bursa 4. asliye ticaret mahkemesinin trafik kazası sonrası sigorta ödemesinin sebepsiz zenginleşme nedeniyle iadesi davasında verdiği gerekçeli karar.

Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin trafik kazası sonrası sigorta ödemesinin sebepsiz zenginleşme nedeniyle iadesi davasında verdiği gerekçeli karar.

Özet: Bu dava, bir trafik kazası sonrası sigorta şirketinin, sigortalısının kusurlu olduğu yönündeki ilk rapora dayanarak davalıya Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında yaptığı ödemenin, sonradan sigortalısının kusursuz olduğunun bilirkişi raporuyla tespiti üzerine, sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca ticari avans faiziyle birlikte geri tahsil etmek amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini konu almaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2026/

KARAR NO : 2026/

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALI :

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 19/01/2026

KARAR TARİHİ : 02/02/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 02/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; davalıya ait ... plakalı araç ile davacı sigorta şirketi tarafından sigortalı olan ... ait ... plakalı araç arasında 01/09/2024 tarihinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, polis zabıtlarına göre sigortalılarının %100 kusurlu olduğunu, bu nedenle davalıya ... plakalı araç için 8.761,26 TL hasar tazminatı ödemesi yapıldığını, yapılan ödeme sonrası davalı tarafın 30/01/2025 tarihinde ... plakalı aracın 01/09/2024 tarihli kazada ... plakalı aracına vermiş olduğu hasar ve değer kaybı bedeli ödemesi talebiyle davacı aleyhine ... Komisyonuna başvurduğunu, komisyonca alınan bilirkişi raporu ile kazanın meydana gelmesinde sigortalı araç sürücüsünün kusurunun olmadığı tespit edildiğini beyanla davalıya yapılan ödemenin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte tahsili amacıyla ... 1. Genel İcra müdürlüğünün 2025/... sayılı dosyası ile takip başlattıklarını, davalının itirazı nedeniyle takibin durduğunu beyanla davanın kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ DELİLLER:

... 1. Genel İcra müdürlüğünün 2025/... sayılı takip dosyasının ... üzerinden dosya arasına alındığı, ...'ya, ... Vergi Dairesi'ne, ... Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği'ne yazılan müzekkereye cevap verildiği, cevabi yazılarda davalının tacir olmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava, sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacağın tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nun 67/1. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir.Eldeki davada uyuşmazlık; ZMM sigortacısı olan davacı şirket tarafından trafik kazası nedeniyle ZMMS poliçesi gereği 3. kişi hak sahibi olan davalıya yaptığı ödemenin kusur oranının değişmiş olması nedeniyle ödendiği iddia edilen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri ödenmesi isteminden kaynaklanmaktadır.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, "İşletenlerin, bu Kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur"; 85/1 maddesinde, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.", 85/son maddesinde ise, "İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur" hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1. maddesinde, "Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder" şeklinde ifade edilmiştir. Açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, ZMSS'nın amacı, trafik kazaları sonucu 3. kişilere verilecek zararların güvence altına alınmasıdır. ZMSS Genel Şartlarının "Teminat Dışında Kalan Haller" başlıklı A.3-b maddesinde de, işleten tarafından ileri sürülecek tazminat taleplerinin sigorta teminatı dışında olduğu açık olarak düzenlenmiştir.Dava tarihinde ve ödeme tarihinde yürürlükte bulunan sebepsiz zenginleşmeyi düzenleyen 6098 Sayılı TBK'nun 77 ve devamı maddelerine göre; mal varlığında azalma meydana gelen kişinin, zenginleşen kişiden bunun giderilmesini isteme hakkı hüküm altına alınmıştır.Asliye Ticaret Mahkemeleri 5235 sayılı Kanun'un üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesinin 1 numaralı bendi uyarınca bu mahkemeler, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir.

Bir davanın ticari nitelikte olup olmadığı, bir diğer ifade ile asliye ticaret mahkemesinde görülüp görülmeyeceğinin belirlenmesi işi de Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde gösterilen ilkelere göre yapılmalıdır. Öğretide de benimsenen görüşe göre ticari davalar mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olarak iki gruba ayrılmaktadır. Türk Ticaret Kanununun 4. maddesinin 1. bendinin (a) alt bendi uyarınca bu Kanun'da düzenlenen hukuk davaları mutlak ticari davalardır. Nispi ticari davalar ise konusu ne olursa olsun, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davalarıdır (TTK.m.4/1). Kanuni düzenleme uyarınca sadece mutlak ya da nispi ticari davalar asliye ticaret mahkemesinde görülürken, bunlar dışında kalan davalar (istisnalar saklı kalmak kaydıyla) asliye hukuk mahkemelerinde görülmelidir.Somut olaya dönüldüğünde; eldeki dava, ZMMS kapsamında yersiz ödendiği ileri sürülen miktarın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre başlatılan icra takibinine yapılan itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, taraflar arasında sigorta sözleşmesi ilişkisi bulunmadığı, davalının sigortalı olmayıp, zarar gören 3. Kişi konumunda bulunduğu, ayrıca davalının davada tacir sıfatının bulunmadığı, sigortalı ile davalı arasındaki ilişkinin haksız fiil ilişkisi olduğu, dava konusu uyuşmazlığın iki tarafın ticari işletmesini de ilgilendirmediği gibi sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanıldığından ticari dava olarak kabul edilmesinin mümkün bulunmadığından uyuşmazlığın genel hükümler uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp karara bağlanması gerekecektir. Nitekim, ... 20. Hukuk Dairesi'nin 01/07/2015 tarihli, 2015/ Esas ve 2015/ Karar sayılı emsal ilamı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi'nin 08/12/2023 tarihli, 2023/ Esas ve 2023/ Karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'nin 05/07/2023 tarihli, 2022/ Esas ve 2023/ Karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'nin 20/01/2023 tarihli, 2022/ Esas ve 2023/ Karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'nin 20/12/2022 tarihli, 2022/ Esas ve2022/ Karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'nin 18/11/2019 tarihli, 2019/ Esas ve 2019/ Karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi'nin 06/04/2023 tarihli, 2023/ Esas ve 2023/ Karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi'nin 30/09/2021 tarihli, 2020/ Esas ve 2021/ Karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 03/04/2024 tarihli, 2024/ Esas ve2024/ Karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 20/03/2024 tarihli, 2023/ Esas ve2024/ Karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 08/02/2023 tarihli, 2022/ Esas ve 2023/ Karar sayılı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi'nin 16/09/2020 tarihli, 2020/ Esas ve 2020/ Karar sayılı karar ilamları ve yerleşmiş yargı uygulamaları da bu yöndedir.Yine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince; ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ile ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi üzerine, yargı yerinin belirlenmesi amacıyla gönderilen dosyada: "Somut olayda; davalının, davacı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı bulunun araçta yolcu olarak bulunduğu sırada meydana gelen trafik kazası nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından ödeme yapıldığı, davacının, davalının kaza nedeniyle sakatlığı ve maluliyeti olmadığı iddiası ile ödenen bedelin iadesini istediği, işbu dava sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandığından uyuşmazlığın çözümünde genel hükümler uygulanacak olup görevli mahkeme asliye hukuk mahkemeleridir. " şeklindeki gerekçe ile ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesini yargı yeri olarak belirlemiştir. (... BAM 4. HD’nin 20/03/2025 tarih ve 2025/ E., 2025/ K. sayılı ilamı; aynı yönde 28/04/2025 tarih ve 2025/ E., 2025/ K. sayılı ilamı)O hâlde, mahkememiz dava konusu uyuşmazlık bakımından görevsiz olup, görev kamu düzenine ilişkin bir dava şartı olduğundan, iddia ve savunma olarak ileri sürülmese dahi yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bu nedenle görevli ve yetkili mahkemenin ... Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla, ... 1. Hukuk Dairesinin 08/07/2021 tarihli ve 2021/ Esas, 2021/ Karar sayılı uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin ilamı da dikkate alınarak, dava dilekçesi tebliğ edilmeden davanın görev yönünden usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle ;

1-6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddesi gereğince dava şartı noksanlığından davanın USULDEN REDDİNE, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,

2-Görevli ve yetkili mahkemenin ... ASLİYE HUKUK MAHKEMELERİ olduğunun TESPİTİNE,

3-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren İKİ HAFTA içinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde dosyanın yetkili ve görevli ... ASLİYE HUKUK MAHKEMELERİNE GÖNDERİLMESİNE,

4-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmediği takdirde, mahkememizce DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA karar verileceğinin ihtarına (ihtarın tebliğ ile yapılmış sayılmasına)

5-6100 Sayılı HMK' nın 331/2 maddesinin 1. cümlesine göre yargılama harç ve giderlerinin görevli mahkemece nazara alınmasına, aynı maddenin 2.cümlesine göre görevsizlik kararı sonrasında davaya görevli mahkemede devam edilmemesi halinde ve talep halinde yargılama harç ve giderlerinin karara bağlanmasına,

Dair; tarafların yokluğunda, HMK’nın 341. maddesi uyarınca, miktar itibarıyla kesin olmak üzere dosya üzerinden karar verildi. 02/02/2026

Katip

✍E-Imzalıdır

Hakim

✍E-Imzalıdır