Hizmet tespiti davasında Yargıtay, sosyal güvenlik hakkının önemi ve kamu düzeni niteliği gereği, yerel mahkemenin resen araştırma ilkesine uymadan eksik inceleme yapmasını bozma sebebi saydı.
Özet: Davacı tarafından sigortasız çalışılan dönemin tespiti talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin kısmen kabul ve istinaf mahkemesinin ret kararları sonrası temyiz incelemesini yapan yüksek mahkeme, hizmet tespiti davalarının kamu düzeniyle ilgili olması nedeniyle özel bir özenle ve resen araştırma yapılarak yürütülmesi gerektiğini, işverenden ve SGKdan tüm belge ve kayıtların istenmesi, bordrolu çalışanlar ile tarafsız tanıkların dinlenmesi, ilgili diğer dava dosyalarının incelenmesi gibi yöntemlerle çalışmanın başlangıç, bitiş, sürekli veya mevsimlik olup olmadığının kapsamlı şekilde araştırılması gerektiği gerekçesiyle yerel mahkeme kararının eksik incelemeye dayandığını belirtmiştir.
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2653 E., 2024/1096 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 33. İş MahkemesiSAYISI : 2018/316 E., 2022/45 K.Bölge Adliye Mahkemesi davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 25.02.2009 - 25.12.2015 tarihleri arasında toplam 1276 gün asgari ücretle sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAPDavalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacıyı 01.12.2014 - 31.03.20 15... .05.2015 - 31.10.2015 tarihleri arasındaki dönemde işçi (hamal) olarak çalıştırdığını, davacının bu dönemlere ait çalışmasını SGK'ya bildirdiğini, bildirilen tarihlerin haricinde davacı ile müvekkili arasında bir hizmet ilişkisi oluşmadığını davanın öncelikle husumet yokluğu nedeniyle reddine, esasa girilmesi halinde davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davanın kısmen kabulü ile davacının ... sicil sayılı iş yerinde (...) 2012 yılı Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım, Aralık aylarında 180 gün, 20 13... Ocak - 15 Mart tarihleri arasında 75 gün, 20 13... .11.2013 - 31.12.2013 tarihleri arasında 45 gün, 20 14... .01.2014 - 01.04.2014 tarihleri arasında 91 gün toplam 391 gün çalıştığının tespitine,2-Davalılar ..., ..., ..., .... San. ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın reddine,'' dair karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece hatalı ve eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verildiğini, davalılar arasında organik bağ bulunduğunu beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.4.Davacının, 25.02.2009 - 25.12.2015 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespiti için açmış olduğu eldeki davada, dava konusu dönemde davacı hakkında ..., ... ve ... tarafından hizmet bildirimi yapıldığı, Mahkemece davacı hakkında bildirilmeyen hizmetlerin tümünün ... tarafından yapılması gerektiğine ilişkin karar verilmiş olduğu, buna göre davalılar arasındaki ilişkinin ortaya koyulmadan ve tüm deliller toplanmadan eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmıştır. Öncelikle davanın somutlaştırılması kapsamında davacının beyanı alınarak; hangi tarih aralıklarında, hangi adreste, ne iş yaptığı, kimlerle çalıştığı, ne kadar ücret aldığı, davalılar arasında iş yeri devri olup olmadığı sorulmalı, kurumdan tüm iş verenlerin iş yeri sicil dosyaları, dönem bordroları celp edilip incelenmeli, tüm davalı iş verenlerin bordro tanıkları dinlenmeli, toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacının bildirilen ve bildirilmeyen süreler ortaya koyulmalıdır. Buna göre, davacının çalışması tereddütsüz bir şekilde belirlenmesi gerekir iken yazılı şekilde kararı verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle,1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 30.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.