gaziantep projesi sözleşmesinden kaynaklanan, yüklenici ile alt yüklenici arasındaki gecikme cezası, fazla hakediş ve teminat iadesi alacaklarına dair haksız fesih uyuşmazlığı.

Gaziantep projesi sözleşmesinden kaynaklanan, yüklenici ile alt yüklenici arasındaki gecikme cezası, fazla hakediş ve teminat iadesi alacaklarına dair haksız fesih uyuşmazlığı.

Özet: Bir inşaat projesindeki temel ve subasman işlerine dair alt yükleniciden gecikme cezası ve fazla ödenen hakediş bedeli talep eden ana yüklenici ile teminatlarının iadesi ve gecikmeden kaynaklı zararlarının tazminini isteyen alt yüklenici arasındaki uyuşmazlıkta, ilk derece mahkemesi ana yüklenicinin sözleşmede belirtilen bildirim ve bekleme süresine uymadan başka bir alt yükleniciyle anlaşarak sözleşmeyi eylemli ve haksız bir şekilde feshettiğini tespit etmiş ve bu fesih şeklinin tarafların karşılıklı alacak ve tazminat talepleri üzerindeki hukuki sonuçlarını değerlendirmiştir.

6. Hukuk Dairesi 2024/2753 E. , 2025/3737 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/1738 E., 2024/876 K.

BİRLEŞEN DAVA İZMİR 4. ASLİYE ... MAHKEMESİ 2011/194 E.

İLK DERECE MAHKEMESİ: İzmir 4. Asliye ... Mahkemesi

SAYISI: 2020/266 E., 2023/585 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı birleşen davada davalı yüklenici ... İnşaat Elektrik Makina Taahhüt ve ... Limited Şirketi vekili ve birleşen davada temlik alan davacı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

1. İzmir 4. Asliye ... Mahkemesi'nin 2010/357 Esas sayılı dosyasında davacı ... İnşaat Elektrik Makina Taahhüt ve ... Limited Şirketi vekili dava dilekçesinde; davacı yüklenici ile davalı alt yüklenici arasında Gaziantep ... Projesinin temel ve subasman işlerinin sözleşmede tarif edilen şekilde yapılması hususunda sözleşme imzalandığını, davalının sözleşmeye aykırı eylemleri nedeniyle sonrasında işin davacı yüklenici tarafından tamamlandığını, sözleşme kapsamında düzenlenen hakedişlerde davalı alt yükleniciye fazladan ödemeler yapıldığını, davalının sözleşme kapsamındaki edimini süresinde yerine getirememesi nedeniyle gecikme tazminatı ödemesi gerektiğini, davalının sözleşme kapsamındaki edimini 25.12.2007 tarihinde bitirmesi gerekirken aşamalarda yapılan uyarılara rağmen 17.04.2018 tarihinde tamamladığını, sözleşme kapsamındaki gecikme cezasının ilk onbeş ... için % 0,3; sonrası için ise % 0,6 olduğunu belirterek 200.000,00 Euro gecikme cezasının davalıdan yasal faizi ile birlikte alınmasına karar verilmesini talep etmiş, davacı vekili 04.05.2011 tarihli duruşmada asıl davadaki taleplerinin gecikme cezası alacağına ilişkin olduğunu, başkaca bir alacak taleplerinin bulunmadığını beyan etmiş ancak 05.03.2021 tarihli dilekçesi ile taleplerinin 100.000,00 Euro gecikme cezası ve 100.000,00 Euro fazla ödenen hakediş bedeli olarak açıklamıştır.

2. Birleşen İzmir 4. Asliye ... Mahkemesi'nin 2011/194 Esas sayılı dosyasında davacı ... İnşaat Yalıtım Sanayi ... - ... vekili dava dilekçesinde; davacı alt yüklenici ile davalı yüklenici arasında Gaziantep ... Projesinin temel ve subasman işlerinin sözleşmede tarif edilen şekilde yapılması hususunda sözleşme imzalandığını, davacı alt yüklenicinin edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirdiğini, sözleşme kapsamındaki teminatların iade edilmediğini, gecikme nedeniyle zararlarının oluştuğunu, gönderilen ihtarnameye rağmen iade edilmediğini, başlatılan icra takibine de davalı yüklenicinin itiraz ettiğini, 210.000,00 Euro alacaklarının bulunduğunu belirterek şimdilik 5.000,00 Euro alacağın faizi ile birlikte davalıdan alınmasına karar verilmesini talep etmiş, davacı temlik alan ... vekili 25.12.2017 tarihli dilekçesi ile taleplerini 60.000,00 Euro olarak, kaldırma kararından sonra sunduğu 09.12.2022 tarihli dilekçesi ile ise 150.000,00 Euro olarak ıslah etmiştir.

