Yol ücretinin prime esas kazanca dahil edilmesiyle oluşan ek prim tahakkuku, asgari ücret desteği iptali ve tahsil edilen primlerin istirdadı davası.
Özet: Bu hukuki uyuşmazlık, bir şirketin, denetmen raporuyla yol ücretlerinin prime esas kazanca dahil edilmemesi nedeniyle eksik bildirim yapıldığı iddiasıyla Sosyal Güvenlik Kurumunun asgari ücret desteği teşviklerini iptal etmesi ve ek prim tahakkuk ettirmesi işlemine karşı açtığı davada ortaya çıkmıştır; ilk derece mahkemesi davanın kısmen kabulüne karar vermişken, bölge adliye mahkemesi bu kararı kaldırarak davanın tamamen reddine hükmetmiş ve davacı şirket, yol ücretlerinin prim matrahına dahil edilmemesi gerektiği yönündeki önceki SGK görüşlerini ve kurumun işleminin orantısızlığını ileri sürerek temyiz yoluna başvurmuştur.
MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2862 E., 2023/734 K.İLK DERECE MAHKEMESİ: Kayseri 1. İş MahkemesiSAYISI : 2021/150 E., 2021/356 K.Taraflar arasındaki ek bildirge ve bordro tanzim edilerek ek prim tahakkuku ve bağlı olarak teşvik hükümlerinden yararlandırılması işlemlerinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ve tahsil edilen primlerin istirdadı davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı Kurum vekilin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurum tarafından 18.12.20 20... /413962/46 sayılı tebliğ edilmeyen denetmen raporunda 2019/4 döneminde raporda belirtilen çalışanların prime esas kazançlarının Kuruma eksik bildirildiğinden bahisle 2019/1-12 dönemi arası asgari ücret desteğinin iptali ile yararlandırılan tutarların gecikme zammı ile tahsiline karar verildiği, karara istinaden ilgili dönemlere ait geriye dönük prim borcu tahakkuk ettirildiği, ilgili döneme ilişkin ek aylık prim ve hizmet bildirgesi düzenlenerek Kuruma verilmesine karar verildiği, tahakkuk ettirilen ek prim bildirgesi tahakkuku ve teşviklerin iptalinden kaynaklı geçmiş prim ödemesi olarak toplam 13.519,96 TL ödeme yapıldığı, şirket tarafından 21.01.20 21... 1 13... 524 evrak numaralı dilekçeler ile itiraz edildiği, SGK ilgili komisyon tarafından 12.02.2021 tarihinde itirazların reddine karar verildiği, söz konusu kararın taraflarına 22.02.2021 tarihinde tebliğ edildiği, şirketin kurumsal yapısı gereği çalışanlarının prime esas kazançlarını eksiksiz olarak Kuruma bildirdiği, altı personelin 2019/4 döneminde yol ücretinin prime esas kazanca dahil edilmediği, davalı idarenin 2019/1-12 dönemine ilişkin asgari ücret desteği iptali işleminin ölçüsüz olduğu iptalinin gerektiği, SGK'nın 04.08.2017 tarihli yazısında personele ödenen yol ücretlerinin SGK matrahına dahil edilmemesi gerektiğinin açıkca ifade edildiği, denetmen tarafından bu genel yazı dikkate alınmadan düzenlenen 18.12.20 20... /413962/46 sayılı denetmen raporunun iptaline karar verilmesine,18340632 sayılı aylık prim ve hizmet bildirgesi belge talebi işleminin ve ek prim tahakkukunun iptaline, 18340575 sayılı 2019/1-12 dönemine ilişkin asgari ücret desteğinin iptali işleminin ve asgari ücret desteğinin iptali nedeniyle düzenlenen geçmişe dönük prim tahakkukunun iptaline, şirketin asgari ücret desteğinden yararlanabileceğinin tespitine, Kurumca haksız olarak tahsil edilen toplam 13.519,96 TL'nin yasal faizi ile birlikte istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAPDavalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumun 2 49 4...7 507 038 ... sicil sayılı dosyada işlem gören davacı iş yeri hakkında tutulan 18.12.20 20... /413962/46 sayılı denetmen raporunun incelenmesinde 15.01.20 21... 632 sayıl yazı ile 2019/4 ay için günsüz SPEK talep edildiği, 15.01.20 21... 575 sayılı yazı ile de işverenin 2019 yılı için yararlanmış olduğu asgari ücret destek tutarlarının tarafına borç tahakkuk ettirildiğinin işverene bildirildiği, 19.01.20 21... 545 sayılı işverenin 2019/4 ay ek aylık prim hizmet belgesi işleme alındığı ve yasal süresi dışında verilen ek belge nedeniyle işverene 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin c-4 fıkrasına istinaden 5.116,00 TL idari para cezası uygulandığı ve 19.01.20 21... 690 sayılı yazı ile işverene idari para cezası yazısının gönderildiği, işverenin 21.01.20 21... 113 sayılı dilekçisi ile talep edilen 2019/04 ay ek prim hizmet belgesine itiraz edildiği, işverenin itirazının 11.02.20 21... 4 71... /18 numaralı komisyon kararı ile reddedildiği, işverenin 21.01.20 21... 524 sayılı dilekçesi ile bu sefer de 2019 yılında yararlandığı asgari ücret destek tutarları için itiraz edildiği ve işverenin itirazının 09.02.20 21... 214 sayılı ... numaralı komisyon kararı ile reddedildiği, açılan davada hak düşürücü sürelerin mevcut olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.III.