Hırsızlık suçundan suça sürüklenen çocuk hakkında, Bölge Adliye Mahkemesinin kanuna aykırı duruşmasız bozma kararının Yargıtay tarafından hukuka aykırı bulunması.
Özet: Bir hırsızlık davasında, çocuk sanıklar hakkındaki mahkumiyet kararını bozan Bölge Adliye Mahkemesinin, yasalarda sınırlı olarak sayılan haller dışında duruşma açmaksızın bozma kararı vermesinin hukuka aykırı olduğu tespit edilmiştir. Yüksek mahkeme, bu durumun 5271 sayılı kanunun 280. maddesindeki bozma nedenlerine uymadığını, ilk derece mahkemesinin direnme yetkisini ortadan kaldıran ve mahkemeye erişim hakkını ihlal eden usulsüz bir karar olduğunu, bu tür kararların görevsiz mahkeme tarafından verilmesi nedeniyle hükümsüz sayılması gerektiğini belirtmiştir.
2. Ceza Dairesi         2024/4600 E.  ,  2025/19573 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2023/3913 E., 2023/3992 K.
SUÇ : Hırsızlık
HÜKÜM : İstinaf başvurularının esastan reddine
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
İlk Derece Mahkemesince suça sürüklenen çocuk hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291/1. maddesi gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 288. maddesinin "Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır." ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; "Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir." şeklinde düzenlendiği de gözetilerek, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz isteminin objektif bir bilirkişi raporu alınmadığına, suça konu bisikletlerin zararının tespit edilmediğine, katılan kurumun hesapladığı zarar esas alınarak karar verildiğine, hakkaniyete aykırı olarak fazla ceza verildiğine yönelik olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde Bölge Adliye Mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre İzmir 1. Çocuk Mahkemesinin, 20.01.2022 tarihli ve 2021/296 Esas, 2022/2 Karar sayılı dosyasında verilen mahkûmiyet hükümlerine yönelik, suça sürüklenen çocuklar müdafilerinin istinaf talepleri üzerine yapılan inceleme neticesinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin, 11.10.2022 tarihli ve 2022/1330 Esas, 2022/2968 Karar sayılı kararı ile “suça sürüklenen çocukların aşamalardaki savunmalarında hırsızlık suçuna konu bisikletleri suç tarihi sonrasında katılan idareye ait ... isimli yere bıraktıklarını savunmaları karşısında, katılan idare tarafından dosyaya sunulan bisikletlerdeki hasar belgeleri nazara alındığında, hırsızlık suçuna konu bisikletlerin suça sürüklenen çocuklar tarafından etkin pişmanlık gösterilerek, kendi irade ve rızaları ile katılan idareye ait park yerine geri bırakılıp bırakılmadıkları araştırılıp, eğer rızai iade ve etkin pişmanlık varsa gerçekleşen kısmi iade nedeniyle (bisikletlerin hasarlı olması) katılan idareden suça sürüklenen çocuklar hakkında hırsızlık suçundan TCK'nın 168/4. maddesi uyarınca kısmı iade hükümlerinin uygulanmasına rızasının bulunup bulunmadığı sorularak, sonucuna göre hırsızlık suçundan suça sürüklenen çocuklar hakkında kısmi iadeye dair hükümlerin uygulanıp uygulanmayacağına karar verilmesi gerektiğinin mahkemesince gözetilmeden hüküm verilmesi" nedeniyle hükmün bozulmasına karar verildiği, ancak bozma kararında belirtilen hukuka aykırılığın aynı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği, Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince davanın yeniden görülmesine karar verilmek suretiyle yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı verilmesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı,
Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında “…bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malûl olduklarından hükümsüz sayılmaları gerektiğinin…” kabul edildiği, keza Anayasa Mahkemesinin 12.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 09.01.2025 tarihli ve 2023/33667 sayılı kararı ile de “İstinaf Dairesi kanunda açıkça öngörülmüş hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermiş, bunun sonucunda başvurucunun temyiz kanun yoluna başvurma hakkının elinden alınmasına yol açmıştır. Böylelikle istinaf kanun yolu incelemesine ilişkin kuralların İstinaf Dairesince yapılan yorumun kişilerce öngörülebilecek belirlilikte olmadığı ve kanunun lafzıyla çeliştiği görülmüştür. Diğer bir ifadeyle İstinaf Dairesinin bu kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahalede bulunulmuştur. Açıklanan gerekçelerle İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir sebeple bozma kararı vermesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının olmaması nedeniyle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine..." hükmedilmekle yukarıda anılan şekilde verilen bozma kararlarının “hukuka açık ve ağır aykırılıkla malûl” olduğunun teyit edildiği dikkate alınmak suretiyle; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin, 11.10.2022 tarihli ve 2022/1330 Esas, 2022/2968 Karar sayılı kararı ile bozma üzerine verilen İzmir 1. Çocuk Mahkemesinin, 26.09.2023 tarihli ve 2022/682 Esas, 2023/459 Karar sayılı kararının hukukî değerden yoksun olduğu belirlenerek yapılan incelemede
5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verilerek, duruşma açılıp, taraflar çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre hukuka aykırılığın Bölge Adliye Mahkemesince giderilmesi sonucunda yeniden hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebeplerden dolayı 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği Tebliğnâme'ye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 04.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.