II. CEVAP

1. İzmir 4. Asliye ... Mahkemesi'nin 2010/357 Esas sayılı dosyasında davalı ... İnşaat Yalıtım Sanayi ... - ...'a usulüne uygun olarak yapılan tebligata rağmen davaya karşı cevap dilekçesi sunulmamıştır.

2. Birleşen İzmir 4. Asliye ... Mahkemesi'nin 2011/194 Esas sayılı dosyasında davalı ... İnşaat Elektrik Makina Taahhüt ve ... Limited Şirketi cevap dilekçesinde; davacı alt yüklenicinde yapılan teminat kesintisinin 120.000,00 Euro olduğunu, davacı alt yüklenicinin sözleşme kapsamındaki edimlerini yerine getirmediğini, işi süresinde bitirmediğini, bu hususa ilişkin olarak gerekli uyarıların yapıldığını, kısmi dava açılmasının mümkün olmadığını beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yüklenici ... İnşaat Elektrik Makina Taahhüt ve ... Limited Şirketi ile alt yüklenici ... İnşaat Yalıtım Sanayi ... - ... arasında 01.11.2007 tarihli sözleşmenin imzalandığı, sözleşme bedelinin KDV hariç 1.500.000,00 Euro olduğu, işin başlama tarihinin 01.11.2007, bitim tarihinin 25.12.2007 olarak belirlendiği, gecikme halinde ilk onbeş ... için % 0,3 oranında, sonraki süre için ise % 0,6 oranında gecikme cezasının uygulanmasına karar verildiği, ancak yüklenici ... İnşaat Elektrik Makina Taahhüt ve ... Limited Şirketi'nin alt yüklenici ... İnşaat Yalıtım Sanayi ... - ...'a sözleşmenin 26. maddesine uygun şekilde ihtarname göndermediği, sözleşmenin 19. maddesinde kararlaştırılan 15 günlük gecikme süresi sona ermeden davacı yüklenicinin 01.01.2008 tarihinde başka bir alt yüklenici ile sözleşme imzaladığı, yeni sözleşme imzalanmasının sözleşmenin eylemli ve tek taraflı olarak feshi sonucunu doğurduğu ancak feshin usulüne uygun bir fesih olmadığı, asıl davada davacı yüklenicinin sözleşmenin feshinde haklı olmadığı ve sözleşmeye dayalı olarak gecikme cezası talebinde bulunamayacağı, davacı yüklenicinin ticari defter ve kayıtlarına göre davalı alt yükleniciye fazladan hakediş ödemesi yaptığı hususunu ispat edemediği, birleşen davada işin % 96 oranında tamamlandığı, buna göre geçici kabulün yapıldığı, sözleşmeye göre eksik işler karşılığında yapılması gereken teminat kesinti miktarının 60.000,00 Euro olduğu, davalı yüklenici ticari defter ve kayıtlarına göre yapılan teminat kesintisi miktarının 324.025,38 Euro ve talep edilebilecek teminat kesinti miktarının ise 264.025,38 Euro olduğu ancak davacı alt yüklenicinin Bölge Adliye Mahkemesi 25.12.2014 tarihinde ıslah hakkını kullanarak 60.000,00 Euro teminat kesintisi ödenmesini talep ettiği, kaldırma kararından sonra 09.12.2022 tarihli ıslah dilekçesi ile ise 150.000,00 Euro teminat kesintisi ödenmesini talep ettiği, HMK'nın 176. maddesi uyarınca ıslah hakkının bir defa kullanılabileceği, bu nedenle davacı alt yüklenicinin 09.12.2022 tarihli ıslah dilekçesine itibar edilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne, 60.000,00 Euro teminat kesintisinin iadesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde asıl davada davacı birleşen davada davalı yüklenici ... İnşaat Elektrik Makina Taahhüt ve ... Limited Şirketi ve birleşen davada temlik alan davacı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Asıl davada davacı birleşen davada davalı yüklenici ... İnşaat Elektrik Makina Taahhüt ve ... Limited Şirketi vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan raporun mahkeme yerine geçerek görüş bildirme niteliğinde bulunduğunu, birleşen davada ikinci ıslah talebinde bulunulmasına ve mahkemece ıslah dilekçesinin kabul edilmemesine rağmen tam kabul kararı verilmesinin ve yararlarına vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, mahkemenin Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararında belirtilen hususlara uygun inceleme yapmadığını ve karar vermediğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 12. maddesi dikkate alındığında fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden ödeme yapılmasına ilişkin hüküm bulunmadığını, mahkemece TL karşılığının ödenmesine karar verilmesi gerektiğini, hüküm ile sözleşme dışına çıkılmış olduğunu, karşı taraf yaranına sebepsiz zenginleşme sonucunu doğurduğunu, feshin haklı fesih olmadığına ilişkin gerekçenin yerinde olmadığını, sözleşmenin usulüne uygun şekilde feshedildiğini, TBK'nın 473. maddesi uyarınca iş sahibinin teslim için belirlenen veya ön görülen zamanda teslimin yapılmaması halinde sözleşmeden dönme hakkını kullanabileceğini, fesih tarihi öncesinde karşı tarafın hak ve alacaklarına hacizler uygulandığını, bilirkişilerin işin süresinde tamamlanıp tamamlanmayacağı hususunda değerlendirmede bulunmadıklarını, işin süresinde bitirilmesinin mümkün olmadığını, bu hali ile de feshin haklı olduğunu, sözleşme bitim tarihinden önce ihtarname gönderildiğini ancak karşı tarafın ihtarname uyarınca işin bitirilmesi ile ilgili herhangi bir girişimde bulunmadığını, feshin haklı olduğunu ve cezai şart istenilmesi koşullarının oluştuğunu, beton döküm takip cetvelinin değerlendirmeye alınmadığını, fazla hakediş ödemesi olup olmadığı hususunun beton döküm takip cetveli dikkate alınarak değerlendirilmesinin gerektiğini, karşı tarafa sözleşme süresi bitiminden önce gönderilen ihtarnamenin gecikme cezası yönünden itiraz kaydı olarak değerlendirilmesi gerektiğini, cezai şart talebinden açıkça bir feragatin bulunmadığını beyan etmektedir.

