Yargıtay içtihadına göre prime esas kazanca dahil edilemeyen yol ücreti nedeniyle düzenlenen SGK denetmen raporu ve asgari ücret desteği iptali ile haksız tahsilatın istirdadı davası.
Özet: Bir şirket, Sosyal Güvenlik Kurumunun, çalışanlarına sağladığı yol yardımlarının prime esas kazanca dahil edilmediği gerekçesiyle asgari ücret desteğini iptal etmesini ve ek prim borcu tahakkuk ettirmesini hukuka aykırı bularak bu işlemlere itiraz etmiştir. İlk derece mahkemesi, Yargıtay içtihatlarına dayanarak yol yardımının ayni yardım kapsamında değerlendirilmesi ve prime esas kazanca dahil edilmemesi gerektiğini belirterek, Kurumun denetmen raporuna dayalı iptal ve prim tahakkuk işlemlerini hukuka aykırı bulmuş, şirketin asgari ücret desteğinden yararlanabileceğine karar vermiş ve haksız tahsil edilen 3046,32 TLnin yasal faiziyle birlikte iadesine hükmetmiştir.
MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2769 E., 2023/1200 K.İLK DERECE MAHKEMESİ: Kayseri 1. İş MahkemesiSAYISI : 2021/162 E., 2021/234 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurum tarafından 18.12.20 20... /413962/47 sayılı tebliğ edilmeyen denetmen raporunda 2019/4 döneminde raporda belirtilen çalışanların prime esas kazançlarının kuruma eksik bildirildiğinden bahisle 2019/1-12 dönemi arası asgari ücret desteğinin iptali ile yararlandırılan tutarların gecikme zammı ile tahsiline karar verildiği, karara istinaden ilgili dönemlere ait geriye dönük prim borcu tahakkuk ettirildiği, ilgili döneme ilişkin ek aylık prim ve hizmet bildirgesi düzenlenerek Kuruma verilmesine karar verildiği, tahakkuk ettirilen ek prim bildirgesi tahakkuku ve teşviklerin iptalinden kaynaklı geçmiş prim ödemesi olarak toplam 3046,32 TL ödeme yapıldığı, şirket tarafından 21.01.20 21... 0 57... 937 evrak numaralı dilekçeler ile itiraz edildiği, SGK ilgili komisyon tarafından 11.02.2021 tarihinde itirazların reddine karar verildiği, söz konusu kararın taraflarına 22.02.2021 tarihinde tebliğ edildiği, şirketin kurumsal yapısı gereği çalışanlarının prime esas kazançlarını eksiksiz olarak Kuruma bildirdiği, 2019/4 döneminde yol ücretinin prime esas kazanca dahil edilmediği, davalı idarenin 2019/1-12 dönemine ilişkin asgari ücret desteği iptali işleminin ölçüsüz olduğu, iptalinin gerektiği, SGK'nın 04.08.2017 tarihli yazısında personele ödenen yol ücretlerinin SGK matrahına dahil edilmemesi gerektiğinin açıkca ifade edildiği, denetmen tarafından bu genel yazı dikkate alınmadan düzenlenen 18.12.2020 tarihli 2020/413962/47 sayılı denetmen raporunun haksız ve ilgili yazıya aykırı olduğu iddiasıyla 18.12.20 20... /413962/47 sayılı denetmen raporunun iptaline, tahakkuk ettirilen ek prim bildirgesi tahakkuku ve teşviklerin iptalinden kaynaklı geçmiş prim ödemesi olarak haksız tahsil edilen 3046,32 TL'nin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAPDavalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumda ... ... sicil sayılı dosyada işlem gören davacı iş yeri hakkında tutulan 18.12.20 20... /413962/47 sayılı denetmen raporuna istinaden işverenden 11.01.20 21... 515 sayılı yazı ile 2019/4. ay için günsüz sigorta primine esas kazanç talep edildiği, 11.01.20 21... 215 sayılı Kurum yazısı ile de işverenin 2019 yılı için yararlanmış olduğu asgari ücret destek tutarları tarafına borç tahakkuk ettirildiğinin işverene bildirildiği, 15.01.20 21... 094 sayılı işveren dilekçesi eki 2019/4. ay ek aylık prim hizmet belgesi işleme alındığı, yasal süresi dışında verilen ek belge nedeniyle işverene idari para cezası uygulandığı, 19.01.2021 tarihli ... sayılı yazı ile işverene idari para cezası yazısı gönderildiği, işverenin 21.01.20 21... 