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesinin düzelterek esastan kabul kararına yapılan temyiz incelemesi.
Özet: Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında, ilk derece mahkemesinin kamulaştırma talebini kabul eden kararı, bölge adliye mahkemesince başlangıçta kaldırılarak yeniden yargılama için geri gönderilmiş, yeniden verilen kabul kararı üzerine ise her iki tarafın taşınmazın objektif değer artışı, kapitalizasyon faizi, münavebe ürünleri, ağaç ve bina değerlemeleri gibi konulardaki itirazlarını inceleyen bölge adliye mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını düzelterek esas hakkında yeniden hüküm kurmak suretiyle kamulaştırmanın kabulüne karar vermiştir.
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/3084 Esas, 2025/285 KararDAVA TARİHİ : 12.04.2021KARAR: Esastan ret/ Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ: Bartın 2. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/108 Esas, 2022/488 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bartın ili, ..., köyü 1 30... parsel ve 1 38... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmaz belediye sınırları içerisinde kalmasa da, belediye ve ... köy yerleşik alanı içinde kalmakta olup belediyeye sınır olduğu için ulaşımı kolay, altyapısı olan, çarşıya pazara yakın, sürekli araçların çalıştığı konumda olduğunu, %30 objektif değer artırıcı unsuru eklenmesi gerektiğini, ... ve civarındaki emsal bedeller dikkate alınarak kamulaştırma bedelinin tespit edilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kapitalizasyon faizinin %4 alınmasının hatalı olduğunu, objektif değer artışının yüksek belirlendiğini, objektif değer artışlarının nedenlerinin belirtilmediğini, münavebeye alınan ürünlerin verim değerlerinin yüksek, masrafların ise düşük alındığını, bu durumun taşınmazın bedelinin haksız bir şekilde yükseltilmesine neden olduğunu, ağaçların değerlemesi yapılırken bakımları tam yapılmış kültür ağaçları gibi değerleme yapıldığını, bu şekilde yapılan değerleme sonucunda ağaç bedellerinin yüksek hesaplandığını, tespit edilen bedelin yüksek olduğunu, lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; objektif değer artış oranının düşük alındığını, raporda alınan münavebe ürünlerinin bedellerinin düşük olduğunu, bu nedenle taşınmazın bedelinin de düşük hesaplandığını, 1,5 yıl önce kıymet takdiri komisyonunun teklif ettiği bedelin hesaplanan bedelden daha yüksek olduğunu, belirlenen bedelin 1,5 yıl önceki teklif edilen bedelden düşük olmasının kabul edilemez olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun kaldırma kararında belirtilen hususları karşılamadığını, taşınmazın üzerindeki binaların değerlendirilmesinin hatalı yapıldığını, 2021 yılı İlce Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine göre hesap yapılmasının hatalı olduğunu, ülkedeki enflasyon nedeniyle müvekkilinin zarar uğradığını, bu zararın bir nebze giderilmesi için enflasyon oranında tekrar verilerin düzenlenerek rapor alınması gerektiğini, dava konusu taşınmaza %100-150-200 gibi objektif değer artırıcı unsur eklenmesi gerektiğini, binanın yıpranma oranının %15 olarak belirlenmesi gerektiğini, binalar için 2022/2 dönemi Yapı Yaklaşık Birim Maliyeti cetveline göre 3.200 TL/m² üzerinden hesaplama yapılması alınması gerektiğini belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinin uygun olduğu, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre uygulanan kapitalizasyon faizi ve objektif değer artışı oranının yerinde olduğu taşınmaz üzerinde bulunan muhdesat niteliğindeki ağaçlara 2021 yılı maktu ağaç cetvelinde gösterilen değerler doğrultusunda, yapılara ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yapı maliyet cetveli ile uyumlu olarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin uygun olduğu ancak İlk karar ile ödenmesine karar verilen kamulaştırma bedeli 526.344,15 TL iken ikinci kararda bedelin 434.520,33 TL'ye düştüğü, dolayısıyla faiz bitiş tarihinin ilk karar tarihi olması gerekirken son karar tarihi olarak belirlenmesi yerinde olmadığından davacı idare vekili istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak, üzerindeki yapılara resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek, ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumu dikkate alınmak suretiyle değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir. 3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARAR Açıklanan sebeplerle;Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat olarak kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.