Otoyol ve köprü hizmet sözleşmesinden kaynaklanan kaçak geçiş ücreti alacağı için başlatılan takibe itirazın iptali davasında, Bölge Adliye Mahkemesi kararı ile faiz ve ceza taleplerinin haklı görülerek yeni bilirkişi raporuyla belirlenen ödeme yükümlülüğü.
Özet: Bir otoyol işletmecisinin, gişelerden ödenmeden yapılan geçişlerden kaynaklanan ücret ve cezaların tahsili için araç sahibine karşı başlattığı icra takibine yönelik itirazın iptali davasında, temerrüdün ihlalli geçişten 15 gün sonra oluştuğu ve bu nedenle işlemiş faiz ile cezaların yanı sıra Katma Değer Vergisinin de uygulanması gerektiği yönündeki hukuki prensiplerin belirginleşmesi üzerine, yapılan hesaplamalar neticesinde davalı şirketin davacıya ödemesi gereken avans faizi ve KDV dahil toplam 71.880,52 TL tutarındaki borcun tespit edildiği bir hukuki ihtilafın özeti.
T.C.
İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARARESAS NO : 2024/839 EsasKARAR NO : 2026/44DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 11/10/2018KARAR TARİHİ : 21/01/2026Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı Vekilinin Mahkememize Tevzi Edilen Dava Dilekçesinde Özetle; otoyol ve köprülerin işletiminden sorumlu müvekkiline bağlı otoyol gişelerinden davalıya ait muhtelif araçların geçiş ücretini ödemeksizin "kaçak" geçtiğinden bahisle ihlalli geçişlerin tahsili için başlatılan takibe itirazın iptalini talep ve dava etmiştir.Davalı Vekilinin Mahkememize Sunmuş Olduğu Cevap Dilekçesinde Özetle; dava konusu kaçak geçişlerin müvekkilinin HGS sisteminde görülmediğinden ödeme yapılmadığını, geçiş borçlarını kabul ettiklerini ancak borcun fer'ilerine ve ceza kısmına itiraz ettiklerini belirtmiştir. KALDIRMA: Mahkememizce verilen 21/10/2020 tarih ve ... sayılı kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin 05/12/2024 tarih ve 2021/1115 Esas 2024/1500 Karar sayılı ilamıyla kaldırılmakla, dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin 05/12/2024 tarih ve 2021/1115 Esas 2024/1500 Karar sayılı ilamı gerekçesinde; '' mahkemece takip tarihinden önce davalı borçluya temerrüt ihtarnamesi gönderilmemesi gerekçesiyle işlemiş faiz isteminin reddine karar verilmiş, ancak işlemiş faizin KDV'sine ilişkin istemin ise taleple bağlı kalınarak kabulüne karar verilmiştir. Mahkemece takip öncesi işlemiş faizin reddine karar verilerek reddedilen faizin ise KDV'si yönünden takibin devamına karar verilmesi çelişki oluşturmuştur. 6001 sayılı Yasa gereğince ihlalli geçişten itibaren 15 gün sonra temerrütün gerçekleştiği, bu nedenle geçiş ücreti ve para cezası üzerinden işlemiş faiz talebinin yerinde olduğu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 24. maddesinin (c) bendinde “ Vade farkı, fiyat farkı, kur farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet ve değerler” matraha dahil olan unsurlar olarak belirlenmiş olduğundan işlemiş faiz için KDV isteminin de yerinde bulunduğu gerektiği gözetilmelidir. Eldeki davada alınan 13/03/2020 teslim tarihli bilirkişi raporunda; davacının işlettiği köprü ve otoyolları kullanan yetersiz bakiye veya kaçak geçmek suretiyle kullanan davalı şirketine ait araçların farklı tarihlerde yaptığı 161 cezalı geçiş için, geçiş ücreti x 4 katı ceza+ geçiş ücreti = 43.019,70 TL olduğu, ayrıca yeterli hesap bakiyesine sahipken yapmış olduğu geçişlere ceza yansıtılamayacağından davacı firma tarafından ceza da uygulanarak talep edilen 2.923,20 TL'nin sadece geçiş ücreti olan kısmının 584,64 TL davacı firmaya ödenmesi gerektiği, davalı firma tarafından toplam ödenmesi gereken tutarın ise 43.019,70 +584,64 TL=43.604,34 TL olduğu belirtilmiştir. Buna göre davalıya ait araçların davacının işlettiği köprü ve otoyoldan geçiş yaptığı, geçiş tarihinde ve geçişi izleyen 15 günlük süre içinde geçiş ücretinin ödenmediği, geçiş bedelinin 