Anahtar kelimeler: Tonya İicevap İdava Trabzon Fiilen Dinlenildikten Kesinlik Özetle Şartı Eksiklikleri
MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2189 E., 2024/2327 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Tonya Asliye Hukuk (İş) MahkemesiSAYISI : 2021/5 E., 2023/49 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;I.DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01/03/1996 - 30/06/1997 - 02/03/1998 - 14/10/2009, 15/12/2009 - 07/04/2010, 09/06/2010 - 18/07/20 11... /09/2011 - 04/11/2013 tarihleri arasında bu tarihler dahil olmak üzere fiilen çalıştığının tespitini dava ve talep etmiştir. II.CEVAP1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.III.İLK DERECE MAHKEME KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, 1-Davacının 01/03/1996 - 30/06/1997, 02/03/1998 - 14/10/2009, 15/12/2009 - 07/04/2010, 09/06/2010 - 18/07/2011, 12/09/2011 - 04/11/2013 tarihleri arasında davalı ... adına kayıtlı iş yerinde hizmet akdine tabi olarak çalıştığının ve bu tarih aralıkları için toplamda kuruma bildirilmeyen 5856 gün hizmetinin bulunduğunun ve çalışmalarının asgari ücret düzeyinde olduğunun tespitine, 2-Davanın davalı ... yönünden karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.IV.İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurusunun kabulü ile I-HMK.'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince yukarıda esas ve karar numarası yazılı İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,II-Davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar vermiştir.V.TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçelerinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, temyizen bozulmasını istemiştir.B. Değerlendirme ve Gerekçe1.Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal Haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, iş yeri özlük dosyası temin edilip iş yerinin kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi iş yerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.4.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.5.İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işverene ait iş yerinden 15.10.2009 - 14.12.2009, 08.04.2010-08.06.20 10... .07.2011-11.09.2011 tarihleri arasındaki hizmetlerinin bildirildiği, isteme konu 15.12.2009 - 07.04.2010, 09.06.2010 - 18.07.20 11... .09.2011 - 04.11.2013 dönemlerin dava tarihi olan 24.02.2021 tarihi itibariyle hak düşürücü süre kapsamında kaldığından bahsedilemeyeceği açık olduğundan, Mahkemece yapılacak iş; işin esasına girilerek toplanan deliller doğrultusunda oluşacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.Davacıya ait hizmet döküm cetvelinin incelenmesi neticesinde, davacının 25.12.1995-1996/1. dönem arası 91 günlük bildiriminin yapıldığı iş yeri ve işverenin usulünce araştırılıp belirlenerek, davalı işverenlik olduğunun anlaşılması halinde isteme konu 01.03.1996-30.06.19 97... .03.1998-14.10.2009 arası döneminde hak düşürücü süreye uğramadığı anlaşıldığından, Mahkemece yapılacak iş; işin esasına girilerek toplanan deliller doğrultusunda oluşacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.VII. KARARAçıklanan sebeplerle,Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.