Kamulaştırma Kanunu 10. maddeye dayalı muhtesat bedeli tespiti davasında yapı maliyet cetveli, faiz uygulaması ve Anayasa Mahkemesi kararlarının etkisi üzerine temyiz incelemesi.
Özet: Davacı idarenin bir taşınmaz üzerindeki eklentilerin kamulaştırma bedelinin tespiti talebiyle açtığı davanın ilk derece mahkemesince kabulü ve bedelin ödenmesine karar verilmesi üzerine, hem idarenin belirlenen bedeli yüksek, hem de davalının düşük bularak istinaf etmesiyle Bölge Adliye Mahkemesi, hak sahibinin gerçek karşılığını almasını sağlamak ve enflasyon karşısında mağduriyetini gidermek amacıyla en son yayımlanan yapı maliyet cetvelinin esas alınmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bedelin doğru tespit edildiği gerekçeleriyle istinaf başvurularını esastan reddetmiş olup, karar davacı idare tarafından temyiz edilmiştir.
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1635 Esas, 2024/2375 KararKARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 11. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/113 Esas, 2023/88 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan muhtesat kamulaştırma bedelinin tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde; Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 79 55... parsel sayılı davalıya ait taşınmaz üzerindeki ve tescil harici alanda kalan bina, bina eklentileri ve ağaçların bedelinin tespitini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz üzerinde 2 katlı bina bulunduğunu, ... Uzlaşma Komisyonu tarafından taşınmaz için 388.000,00 TL bedel teklif edildiğini, tespit edilen bu bedelin oldukça düşük olduğunu bu nedenle dava konusu taşınmazın dava tarihindeki gerçek değerinin tespitini ayrıca yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve muhtesat bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, yapı bedelinin dava tarihi itibariyle tespitinin gerekeceğini, bedelin yüksek belirlendiğini, yargılamanın sonuçlandırılmamış olmasından davacı idare sorumlu olmadığından dört ay sonrasından karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesinin yanlış olduğunu, lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın özellikleri ve konumu gereği objektif unsurun yüksek oranda uygulanması gerektiğini, bedelin düşük hesaplandığını, taşınmazın niteliği ve üzerindekilerin dikkate alınmadığını, ağaç bedellerinin düşük hesaplandığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda 2022/3 yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyet Cetveline göre hesaplama yapıldığı, davacı vekilinin dava tarihindeki Yapı Yaklaşık Birim Maliyet Cetveline göre hesaplama yapılması gerektiği yönünde itirazının bulunduğu, aynı yıl içerisinde birden fazla yapı maliyet cetveli yayımladığında hangi tarihte yayımlanan maliyet cetvelinin dikkate alınması gerektiği konusuna gelince, kamulaştırma davalarında amaç hak sahibinin taşınmazın gerçek karşılığını alması olup, eldeki davanın 01.08.2023 tarihinden önce açılması sebebi ile faizin dava tarihini izleyen 4. ayın bitimi tarihinden itibaren uygulanmaya başlaması ve faizin türünün yasal faiz olması, yasal faizin enflasyonun altında kalması sebebiyle mahkeme karar tarihinde ödenmesine karar verilen kamulaştırma bedelinin mal sahibinin zararını karşılamayacağından eldeki davada en son yayımlanan yapı maliyet cetvelinin hesaplamada dikkate alınmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, İlk Derece Mahkemesince 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11/1-h maddesi uyarınca yapılara resmi birim fiyatları esas alınıp uygun yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinin yerinde olduğu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesi'nin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.20 19... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekâlet ücreti hükmedilmemesininde doğru olduğu, 01.08.2023 tarihli 32266 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/ 83... /69 karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli 2942 sayılı Kanun'un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun'un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiş olup eldeki davanın 01.08.2023 tarihinden önce açıldığı gözetilerek Anayasanın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan; "iptal kararları geriye yürümez" hükmü ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun; "Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine..." gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile; "Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukuki duruma göre karara bağlanır." genel hukuki prensibini havi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları nazara alınarak faiz yönünden Dairece düzeltme yapılmadığı ve İlk Derece Mahkemesi kararında isabetsizlik görülmediği belirtilerek taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri aynen tekrar etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasında muhtesat bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2.Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Dava konusu taşınmaz üzerindeki yapıya 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir. 3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,19.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.