2. Birleşen davada temlik alan davacı ... vekili temyiz dilekçesinde; kaldırma kararından sonra verilen ıslah dilekçesinin kabul edilmemesinin yerinde olmadığını, ayrı bir dava açarak talep ve dava edilmesi mümkün olan alacak yönünden talebin kabul edilmemesinin usul ekonomisi ilkesine aykırı olduğunu, Anayasa Mahkemesi'nin 15.02.2013 tarihli ve 2019/.... başvuru numaralı kararı ile de bozmadan sonra ıslahın mümkün hale geldiğini, mahkemenin vekalet ücretinin hesaplanmasında hataya düştüğünü, vekalet ücretinin hesaplanmasında dava tarihindeki kur karşılığının değil karar tarihindeki karşılığının esas alınmasının gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, asıl davada eser sözleşmesinin feshine dayalı olarak gecikme tazminatı, fazladan ödenen hakediş bedellerinin iadesi; birleşen davada teminat kesintisi iadesi istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, asıl davada sözleşmeye aykırı olarak işin başkasına verilmesi suretiyle sözleşmenin eylemli olarak haksız şekilde feshedilmesi, birleşen davada ise bozma sonrası ıslah yapılabileceği ancak ıslah yoluna bir kez başvurulabileceği gözetildiğinde usul ve kanuna uygun olup, asıl davada davacı birleşen davada davalı yüklenici ... İnşaat Elektrik Makina Taahhüt ve ... Limited Şirketi vekili ile birleşen davada temlik alan davacı ... vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harçlarının temyiz eden birleşen davada davacı ... İnş. Ltd. Şti'den alınmasına,

Peşin alınan temyiz harcın mahsubu ile fazla yatırılan miktarın temlik alan ... İnş. Ltd. Şti'ye talep halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.