937 sayılı dilekçesi ile talep edilen 2019/4. ay ek aylık prim hizmet belgesine itiraz ettiği, işverenin itirazının 11.02.20 21... 684 sayılı ... no.lu komisyon kararı ile reddedildiği, Kurum işleminin hukuka uygun olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARIİlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2014/28267 Esas, 2016/3697 Karar, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2016/11831 Esas, 2018/1876 Karar sayılı ilamları ile yol yardımı ayni yardım kapsamında değerlendirilmekte ve bu yardımların aynı veya parasal olarak yapılmasının bir öneminin bulunmadığı kabul edilmekte olup Yargıtay uygulaması gereği yol yardımının prime esas kazanca dahil edilemeyeceği, bu yöndeki Kurum işleminin yasal olmadığı, yol yardımının prime esas kazanca dahil edilmemesi nedeniyle asgari ücret desteğinin iptal edilmesinin yasal olmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile 18.12.20 20... /.../47 sayılı denetmen raporunun iptaline, 17912515 sayılı aylık prim ve hizmet bildirgesi belge talebi işleminin ve ek prim tahakkukunun iptaline, ... sayılı 2019/1-12 dönemine ilişkin asgari ücret desteğinin iptali işleminin ve asgari ücret desteğinin iptali nedeniyle düzenlenen geçmişe dönük prim tahakkunun iptaline, davacının asgari ücret desteğinden yararlanabileceğinin tespitine, Kurumca haksız olarak tahsil edilen toplam 3046,32 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.IV.İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZA.Temyiz SebepleriDavalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap dilekçesinin tekrarla davanın süresinde açılmadığı, Kurum işleminin yerinde olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, ek bildirge ve bordro tanzim edilerek ek prim tahakkuku ve bağlı olarak teşvik hükümlerinden yararlandırılması işlemlerinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ve tahsil edilen primlerin istirdadına ilişkindir.1.Davanın yasal dayanaklarından olan 5510 sayılı Kanunun 80. maddesinin 1. fıkrasında; “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.a) Prime esas kazançların hesabında; 1) Hak edilen ücretlerin, 2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların, 3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz. c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir. Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, 82 nci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil edilir. Bu durumlarda sigorta primlerinin, yukarıda belirtilen mercilerin kararlarının kesinleşme tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenmesi halinde, gecikme cezası ve gecikme zammı alınmaz ve 102. madde hükümleri uygulanmaz..."2.5510 sayılı Kanun'un anılan düzenlemesi, uyarınca davaya konu 20 19... . ayı itibarıyla, işveren tarafından sigortalılara nakden yapılan yol yardım ödemelerinin Kanunda sayılan istisnalar kapsamında bulunmamaktadır. Dolayısıyla, söz konusu ödemelerin prime esas kazanca dahil edilmesi gerekir.3.Somut olayda, ihtilaflı tüm döneme ilişkin ayrıntılı bordro icmalleri (yol yardımlarının yer aldığı) davalı Kurumdan istenip her işçi için ödenen miktar ayrı ayrı tespit edilmeden, ödenen yol yardım miktarlarının sigorta matrahına dahil edilip edilmediği denetime elverişli bilirkişi raporu ile ortaya konulmadan ve söz konusu yol yardımlarının prime esas kazanca dahil olduğu nazara alınmaksızın uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte olmayan mülga 506 sayılı Kanun dönemine ilişkin bir Yargıtay ilamına atıfla yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.4. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme neticesinde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,04.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.