Maden işçisinin meslek hastalığına bağlı maluliyet oranı tespiti, sürekli iş göremezlik gelirinin bağlanması ve kesilen ödemelerin iadesi talepli davanın temyiz incelemesi.
Özet: Meslek hastalığına yakalanan bir işçinin, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından önce tanınan ancak daha sonra sıfıra düşürülerek geri alınan sürekli iş göremezlik gelirinin, başka bir dava kapsamında alınan Adli Tıp Kurumu raporuyla %18,20 olarak yeniden tespit edilmesi üzerine, bu gelirinin bağlanması ve kesilen ödemelerin iadesi talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesi işçi lehine karar vererek gelirin bağlanmasına ve SGKdan kesilen tutarların iadesine hükmetmiş, ancak işveren aleyhindeki husumeti pasif husumet yokluğu nedeniyle reddetmiş olup, karar davalılarca temyiz edilmiştir.
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/587 E., 2025/976 K.İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 1. İş MahkemesiSAYISI : 2024/243 E., 2024/405 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Kurumu vekili ve davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacı ... ...'in davalı TTK ya ait maden ocaklarında çalışmakta iken meslek hastalığına yakalandığını, davalı SGK tarafından maluliyetinin %18,20 olarak tespit edilmesi üzerine gelir bağladığını, davacının itirazı üzerine YSK tarafından düzeltme kaydı ile %0 maluliyet verilmesi nedeni ile gelirinin kesildiğini, ödenen gelirlerin tahsil edildiğini, iş veren aleyhine açmış oldukları maddi ve manevi tazminat dosyasında alınan ATK raporunda davacının meslek hastalığı maluliyetinin %18,20 olduğuna karar verilmesi üzerine davalı Kuruma gelir bağlanması talepli başvurunun kurumun taraf olmadığı dosyada alınan raporun kendilerini bağlamayacağı gerekçesi ile reddedildiğini belirterek davacıya ATK raporunu (12.12.2016) tarihini takip eden ay başından itibaren gelir bağlanması gerektiğinin tespitine, bağlanacak gelirden 1,00 TL nin davalı SGK tan tahsiline, geri alınan meslek hastalığı gelirinden 1,00 TL nin davalı SGK tarafından tahsiline, zamanında ödenmeyen meslek hastalığı gelirleri nedeni ile 1,00 TL faiz alacağının davalı SGK dan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde özetle, Kurum tarafından emekli maaşından kesilen sürekli iş göremezlik ödemelerinin faizi ile iadesi talep edilmiştir. II. CEVAPDavalı SGK cevap dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, dava açmadan önce Kuruma başvuru şartının yerine getirilmediğini, sigortalının meslek hastalığı sürekli iş göremezlik gelirinin % 0 olduğunun sağlık kurulu raporu ile tespit edildiğini, Kurumun taraf olmadığı dosyada alınan raporun Kurumu bağlamayacağını belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesi talebinde bulunmuştur. Davalı TTK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, gelir bağlanması talebi yönünden Kuruma husumet düşmediğini, sigortalının başka iş yerlerinde çalışmalarının olduğunu, meslek hastalığına yakalanmasında iş veren TTK nın kusuru olmadığını belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince; asıl dava yönünden; davacının 12.12.2016 tarihi itibari ile %18,2 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş olduğunun tespitine, %18,2 oranı maluliyet oranı üzerinden maluliyet tespit tarihi olan 12.12.2016 tarihini takip eden aybaşından itibaren gelir bağlanması gerektiğine, Kurum tarafından %18,2 oranı maluliyet oranı üzerinden bağlanması gerekli gelirlerden ödenmeyen 10.545,56,00 TL nin davalı SGK'dan alınarak davacıya verilmesine ; birleşen dava yönünden; davacıdan yersiz ödemeler sebebi geri alınan hesap raporunda hesaplanan 5.199,00 TL nin davalı SGK'dan alınarak davacıya verilmesine davacıdan yersiz ödemeleri ile alınan ana para faizi 513,00 TL'nin davalı SGK'dan alınarak davacıya verilmesine, yine birleşen dava yönünden davacının talebinin meslek hastalığı sebebi ile yersiz ödeme olduğu davalı TTK'ya husumet yöneltilemeyeceği ödenecek veya ödenmesi gereken gelirlerin davalı kurum SGK'nın sorumluluğunda olduğu anlaşıldığından davalı TTK yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı TTK vekili temyiz dilekçesinde özetle; meslek hastalığının müvekkili Kurum iş yeri çalışmalarından doğmadığını, bu nedenle husumet müvekkiline yöneltilemeyeceğini, davacının dava dilekçesinde gelir bağlanması talebinin Kurumlarınca yapılacak bir işlem olmadığı için husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, işverenin her türlü sorumluluğu yerine getirmiş olup meslek hastalığının oluşmasında herhangi bir kasıt, kusur veya ihmali de söz konusu olmadığını, müvekkili Kurumun günümüz koşullarında meslek hastalığını önlemek icin alması gereken tüm tedbirleri aldığını, tüm işçiler için en kaliteli maskeler alındığını ve bu maskelerin sıklıkla değiştirildiğini, sulu kazım yöntemi getirildiğini, işçilerin muayeneleri periyodik olarak yapıldığını ve en ufak meslek hastalığı tespitinde işçi yerüstü çalışmasına alındığını, sürekli eğitimler verildiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur. Davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın yetkili mahkemede açılmadığını, davanın yasal süresi içerisinde açılmadığını, Kuruma başvurulmadan açılan davanın reddi gerektiğini, ... ile ilgili kurum kayıtları tetkik edildiğinde davacı sigortalının meslek hastalığı maluliyeti nedeni ile ... Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezinin 11.08.2017 tarih, SKR1086 sayılı Sağlık Kurulu Raporuna istinaden ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ... Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi Kurum Sağlık Kurulunun 15.11.2017 tarih ve 07124 sayılı Kurul Kararında ...'in hastalığının pnömokonyoz mesleki hastalık olduğunun ve meslekte kazanma gücü kaybı oranının %18,2 olduğunun tespit edildiğini, sigortalı hakkında verilen bu karar üzerine Kurumlarınca davacıya gelir bağlandığını, davacının bu karara yapmış olduğu itiraz üzerine meslek hastalığı maluliyet nedeni ile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun 04.06.20 18... /9385 sayılı Kararında ... hakkında ... ve Meslek Hastalıkları Hastanesince düzenlenen 18.08.2016 tarih, 692 sayılı Sağlık Kurulu Raporuna göre adı geçende p/p 1/2 düzeyinde opasite pnömokonyoz meslek hastalığı olup, buna göre Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği çerçevesinde maluliyet oranının düzeltme kaydıyla (18.08.2016); Gr 33... E cetveline göre %0 olduğuna, başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda olmadığına, kontrol muayenesi gerekmediğine oy birliği ile karar verildiğinin anlaşıldığını, bu karar üzerine de kurumlarınca davacıya bağlanan gelir kesildiğini, davacının mevcut karar doğrultusunda Kurumlarından gelir alabilmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafça TTK Genel Müdürlüğü aleyhine ... 3. İş Mahkemesinde 2018/489 Esas sayı ile açılan tazminat davasında Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulundan maluliyet tespitine yönelik aldırılan 07.08.2019 tarih,13605 karar no.lu raporda belirlenen maluliyet oranının ise Kurumlarını bağlamasının mümkün olmadığını, Kurumlarının taraf olmadığı maddi ve manevi tazminat davalarında tespit edilen sürekli iş göremezlik derecelerinin kurumlarını bağlayıcılığı bulunmadığından davacı hakkında kurumlarınca herhangi bir gelir bağlama işlemi yapılamadığını, Adli Tıp Kurumu Başkanlığı İkinci Üst Kurulunun 25.03.2021 tarih, ... sayılı raporunun sonuç bölümünde ... hakkında sigortalının pnömokonyoz meslek hastalığı nedeniyle E cetveline göre %18,2 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağına, meslek hastalığının ve maluliyet başlangıç tarihinin ... Üniversitesi SUAM 12.12.2016 tarihli Sağlık Kurulu raporuna göre 12.12.2016 olduğuna, pnömokonyozun inorganik tozlara maruziyet sonucu gelişen, sigara ile ilişkisi olmayan, önlenebilir, spesifik tedavisi olmayan, iyileşmesi beklenmeyen ilerleyici de olabilen bir mesleki akciğer hastalığı olduğuna oy birliği ile karar verildiğini, verilen bu kararın da kabulünün mümkün olmadığını, Yüksek Sağlık Kurulu ve Adli Tıp Kurumunca tespit edilen oranlarda çelişkinin mevcut olduğunu, dosyada Adli Tıp Kurulu haricinde bağımsız bir sağlık kurulundan örneğin üniversitelerin ilgili anabilim dallarından, Mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor aldırılmasına karar verilmesini talep etmelerine rağmen bu taleplerinin Mahkemece reddedildiğini, davacının Kurumlarından herhangi bir alacağı ve geçmişe yönelik faiz talep etme hakkı olmadığını, Kurumlarının yaptığı tüm işlemlerin doğru olduğunu, davacının Mahkemenin 12.01.2023 tarihli celsesinde faiz hakkından feragat ettiğini, Mahkemece davacının gelirlerden ödenmeyen kısma ilişkin faiz talebinin feragat nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamakla beraber yersiz ödeme ile geri alınan ana para faizine hükmedilmesi haksız olup Mahkemece davacının tüm faiz taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı tarafça 29.04.2024 tarihli hesap raporu dikkate alınarak sunulan ıslah dilekçesinin de kabulünün mümkün olmadığını, ıslahla arttırılarak talep edilen alacak zamanaşımına uğradığını, usul vekanuna aykırı olarak düzenlenen bilirkişi raporu hatalı olup, söz konusu hesaplamaya göre hüküm kurulmasının hakkaniyete aykırı olacağını, ayrıca bilirkişi raporunda hesap edilen ve buna göre talep edilen miktarın fahiş olduğunu, bu nedenle bu talebin reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, asıl dosya bakımından; sürekli iş göremezlik oranının ve gelir bağlanması gerektiğinin tespiti, birleşen dava yönünden yaşlılık aylığından kesilen gelirin iadesi istemine ilişkindir.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı ... Kurumu ve davalı SGK vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.