İLK DERECE MAHKEME KARARIİlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2014/28267 Esas, 2016/3697 Karar, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2016/11831 Esas, 2018/1876 Karar sayılı ilamları ile yol yardımı ayni yardım kapsamında değerlendirilmekte ve bu yardımların ayni veya parasal olarak yapılmasının bir öneminin bulunmadığı kabul edilmekte olup Yargıtay uygulaması gereği yol yardımının prime esas kazanca dahil edilemeyeceği, bu yöndeki Kurum işleminin yasal olmadığı, yol yardımının prime esas kazanca dahil edilmemesi nedeniyle asgari ücret desteğinin iptal edilmesinin yasal olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile Kurumca yapılan 18340632 sayılı aylık prim ve hizmet bildirgesi belge talebi işleminin ve ek prim tahakkukunun iptaline, Kurumca yapılan 18340575 sayılı, 2019 yılında davacının yararlandığı döneme ilişkin asgari ücret desteğinin iptali işleminin ve asgari ücret desteğinin iptali nedeniyle düzenlenen geçmişe dönük prim tahakkunun iptaline, davacının asgari ücret desteğinden yararlanabileceğinin tespitine, Kurumca tahsil edilen toplam 13.519,96 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.IV.İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; davanın konusunun 18.12.20 20... /413962/46 sayılı denetmen raporuna dayalı olarak davalı işverenin çalıştırdığı işçilere yönelik 2019/4 döneminde yol yardım tutarlarının prime esas kazanca dahil edilmemesinden kaynaklı olarak, asgari ücret desteğinin iptal edilmesi ve bu kapsamda Kuruma ödenen 13.519,96 TL'nin iadesine ilişkin olduğu, 506 sayılı Kanun döneminde yol yardımı miktarları prime esas kazanca dahil değilken, 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesi uyarınca yol yardımı prime esas kazanca dahil olduğu, 18.12.20 20... /413962/46 sayılı denetmen raporu içeriğinde de tespit edildiği üzere davalı işverenin çalıştırdığı işçilere yol yardımı olarak nakdi destek sağladığının açık olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b maddesinin (3) numaralı alt bendi uyarınca, Kayseri 1. İş Mahkemesinin 16.07.2021 tarih ve 2021/150 Esas-2021/356 Karar sayılı kararının kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZA.Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; denetmen raporunda yapılan tespitlerin her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delillerle desteklenmediğinden iptaline karar verilmesi gerektiği, denetmen raporu düzenlenirken hazır bulunan şirket çalışanının yol ödemelerine ilişkin tam bilgisi olmadığını ifade etmesine rağmen eksik incelemeyle doğrudan şirket aleyhine denetim raporu düzenlendiği, davalı idarece, işyerinde çalışan işçiler arasında imzalanan bireysel iş sözleşmeleri ve eğer varsa toplu iş sözleşmesindeki hükümler incelenerek işe geliş gidiş için otobüs parası olarak nakdi ödeme yapılıp yapılmadığına, görev mahalli ve iş yeri adresi dışında geçirilen süreler için görev yolluğu ödemesi yapılıp yapılmadığına ilişkin düzenleme bulunup bulunmadığının tespit edilmesi, işçilerin görev tanımları, yaptıkları işin mahiyeti, söz konusu işin bilfiil iş yeri adresinde mi yoksa posta alımı, dağıtımı ve teslimi için iş yeri adresi dışında mı ifa edildiğinin, yol ödemesi adı altında yapılan ödemenin neye ilişkin olduğunun, neye karşılık verildiğinin, görev mahalli veya iş yeri adresi dışında yapılan göreve karşılık görev yolluğu verilip verilmediği hususlarının ücret bordrolarını hazırlayan ve sigorta veri girişlerini yerine getiren kişiler ile gerekirse sigortalıların da beyanına başvurularak ortaya konulması, ilgili döneme ilişkin ücret bordroları ile dönem dışındaki ücret bordrolarının karşılaştırılması suretiyle davalı idarece her türlü inceleme ve araştırma yapılarak yol ödemesi adı altında yapılan ödemenin hukuki mahiyetinin açık ve tartışmasız bir şekilde ortaya konulması gerekirken, her türlü şüpheden uzak, hukuken geçerli, kesin, inandırıcı delillerle ortaya konulmaksızın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edilen denetim raporunun iptaline karar verilmesi gerektiği, davacı şirketin kurumsal yapısı gereği çalışanlarının prime esas kazançlarını eksiksiz olarak davalı Kuruma bildirdiği, kabul manasına gelmemek kaydıyla, 06.01.2021 tarih EYT/01 sayılı denetmen raporu referans alınarak 2019/ 05... /10 döneminde ayni yardım niteliğinde bulunan bu ödemenin prime esas kazancın belirlenmesinde dikkate alınabilmesi mümkün olmadığı, uygulama ve öğretide kabul edildiği üzere ücret, görülen bir işin karşılığında çalışana işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve nakden ödenen meblağ olduğu, bu duruma göre işverence ödenen yol ve yemek yardımı parasını, görülen bir işin karşılığı değil, mülga 506 sayılı Kanun'un 77/2. maddesinde ve 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin b fıkrasında sayılan istisnalar kapsamında ücrete dâhil edilmeyecek ödemeler arasında yer alan "ayni yardım" olarak tanımlamak ve yol, yemek yardımı yerine bedelinin verilmiş olması nedeniyle bu yardımların niteliğini değiştirmemek gerektiği, buna ilişkin Yargıtay kararları bulunduğu, dava konusu işlemlere neden olan denetim raporunun, hukuken geçerli, kesin, inandırıcı delillerle ortaya konulmaksızın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edilmiş olması nedeniyle iptali gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, ek bildirge ve bordro tanzim edilerek ek prim tahakkuku ve bağlı olarak teşvik hükümlerinden yararlandırılması işlemlerinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ve tahsil edilen primlerin istirdadına ilişkindir.1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,04.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.