İşveren tarafından çalışanlara yapılan nakdi yol ve yemek ödemelerinin prime esas kazanca dahil edilerek tahakkuk ettirilen ek primin ve iptal edilen teşviklerin istirdadı ile kurum işleminin iptali.
Özet: Bir şirket, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından denetmen raporuyla eksik bildirildiği tespit edilen prime esas kazançlara ilişkin ek prim tahakkuku ile iptal edilen teşviklerin hukuka aykırı olduğunu, tahsil edilen primlerin iadesi gerektiğini iddia etmiştir. İlk derece ve istinaf mahkemeleri, nakdi olarak yapılan yol ve yemek ödemelerinin 5510 sayılı Kanunun 80. maddesi gereği prime esas kazanca dahil olduğu ve kurum işleminin mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, şirket bu kararı temyiz etmiştir.
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/568 E., 2024/2733 K.İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 17. İş MahkemesiSAYISI : 2021/66 E., 2022/256 K.Taraflar arasındaki ek bildirge ve bordro tanzim edilerek ek prim tahakkuku ve bağlı olarak teşvik hükümlerinden yararlandırılması işlemlerinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ve tahsil edilen primlerin istirdadı davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurum tarafından 11.12.2020 tarih EYT/72 sayılı taraflarına tebliğ edilmeyen denetmen raporuna istinaden, ... Sosyal Güvenlik Merkezi 2019/4 döneminde raporda belirtilen çalışanların prime esas kazançlarının Kuruma eksik bildirildiğinden bahisle 2019/1-12 dönemi arası asgari ücret desteğinin (...) iptali ile yararlandırılan tutarların gecikme zammı ile tahsiline karar verildiği, karara istinaden ilgili dönemlere ait geriye dönük prim borcu tahakkuk ettirildiği, denetmen raporuna istinaden 2019/4 dönemi prime esas kazançları eksik bildirildiğinden bahisle ilgili döneme ilişkin ek aylık prim ve hizmet bildirgesi düzenlenerek Kuruma verilmesine karar verildiği, tahakkuk ettirilen ek prim bildirgesi tahakkuku ve teşviklerin iptalinden kaynaklı geçmiş prim ödemesi olarak toplam 19.155,20 TL ödeme yapıldığı, davacı şirket tarafından 20.01.20 21... ... 53... ... evrak numaralı dilekçeler ile itiraz edildiği iddiasıyla 11.12.2020 tarih EYT/72 sayılı denetmen raporunun aylık prim ve hizmet bildirgesi belge talebi işleminin, ek prim tahakkunun iptaline, Kurumca haksız olarak tahsil edilen toplam 19.155,20 TL'nin yasal faizi ile birlikte istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAPDavalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; yol yardımının prime esas kazanca dahil edilemeyeceği bu nedenle prim tutarlarının iadesinin istenemeyeceğini belirtmişse de 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesindeki "görev yollukları" başlığı ile karıştırılmadan istisna olan ödemeler içinde yer almaması sebebiyle, tamamının sigorta primi kesintisine tutulması, yemek parası altında yapılan nakit ödemelerden, günlük asgari ücretin %6'sının yemek verilen gün sayısı ile çarpımıyla bulunacak tutarının üzerindeki kısmı ile yol bedeli altında yapılan nakit ödemenin tamamından sigorta primi kesilmesi gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARIİlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinde ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur" hükmü yer alması karşısında, nakdi olarak verilen yol ücretlerinin prime esas kazanca tabi tutulmasının mevzuat hükmünün gereği olduğu, bu yönüyle Kurum işleminde bir hata veya mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.IV.İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZA.Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; denetmen raporunda yapılan tespitlerin her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delillerle desteklenmediğinden iptaline karar verilmesi gerektiği, denetmen raporu düzenlenirken hazır bulunan şirket çalışanının yol ödemelerine ilişkin tam bilgisi olmadığını ifade etmesine rağmen eksik incelemeyle doğrudan şirket aleyhine denetim raporu düzenlendiği, davalı idarece, işyerinde çalışan işçiler arasında imzalanan bireysel iş sözleşmeleri ve eğer varsa toplu iş sözleşmesindeki hükümler incelenerek işe geliş gidiş için otobüs parası olarak nakdi ödeme yapılıp yapılmadığına, görev mahalli ve iş yeri adresi dışında geçirilen süreler için görev yolluğu ödemesi yapılıp yapılmadığına ilişkin düzenleme bulunup bulunmadığının tespit edilmesi, işçilerin görev tanımları, yaptıkları işin mahiyeti, söz konusu işin bilfiil iş yeri adresinde mi yoksa posta alımı, dağıtımı ve teslimi için iş yeri adresi dışında mı ifa edildiğinin, yol ödemesi adı altında yapılan ödemenin neye ilişkin olduğunun, neye karşılık verildiğinin, görev mahalli veya iş yeri adresi dışında yapılan göreve karşılık görev yolluğu verilip verilmediği hususlarının ücret bordrolarını hazırlayan ve sigorta veri girişlerini yerine getiren kişiler ile gerekirse sigortalıların da beyanına başvurularak ortaya konulması, ilgili döneme ilişkin ücret bordroları ile dönem dışındaki ücret bordrolarının karşılaştırılması suretiyle davalı idarece her türlü inceleme ve araştırma yapılarak yol ödemesi adı altında yapılan ödemenin hukuki mahiyetinin açık ve tartışmasız bir şekilde ortaya konulması gerekirken, her türlü şüpheden uzak, hukuken geçerli, kesin, inandırıcı delillerle ortaya konulmaksızın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edilen denetim raporunun iptaline karar verilmesi gerektiği, davacı şirketin kurumsal yapısı gereği çalışanlarının prime esas kazançlarını eksiksiz olarak davalı Kuruma bildirdiği, kabul manasına gelmemek kaydıyla, 11.12.2020 tarih EYT/72 sayılı denetmen raporu referans alınarak 2019/ 04... /10 döneminde ayni yardım niteliğinde bulunan bu ödemenin prime esas kazancın belirlenmesinde dikkate alınabilmesi mümkün olmadığı, uygulama ve öğretide kabul edildiği üzere ücret, görülen bir işin karşılığında çalışana işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve nakden ödenen meblağ olduğu, bu duruma göre işverence ödenen yol ve yemek yardımı parasını, görülen bir işin karşılığı değil, mülga 506 sayılı Kanun'un 77/2 maddesinde ve 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin b fıkrasında sayılan istisnalar kapsamında ücrete dâhil edilmeyecek ödemeler arasında yer alan "ayni yardım" olarak tanımlamak ve yol, yemek yardımı yerine bedelinin verilmiş olması nedeniyle bu yardımların niteliğini değiştirmemek gerektiği, buna ilişkin Yargıtay kararları bulunduğu, dava konusu işlemlere neden olan denetim raporunun, hukuken geçerli, kesin, inandırıcı delillerle ortaya konulmaksızın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edilmiş olması nedeniyle iptali gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, ek bildirge ve bordro tanzim edilerek ek prim tahakkuku ve bağlı olarak teşvik hükümlerinden yararlandırılması işlemlerinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ve tahsil edilen primlerin istirdadına ilişkindir.1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,04.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.