43.604,34 TL olduğu, yasal düzenleme gereği davacının 34 geçiş için cihazlarda yeterli bakiye varken yapılan 584,64 TL geçiş ücretinin, geçişi izleyen 15 gün içinde ödenmemiş olması nedeniyle, bu miktarın 4 katı tutarı olan 2.923,20 TL ceza tutarından davalının sorumlu olduğu değerlendirilmiştir. Mahkemece 2.923,20 TL ceza tutarı yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır. Bu nedenle davacı vekilinin bu yöndeki istinaf nedeni yerindedir. Diğer taraftan mahkemece işlemiş faiz talebi yönünden temerrüdün gerçekleşmediği gerekçesi ile işlemiş faiz talebinin reddine karar verilmiş, davacı vekili işlemiş faiz yönünden de hükmü istinaf etmiştir. 6001 sayılı Yasa hükümleri dikkate alındığında davalının takipten önce temerrüde düşürülmesine gerek bulunmadığı, 6001 sayılı Yasa gereğince ihlalli geçişten itibaren 15 gün sonra temerrütün gerçekleştiği, bu nedenle geçiş ücreti ve para cezası üzerinden işlemiş faiz talebinin yerinde olduğu değerlendirildiğinden, mahkemece işlemiş faize de hükmedilmesi gerekir. O halde Mahkemece önceki bilirkişiden davacının işlemiş faiz talebi yönünden hesaplama yapılarak davacının talep edebileceği işlemiş faiz miktarının belirlenmesi bakımından ek rapor alınması gerekirken Mahkemece yazılı gerekçe ile işlemiş faiz talebinin reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır. Bu nedenle davacı vekilinin bu yöndeki istinaf nedeni de yerinde görülmüştür.'' şeklinde bildirilmiştir.Bilirkişinin 03/09/2025 tarihli ek raporunda özetle; Avans faizi ve KDV nin eklenmesi ile birlikte davalı firmanın davacı firmaya ödemesi gereken ücretin 71.880,52-TL(Yetmiş Bir Bin Sekiz Yüz Seksen Türk Lirası Elli İki Kuruş) olduğunun tespit edildiği; kanaatine varıldığı, bildirilmiştir.DELİLLER:-Bam kaldırma kararı-Bilirkişi ek raporu-Tüm dosya kapsamıDELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava, ihlalli geçiş bedelinin tahsili için yapılan takibe itirazın iptaline ilişkindir. Uyuşmazlık; ihlali geçişin olup olmadığı, var ise ihlali geçiş nedeniyle ödenmesi gereken ceza miktarı, davalının hesabında yeterli bakiye bulunduğu halde ödenmeyen bu geçişlerin 4 katı ceza bedelinden de sorumlu olup olmadığı, davalının takipten önce temerrüte düşüp düşmediği ve işlemiş faiz talep edilip edilemeyeceği hususlarında toplanmaktadır.Dosya kapsamından davacı şirketin 45.942,90 TL geçiş ücreti ve ceza tutarı, 13.569,47 TL işlemiş faiz ve 2.442,53 TL KDV alacağı olmak üzere toplam 61.954,90 TL'nin tahsili için davalı aleyhinde .... İcra Müdürlüğünün 2018/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığı, davalının takibe süresinde itirazı üzerine itirazın iptali ve takibin devamı için yasal hak düşürücü sürede işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Davanın dayanağını oluşturan 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un 30/5. maddesinde “...(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza genel hükümlere göre tahsil edilir.. ..” hükmü düzenlenmişken 25/05/2018 tarih ve 30431 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/5/2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi ile birinci ve beşinci fıkralarında yer alan “on” ibareleri “dört” şeklinde değiştirilmiştir. Aynı Kanunun 19. maddesi ile 6001 sayılı Kanuna geçici 3. madde ilave edilmiştir.6001 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3. madde de ise “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30. maddesinde yer alan oranlar uygulanır.” düzenlemesi yapılmıştır. Kanunun 30. maddesinin, 27.03.2015 tarihli ve 6639 sayılı Kanunun 33. maddesi ile değişiklik yapılan (7) numaralı fıkrasında, geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere bu maddenin (1) numaralı ve (5) numaralı fıkralarında belirtilen cezaların uygulanmayacağı öngörülmektedir. Somut olayda; her ne