hizmet tespiti davasında, 18 yaş öncesi sigortalılık başlangıcının ve tanık beyanlarının resen araştırılması gerekliliği ile 506 sayılı kanun 60/g maddesi uygulaması.

Hizmet tespiti davasında, 18 yaş öncesi sigortalılık başlangıcının ve tanık beyanlarının resen araştırılması gerekliliği ile 506 sayılı Kanun 60/g maddesi uygulaması.

Özet: Davacı tarafından özel bir inşaatta 01.06.1986 tarihinde 1 günlük hizmetinin SGK kayıtlarında yer almaması nedeniyle açılan hizmet tespiti davasında, ilk derece mahkemesi tarafından bu çalışmanın tespitine karar verilmiş; ancak Yüksek Mahkemece, tanıkların güvenilirliğinin yeterince araştırılmaması ve 506 sayılı Kanunun 60/g maddesindeki 18 yaşından önce başlayan sigortalılık süresine ilişkin hükmün gözetilmemesi nedenleriyle bozma kararı verilmiştir. Bozma sonrasında ilk derece mahkemesi aynı tespiti içeren kararı sürdürmüş, bu kararın tekrar temyiz edilmesi üzerine Yüksek Mahkeme, davacının işe giriş bildirgesine dayalı 01.06.1986 tarihindeki bir günlük hizmetinin sigorta başlangıcı sayılması ve 18 yaşından önce yapılan bu çalışmanın prim ödeme gün sayısına dahil edilmesine rağmen sigortalılık süresinin 18 yaşın dolduğu tarihte başlayacağını öngören ilgili kanun maddesinin uygulama esaslarını incelemektedir.

10. Hukuk Dairesi 2025/6321 E. , 2025/14476 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/151 E., 2022/31 K.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalıya ait ... sigorta sicil numaralı özel bina inşaatı iş yerinde 01.06.1986 - 01.07.1986 tarihleri arasında çalıştığını, ancak bu hizmetinin SGK kayıtlarında görünmediğini, davacının bu durumu emeklilik başvurusu sırasında öğrendiğini belirterek davacının davalıya ait iş yerindeki hizmetinin tespitini talep etmiştir.

II.CEVAP

Fer'i müdahil tarafından cevap verilmemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından 23.11.2017 tarih ve 2017/14 E. 2017/1072 K. sayılı karar ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalıya ait ... sicil numaralı iş yerinde 01.06.1986 tarihinde asgari ücretle 1 gün çalışmış olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, dair karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 21.02.2019 tarihli kararının süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyeri bordro tanıkları tespit edilerek dinlenmeli tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. Kabule göre de 506 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (G) fıkrasının gözetilip, hüküm fıkrasında buna dair karar verilmemesi isabetsiz bulunmuştur. O halde, feri müdahil SGK vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmalıdır..." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bozma sonrası İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalıya ait ... sicil numaralı iş yerinde 01.06.1986 tarihinde asgari ücretle 1 gün çalışmış olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının çalıştığını iddia ettiği döneme ilişkin dosyada herhangi bir somut delil bulunmadığını, davacı iddialarını HMK 200. madde gereğince yazılı delillerle ispat etmesi gerektiğini, Mahkemenin verdiği karar neticesinde müvekkil Kurum haksız yere zarara uğradığını ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre fer'i müdahil Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davacının işe giriş bildirgesine istinaden 01.06.1986 tarihinde bir gün süreyle hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının, bir başka deyişle sigorta başlangıç tarihinin 01.06.1986 olduğunun tespitine karar verilmiştir. 5510 sayılı Kanun'un Geçici 7. maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür. Maddedeki "malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi olanlar" sözcüklerinin, sigortalılar yararına bir yorumla, tâbi olması gerekenleri de kapsadığının kabulü gerekir. Öte yandan, aynı Kanun'un Geçici 54. maddesi kapsamında 01.04.1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescili bulunanlar için bu maddenin yani 18 yaş sınırının uygulanmayacağı belirtilmiştir.

Somut olayda davacının, aynı Kanun'un Geçici 54. maddesi kapsamında 01.04.1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescili bulunmadığından hakkında anılan madde hükmünün uygulanması mümkün değildir. Bu nedenle, 01.01.1969 doğumlu olan davacı yönünden tespite konu 01.06.1986 tarihi davacının 18 yaşını ikmal ettiği 01.01.1987 tarihinden öncesine ilişkin olduğundan, tespite konu çalışmanın sadece prim ödeme gün sayısına dâhil edileceği hususunun hükümde gözetilmemesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370. maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

1. Fer'i müdahil Kurumun diğer temyiz itirazlarının reddine;

2. Fer'i müdahil Kurumun temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendine "506 sayılı Kanunu'nun 60/G maddesi hükmü uyarınca 01.06.1986 tarihi yönünden ödenecek sigorta priminin prim ödeme gün sayısının hesabına dâhil edilmesi ile davacının malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 01.01.1987 tarihi olduğunun tespitine" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

03.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.