Sağlık ve eğitim kurumlarında alt işveren aracılığıyla yapılan işlerin işkolu tespitine yönelik bakanlık kararının iptali ve sendika uyuşmazlığına dair temyiz incelemesi.
Özet: Davacı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının çeşitli kamu hastanelerindeki alt işveren çalışanları için belirlediği genel işler veya ticaret, büro, eğitim işkolları tespit kararlarının iptali ile bu işlerin aslında sağlık işkoluna girmesi gerektiğini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi, belirli görevlerdeki çalışanların işkolunu ticaret ve büro yerine sağlık olarak tespit ederek kısmi kabul kararı vermiş; ancak temyiz üzerine yüksek mahkeme, davadan etkilenecek tüm sendikaların davaya dahil edilmemesi ve alt işverenin somut faaliyetleri doğrultusunda yerinde keşif ve uzman bilirkişi raporu alınmadan karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle kararı bozmuştur. Bozma sonrası ilk derece mahkemesi, bu eksiklikleri gidererek, alt işverenin işkolu tespitinin asıl işverenin işinden bağımsız, kendi faaliyetleri dikkate alınarak yapılması gerektiğini belirtmiştir.
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/87 E., 2024/49 K. Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... Bakanlığının 28.11.2012 tarihli ve 28481 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2012/67 Karar numaralı işkolu tespit kararında yer alan İstanbul ... Eğitim ve Araştırma Hastanesi, ... Üniversitesi Kampüsü, Sağlık ve Kültür Spor Daire Başkanlığı ve ... Hastanesi, ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yapılan işlerin İşkolları Tüzüğü’nün 28 sıra No.lu genel işler işkoluna girdiğine dair kararın iptali, ... Devlet Hastanesi, .... Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yapılan işlerin İşkolları Tüzüğü’nün 17 sıra No.lu ticaret, büro, eğitim, ve güzel sanatlar işkoluna girdiğine dair kararın iptali, .... Ruh Sağlığı Hastanesinde yapılan işlerin İşkolları Tüzüğü’nün 04 sıra No.lu gıda sanayii işkoluna girdiğine dair kararın iptali ile tüm bu işyerlerinin ve yapılan işlerin İşkolları Tüzüğü'nün 24 sıra No.lu sağlık işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAP1. Davalı ... vekili; husumet ve yetki itirazında bulunduklarını belirtmiş, dava konusu yapılan 2012/67 Karar numaralı işkolu tespit kararının yerinde olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.2. Davalı ... İnşaat Elektrik Elektronik Tıbbi Malzeme Pazarlama Temsilcilik Gıda Makine Bakım Onarım Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi (... Şirketi) vekili; işyerinde yapılan işler ile işçilerin vasıfları, ne iş yaptıkları, ihale sözleşmesinin niteliği, işçilerin çalıştırıldığı birimler dikkate alınarak yapılan değerlendirme ile dava konusu işyerlerinde yapılan işlerin 28 sıra No.lu genel işler işkoluna girdiğine dair ... raporuna karşı yapılan itirazın yerinde olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.3. Davalı ...-... Sendikası vekili; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2012/67 Karar numaralı işkolu tespit kararının 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na (6356 sayılı Kanun) ve İşkolları Tüzüğü'ne uygun olduğunu, zira asıl işveren hastane ile alt işveren davalı Şirketin hukuken ayrı işyerleri olduğunu, asıl işveren tarafından ihale edilen yardımcı işlerin, davalı Şirket yönünden asıl iş niteliğinde olması nedeniyle ihale sözleşmesiyle üstlenilen işin genel işler işkolu kapsamında olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.4. Diğer davalılar, davaya cevap vermemiştir.III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 04.03.2015 tarihli kararı ile; davalı alt işveren ... Şirketine bağlı olarak çalışan işçiler yönünden işyerinin, asıl işyerinden bağımsız bir işyeri olduğu, alt işverene ait bağımsız işyeri için asıl iş yardımcı iş kavramlarının geçerli olmadığı, bu nedenle işkolu tespitinde birim olarak alt işverene ait bağımsız işyeri esas alındığında asıl işveren ile alt işveren arasında muvazaanın söz konusu olamayacağı, 28481 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 28.11.2012 tarihli ve 2012/67 Karar numaralı işkolu tespit kararında yer alan ... Devlet Hastanesinde tibbi sekreterlik, hasta kayıt ve veri hazırlama işlerinin yapıldığı, Bakırköy ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinde ise veri hazırlama ve kontrol işletmenliği, hasta taşıma, karşılama ve yönlendirme işlerinin yapıldığını, bu nedenle davanın kısmen kabulü ile söz konusu işyerlerinin İşkolları Tüzüğü'nün 17 sıra No.lu ticaret, büro eğitim ve güzel sanatlar işkoluna girdiğine dair kararın iptali ile işyerlerinin ve bu işyerlerinde yapılan işlerin İşkolları Tüzüğü'nün 24 sıra No.lu sağlık işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİMahkemenin 04.03.2015 tarihli kararının süresi içinde davalı Bakanlık ve davalı ...-... Sendikası vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, tespit kararından etkilenecek sendikaların davaya dâhil edilmemesinin isabetli olmadığı ve uzman bilirkişilerle davalı alt işverene ait uyuşmazlık konusu tüm işyerlerinde keşif yapılarak işyerlerinin hangi işkollarına girdiğini somut olarak ortaya koyacak bir rapor alınması gerektiği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyulmakla tespiti yapılan işkollarında yer alan sendikaların dava sonucundan etkilenecek olmaları sebebiyle davaya dâhil edildikleri, uyuşmazlık konusu işyerlerinde yapılan işler bakımından mahallinde keşif yapıldığı, uzman bilirkişilerden rapor alındığı, alt işverenin işkolu tespitinin asıl işverenin yaptığı işe göre belirlenemeyeceği ve alt işverenin işkolu tespitinin asıl işverenden ayrı olarak alt işverenin faaliyet alanına göre yapılması gerektiği hususları gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu tespitin yapıldığı Hastane işyerlerinde davalı işveren Şirket nezdinde çalışan işçilerin sağlık hizmeti yaptıklarını, bu işçilerin sağlık ve yardımcı sağlık hizmetlerinde çalıştırıldığını, asıl işin bölünerek alt işverene verilemeyeceğini, bu nedenle davalı işveren Şirket ile Sağlık Bakanlığı arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayandığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun'un 4 ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3/2 hükmü atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesi ile 439/2 hükmünde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARAR Açıklanan sebeple;Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,24.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.