Hırsızlık suçlamasıyla ilgili davalarda Bölge Adliye Mahkemelerinin CMK 280/1 dışındaki duruşmasız bozma kararlarının hukuka aykırı olduğu Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarıyla sabit.
Özet: Yüksek Mahkeme, Bölge Adliye Mahkemesinin, sanığın müdafi huzurunda savunmasının alınmaması gibi hukuka aykırılıkları gidermek amacıyla, Ceza Muhakemesi Kanununun 280. maddesinde sınırlı olarak belirtilen bozma nedenlerine girmeyen durumlarda dosya üzerinden bozma kararı vermesinin yasal dayanağı olmadığını, bu tür ihlallerde davanın yeniden görülmesi gerektiğini, aksi takdirde verilen hükümlerin hukuka aykırı olduğunu ve mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğini belirtmiştir.
2. Ceza Dairesi         2023/16216 E.  ,  2025/19658 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2022/1158 E., 2022/1866 K.
SUÇ : Hırsızlık
HÜKÜM : Düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291/1. maddesi uyarınca temyiz isteminin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi uyarınca temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı, yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
5271 sayılı CMK'nın 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek, sanık müdafiinin temyiz isteminin " dosya içerisindeki delillerin tam olarak değerlendirilmeden eksik değerlendirme ile hüküm kurulduğuna, suçun unsurlarının oluşmadığına, cezalandırmaya yeter, kesin, şüpheden uzak delil bulunmadığına, dosyadaki deliller duruşmada okunmadan hüküm kurulduğuna, TCK'nın 168. maddesinden indirim yapılması gerektiğine, beraate karar verilmesi gerektiğine," dair olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun’un 280/1 fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde Bölge Adliye Mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre, Ankara 9. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.02.2019 tarihli2019/96 Esas ve 2019/176 Karar sayılı dosyasında verilen hükme yönelik yapılan istinaf incelemesi neticesinde, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesinin, 29.12.2020 tarihli 2019/1945 Esas ve 2020/1952 Karar sayılı kararı ile "inceleme konusu olan hırsızlık suçunun gerektirdiği cezanın alt sınırı dikkate alınarak 5271 sayılı CMK.'nun 150/3 maddesi uyarınca sanığa müdafi atanması ve atanacak bu müdafi ile birlikte sanığın savunması alınmak suretiyle hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi" nedeniyle, hükmün bozulmasına karar verildiği, bozmaya uyularak yapılan yargılama akabinde Ankara 9. Asliye Ceza Mahkemesinin 10.03.2021 tarihli 2021/104 Esas ve 2021/202 Karar sayılı dosyasında verilen hükme yönelik yapılan istinaf incelemesi neticesinde, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesinin, 24.06.2021 tarihli 2021/1068 Esas ve 2021/1337Karar sayılı kararı ile "sanığa müdafii atandığı ancak yine sanığın müdafii huzurunda savunması alınmaksızın hüküm kurulması" nedeniyle hükmün bozulmasına karar verildiği, ancak bozma kararlarında belirtilen hukuka aykırılıkların aynı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği, hukuka kesin aykırılık hâllerini düzenleyen yine aynı Kanun’un 289. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde yer alan “hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararı ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gözetilerek Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince davanın yeniden görülmesine karar verilmek suretiyle yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararları verilmesinin ve anılan kararlara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hükümler kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı,
Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında “… bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları gerektiğinin…” kabul edildiği, keza Anayasa Mahkemesinin 12.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 09.01.2025 tarihli ve 2023/33667 sayılı kararı ile de “İstinaf Dairesi kanunda açıkça öngörülmüş hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermiş, bunun sonucunda başvurucunun temyiz kanun yoluna başvurma hakkının elinden alınmasına yol açmıştır. Böylelikle istinaf kanun yolu incelemesine ilişkin kuralların İstinaf Dairesince yapılan yorumun kişilerce öngörülebilecek belirlilikte olmadığı ve kanunun lafzıyla çeliştiği görülmüştür. Diğer bir ifadeyle İstinaf Dairesinin bu kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahalede bulunulmuştur. Açıklanan gerekçelerle İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir sebeple bozma kararı vermesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının olmaması nedeniyle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine..." hükmedilmekle yukarıda anılan şekilde verilen bozma kararlarının “hukuka açık ve ağır aykırılıkla malûl” olduğunun teyit edildiği dikkate alınmak suretiyle; Ankara 9. Asliye Ceza Mahkemesinin 10.03.2021 tarihli 2021/104 Esas ve 2021/202 Karar sayılı ve 02.03.2022 tarihli ve 2021/702 Esas ve 2022/174 Karar sayılı kararları ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesinin 29.12.2020 tarihli 2019/1945 Esas ve 2020/1952 Karar sayılı ve 24.06.2021 tarihli 2021/1068 Esas ve 2021/1337 Karar sayılı kararlarının hukukî değerden yoksun olduğu, aynı Kanun’un 280/1-g maddesi uyarınca duruşma açılarak ve taraflar da çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre yeniden hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde iki kez hükmün bozulmasına karar verilmesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün açıklanan nedenle, 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği, Tebliğname'ye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 05.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.