kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında bilirkişi raporu, değerleme, faiz oranları ve objektif değer artışı iddialarına ilişkin istinaf başvurularının reddi sonrası temyiz incelemesi.

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında bilirkişi raporu, değerleme, faiz oranları ve objektif değer artışı iddialarına ilişkin istinaf başvurularının reddi sonrası temyiz incelemesi.

Özet: Bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesince belirlenen bedel ve tescil kararına karşı kamulaştıran idare tarafından taşınmaz değerinin yüksek olduğu, taşınmaz sahibi tarafından ise belirlenen bedelin düşük olduğu ve idarenin uzlaşma teklifinin altında kaldığı iddialarıyla istinaf yoluna başvurulmuş; bölge adliye mahkemesi, bilirkişi raporunun kanuna uygunluğunu ve belirlenen bedelin adil olduğunu kabul ederek her iki tarafın istinaf başvurusunu da esastan reddetmiş, ardından taraflar bu kararı temyiz etmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/11566 E. , 2025/14765 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/856 Esas, 2025/815 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/821 Esas, 2025/109 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Edirne ili, ..., ... köyü 2 12... (eski 2 12... ) parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın değerinin yüksek hesaplandığını, sulu tarım arazisi olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, sulama masraflarının üretim giderlerine eklenmediğini, hesaplama yapılırken ürün alım bedellerinin ortalama fiyatlar dikkate alınarak hesaplanması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak belirlenmesinin hatalı olduğunu, Yargıtay'a göre kuru tarım arazileri için bu oranın %5 olması gerektiğini, %200 değer artışını gerektirecek unsurlar bulunmadığını, Yargıtay kararlarına göre, kamulaştırma bedelinin tespiti davalarının bir tespit davası olduğunu ve taraflar arasında çekişme olmadığını, bu nedenle vekâlet ücretinin haksız çıkan tarafa yükletilmesi gerektiğini iddia ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı idarenin uzlaşma aşamasında 995.155,09 TL bedel teklif ettiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kamulaştırma bedelinin 929.763,19 TL olarak hesaplandığını, idarece teklif edilen bedelin altında kamulaştırma bedeli hesaplanmasının Anayasa Mahkemesi kararlarına göre hak ihlali olduğunu, Edirne'ye 15 km uzaklıktaki ... Köyünde %400 objektif değer artışı belirlenirken dava konusu taşınmaza %200 oranında değer artışı hesaplanmasının objektif olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza dava tarihi itibarıyla geçerli resmî verilere göre olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporu ile resmî verilerin uyumlu ve münavebeye alınan ürünlerin yörenin münavebe sistemi ile uyumlu olduğu, bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre belirlenen kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde bulunduğu taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, böylece Mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin yerinde olduğu ve faiz istinaf sebebi yapılmadığından bu konuda değerlendirme yapılamayacağından taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2.Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tapuya tesciline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,