kadar mahkememizce yapılan yargılama sonucunda 21/10/2020 tarih ve ... sayılı kararı ile 43.604,34 TL geçiş ücreti ile ceza tutarı ile 2.442,53 TL KDV olmak üzere toplam 46.046,87 TL alacak yönünden takibin devamına karar verilmiş ise de; davacı vekilinin kararı istinaf etmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin 05/12/2024 tarih ve 2021/1115 Esas, 2024/1500 Karar sayılı ilamı ile yapılan inceleme sonucu;6001 sayılı yasa gereğince ihlalli geçişten itibaren 15 gün sonra temerrütün gerçekleştiği, bu nedenle geçiş ücreti ve para cezası üzerinden işlemiş faiz talebinin yerinde olduğu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 24. maddesinin (c) bendinde “ Vade farkı, fiyat farkı, kur farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet ve değerler” matraha dahil olan unsurlar olarak belirlenmiş olduğundan davacı tarafça işlemiş faiz için KDV isteminin yerinde bulunduğu,Eldeki davada alınan 13/03/2020 teslim tarihli bilirkişi raporunda; davacının işlettiği köprü ve otoyolları kullanan yetersiz bakiye veya kaçak geçmek suretiyle kullanan davalı şirketine ait araçların farklı tarihlerde yaptığı 161 cezalı geçiş için, geçiş ücreti x 4 katı ceza+ geçiş ücreti = 43.019,70 TL olduğu, ayrıca yeterli hesap bakiyesine sahipken yapmış olduğu geçişlere ceza yansıtılamayacağından davacı firma tarafından ceza da uygulanarak talep edilen 2.923,20 TL'nin sadece geçiş ücreti olan kısmının 584,64 TL davacı firmaya ödenmesi gerektiği, davalı firma tarafından toplam ödenmesi gereken tutarın ise 43.019,70 +584,64 TL=43.604,34 TL olduğu, buna göre davalıya ait araçların davacının işlettiği köprü ve otoyoldan geçiş yaptığı, geçiş tarihinde ve geçişi izleyen 15 günlük süre içinde geçiş ücretinin ödenmediği, geçiş bedelinin 43.604,34 TL olduğu, yasal düzenleme gereği davacının 34 geçiş için cihazlarda yeterli bakiye varken yapılan 584,64 TL geçiş ücretinin, geçişi izleyen 15 gün içinde ödenmemiş olması nedeniyle, bu miktarın 4 katı tutarı olan 2.923,20 TL ceza tutarından davalının sorumlu olduğu, Davacının işlemiş faiz talebi yönünden ise; 6001 sayılı Yasa hükümleri dikkate alındığında davalının takipten önce temerrüde düşürülmesine gerek bulunmadığı, 6001 sayılı Yasa gereğince ihlalli geçişten itibaren 15 gün sonra temerrütün gerçekleştiği, bu nedenle geçiş ücreti ve para cezası üzerinden işlemiş faiz talebinin yerinde olduğu değerlendirildiğinden, mahkememizce önceki bilirkişiden davacının işlemiş faiz talebi yönünden hesaplama yapılması için ek rapor aldırıldığı, 03/09/2025 tarihli ek raporda davacının talep edebileceği işlemiş faiz miktarının belirlendiği, 71.880,52-TL işlemiş faiz hesaplandığı, ancak davacı tarafça davanın talep gibi kabulüne karar verilmesinin talep edildiği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Ayrıntılı Açıklandığı Üzere;Davanın KABULÜ ile; 1-.... İcra Müdürlüğü'nün 2018/... Esas sayılı icra takip dosyasına vaki olmuş itirazın İİK'nın 67/1 maddesi uyarınca iptali ile;taleple bağlı kalınarak 45.942,90-TL asıl alacak, 13.569,47-TL faiz ve 2.442,53-TL KDV olmak üzere toplam 61.954,90-TL üzerinden TAKİBİN DEVAMINA,2-Alacak niteliği itibariyle likit ve belirlenebilir olduğundan %20 inkar tazminatı 9.188,58-TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,3-Alınması gereken 4.232,13-TL harcın, peşin alınan 1.058,04-TL harçtan mahsubu ile bakiye 3.174,09-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,4-Davacı tarafından yatırılan 35,90-TL başvurma harcının ve 1.058,04-TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,5-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 1.536,50-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere verilen karar alenen okunup usulen anlatıldı. 21/01/2026 Katip ... Hakim ... ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır