Ticaret Mahkemesi, sigorta şirketinin haksız eylemden kaynaklanan halefiyet davasında davalının tacir olmaması nedeniyle görevsizlik kararı vererek dosyayı asliye hukuk mahkemesine göndermiştir.
Özet: Sigorta şirketi, sigortalısına ödediği hasar bedelini, davalının karıştığı trafik kazasından kaynaklanan haksız eylem nedeniyle halefiyet prensibi gereği davalıdan tahsil etmek amacıyla itirazın iptali davası açmış; mahkeme, uyuşmazlığın davalı sürücünün Türk Ticaret Kanunu anlamında tacir olmaması ve davanın doğrudan sigorta sözleşmesinden değil, haksız fiilden kaynaklanması nedeniyle mutlak ticari dava niteliğinde olmadığına hükmederek, görevsizlik kararı vermiş ve davanın asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiğine karar vermiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2026/
KARAR NO : 2026/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 07/01/2026
KARAR TARİHİ : 02/02/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 02/02/2026
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; davacı sigorta şirketi nezdinde kasko sigorta poliçesi ile sigortalı olan ... plakalı araç malikinin ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olduğunu, 24/06/2023 tarihinde davalı sevk ve idaresindeki ... plakalı araçların karıştığı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazada sigortalının herhangi bir kusurunun bulunmadığının tespit edildiğini, kaza nedeniyle sigortalı aracın ağır hasarlı olduğunu, 1.027.061,06 TL hasar meydana geldiğinin tespit edildiğini, aracın rayiç bedelinin 2.150.000,00-TL olarak belirlendiğini, davacı tarafça sigortalısına bakiye 903.000,00-TL hasar bedeli ödemesi yapıldığını, davacı şirketin ödeme yapmakla sigortalısının haklarına halef olduğunu, davalı araç ZMMS sigortacısı tarafından sigorta poliçesi limiti kapsamında 120.000,00-TL ödeme yapıldığını ve 783.000,00-TL rücu edilecek tutarın belirlendiğini beyanla davanın kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ DELİLLER:
...'ya, ... Vergi Dairesi'ne, ... Birliği'ne yazılan müzekkereye cevap verildiği, cevabi yazılarda davacının tacir olmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, sigortacının, sigortalısına yapmış olduğu hasar bedeli ödemesi nedeniyle davalı sürücüye karşı yaptığı icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.Davacı, bu davayı sigortalısının halefi olarak açtığına göre, görevli mahkemenin tayininde sigortalı ile davalı arasındaki ilişkinin hukuki mahiyeti nazara alınmalıdır. ... İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu’nun 22.03.1944 tarihli, Esas ve Karar sayılı ilamında bu husus; “Sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava, sigorta poliçesinden doğan bir dava değildir. Bu nedenle, halefiyet davası bir ticari dava sayılamaz. Bu dava, aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. Sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa, aynı hak sigortacının halefiyet hakkına dayanan rücu davası için de söz konusudur.” şeklinde vurgulanmıştır.Öte yandan, TTK’nın “Halefiyet” başlığı altındaki 1472. maddesinde (eski TTK m. 1301); “Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa, bu hak tazmin ettiği bedel kadar sigortacıya intikal eder.” hükmüne yer verilmiştir.Somut olayda; davacı sigorta şirketi, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle sigortalısına ödediği tazminatın, halefiyet ilkesi gereğince davalıdan tahsili istemiyle eldeki davayı açmıştır. Bu haliyle, uyuşmazlık, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında mutlak ticari dava niteliğinde değildir. Bu sebeple davanın ticari dava sayılabilmesi ve ticaret mahkemesinin görevli olabilmesi için davacı sigorta şirketinin sigortalısı ile davalının tacir olması ve uyuşmazlığın ticari işletmeleriyle ilgili bulunması gerekmektedir. Dosya kapsamına göre, dava dışı sigortalının tüzel kişi tacir olduğu hususu ihtilafsızdır. Ancak davalının ticaret sicilinde kaydının bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün 15/01/2026 tarihli yazısında, davalının 21/01/2015-31/12/2023 tarihleri arasında mükellef kaydının bulunduğu ve işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu bildirilmiştir. Vergi dairesi yazısı ekinde yer alan 2023 yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin incelenmesinde, dönem içinde satın alınan emtia ile elde edilen hasılat tutarlarının 0,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Bu itibarla davalının, kaza tarihi itibarıyla 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 177. maddesinde öngörülen hadleri aşmadığı, faaliyetinin esnaf sınırları içerisinde kaldığı ve bu nedenle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu anlamında tacir sıfatını haiz olmadığı anlaşılmıştır.Bu haliyle, davalının tacir olmadığı ve davanın sigorta sözleşmesinden değil, davalının kusuru ile gerçekleştiği iddia edilen haksız fiilden kaynaklandığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp karara bağlanması gerekecektir.O hâlde, mahkememiz dava konusu uyuşmazlık bakımından görevsiz olup, görev kamu düzenine ilişkin bir dava şartı olduğundan, iddia ve savunma olarak ileri sürülmese dahi yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bu nedenle görevli ve yetkili mahkemenin ... Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla, ... 1. Hukuk Dairesinin 08/07/2021 tarihli ve 2021/ Esas, 2021/ Karar sayılı uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin ilamı da dikkate alınarak, dava dilekçesi tebliğ edilmeden davanın görev yönünden usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddesi gereğince dava şartı noksanlığından davanın USULDEN REDDİNE, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
2-Görevli ve yetkili mahkemenin ... ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ olduğunun TESPİTİNE,
3-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren İKİ HAFTA içinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde dosyanın yetkili ve görevli ... ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ GÖNDERİLMESİNE,
4-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmediği takdirde, mahkememizce DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA karar verileceğinin ihtarına (ihtarın tebliğ ile yapılmış sayılmasına)
5-6100 Sayılı HMK' nın 331/2 maddesinin 1. cümlesine göre yargılama harç ve giderlerinin görevli mahkemece nazara alınmasına, aynı maddenin 2.cümlesine göre görevsizlik kararı sonrasında davaya görevli mahkemede devam edilmemesi halinde ve talep halinde yargılama harç ve giderlerinin karara bağlanmasına,
Dair, tarafların yokluğunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... olmak üzere dosya üzerinde karar verildi.02/02/2026
Katip
✍E-Imzalıdır
Hakim
✍E-Imzalıdır