Bakırköy Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesinde, davacının ithal ayakkabı tabanı üzerinden davalıya ait tescilli tasarımın hükümsüzlüğünü talep ettiği davada, bilirkişi raporu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliklerini onayladı.
Özet: Bu tasarım hükümsüzlüğü davasında, davacı, davalının tescilli ayakkabı ve ayakkabı tabanı tasarımının yenilik ve ayırt edicilik koşullarını taşımadığını, zira kendisinin benzer bir tabanı daha önce Çinden tedarik edip ayakkabı üretiminde kullandığını ve davalının piyasadaki boşluklardan faydalanarak haksız kazanç sağladığını iddia ederken; davalı ise tasarımının yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşıdığını, davacının husumet ehliyetinin olmadığını ve iddiaların mesnetsiz olduğunu savunmuş; yapılan inceleme ve bilirkişi raporu sonucunda, davalının tasarımının başvuru tarihi itibarıyla koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu tespit edilmiştir.
T.C. BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/297 KARAR NO : 2025/154DAVA : Tasarım HükümsüzlüğüDAVA TARİHİ : 20/12/2022KARAR TARİHİ : 25/06/2025KARAR YAZIM TARİHİ : 16/07/2025 Mahkememizde görülmekte bulunan Tasarım Hükümsüzlüğü davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi ve 17/01/2024 tarihli dilekçesi ile, müvekkilinin ortaklarının üç kuşaktan beri ayakkabı imalatı yapmakta olduğunu, davacı şirketin ayakkabı tabanı imalatı olmadığını, üretecekleri ayakkabıların tabanlarını ayakkabıya göre bazen yurt dışından ithal ettiklerini, bazen de yerli ayakkabı tabanı imalatçılarından tedarik ettiğini, davacının ve ayakkabı piyasasındaki tüm firmaların genel anlamda çalışma şekli böyle iken, davalı şirket Küçükçekmece Cumhuriyet Savcılığı'nın ... Soruşturma Numaralı dosyası ile davacı şirket yetkilisi ... aleyhine TTK'nın 62. ve 63. maddeleri kapsamında suç duyurusunda bulunduğunu ve dava konusu yapılan ''...'' tescil numarasına konu tasarım modelindeki ayakkabı modelinin kendi tasarımı olduğunu iddia ettiğini, davacının bu tabanı, sürekli iş yaptığı Çin menşeli ihracatçı ... isimli firmanın paylaştığı internet sitesindeki ürün kataloğundan gördüğünü ve beğenerek bu ürünü üreten firma olan .... şirketinden ithal ettiğini, bu ürünün halen bu şirketin web sayfasında satışta bulunduğunu, davacının 2020 yılının son çeyreğinde işbu tabanı sipariş ettiğini ve tabanın oval burun kısmına uygun şekilde gerek üretici firmanın sitesindeki teşhir modelinden esinlenerek gerekse geçmiş tecrübe ve birikimlerini kullanarak ve biraz da İtalya'daki tasarımcısından destek alarak aynı tabanı kullanarak birkaç model ayakkabı ürettiğini, davalı şirketin gerek Türk ve gerekse birçok yabancı şirketin ürün ve modellerini taklit ettiğini, davalının, bu taklitçi davranışına rağmen yasal boşluktan yada tescil yapan davalı kurumun yeterli araştırma yapmadan verdiği görseldeki tescil belgesinden yararlanarak piyasada davacı ve benzeri üretici firmalardan haksız kazanç sağlamaya çalıştığını, açıklanan nedenlerle, davalı adına tescilli bulunan .... tescil numaralı ve ''Ayakkabı ve Ayakkabı Tabanı'' Locarno Sınıf:02-04 tescil kodlu tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ile, davacı taraf davasında başka bir tasarımcının hak sahibi olduğunu iddia ederek tasarımlarının hükümsüzlüğü hakkında karar verilmesini istediğini, böyle bir kabulde 77. madde hükümlerine göre bu talebi sadece önceki hak sahibinin yapmasının gerektiğini, aksi halde davanın husumetten reddi gerektiğini, müvekkilinin, 2005 yılında faaliyetlerine başladığını, tasarımın yabancı bir şirkete ait olduğu iddialarının mesnetsiz oluğunu, en azından eğer bu iddiada ise davacı tarafın bu tescile sahip olan şirketi açıkça dilekçesinde belirtmesi gerektiğini, buna rağmen Çin firmasının teşhir ürünü gibi bir işaret etmeyle müvekkili şirketi taklitçi olarak göstermeye çalıştığını, davacı tarafın bu işaret ettiği ürünün rengini, çizgisini, biçimini fotoğraflardan kısmen bilse bile kanunda tanımı yapılan diğer özellikler yönünden hangi şekilde üretildiğini nasıl bildiğini, davacı tarafın ayakkabı tabanını bahsedilen Çin firmasından daha önce ithal ettiğini öne sürerek açtığı davada bu haksız rekabeti meşrulaştırmaya çalıştığını, delil olarak sunulan tasarımlar ile tescil karşılaştırıldığında yenilik ve ayırt edicilik unsurları taşıyan özellikler bulundurduğunu, açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan davalı adına kayıtlı tasarımın tescil belgeleri celp olunmuştur.Davacı tanığı duruşmada dinlenilmiş, tanık .... duruşmada alınan beyanında; kendisinin 23 yıldır ayakkabı sektöründe taban imalatı işi ile uğraştığını, aynı sektörde olması dolayısıyla hem davacı hem davalı firmayı bildiğini, davacı firmaya da imalat yaptığını, davaya konu tasarımın benzerini kendisine getirdiklerini ve buna bir taban yapmasını istediklerini, sipariş üzerine davacı firmaya 2020 yılında bu tabanı ürettiğini, ancak ürettiği ürün pahalı gelince aynı özelliklere sahip bir benzerini yurt dışından sipariş etmeye karar verdiklerini, taraflar arasındaki uyuşmazlığa ilişkin başka bir bilgisi olmadığını beyan etmiştir.Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'nın .... soruşturma sayılı dosyası ve Küçükçekmece .... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp olunmuştur.Dosya, davalı yana ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarında rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişiler 21/03/2024 tarihli raporlarında; "... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 15/10/2021 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.Davacı vekili 05/04/2024 tarihli dilekçesi ile, bilirkişinin mahkemece verilen görevi gereği gibi ifa etmediğini, taraflarca dosyaya sunulan ve dosya içerisinde bulunan deliller kurul tarafından incelenmediğini, sadece mahkemce verilen görevlerden "resen araştırma yükümlülüğü" çerçevesinde araştırma yapmaya çalıştığını ancak bu araştırmada da başarılı olamadığını, bilirkişilerce tescilli tasarımın içeriği "ayakkabı modeli" ile ilgili inceleme yapılmadığını, sadece "Taban" ile ilgili inceleme yapıldığını, taban ile ilgili incelemenin de TPMK ve internet adresleri ile ilgili yapıldığını, dosya içerisindeki diğer deliller ile karşılaştırılmadığını, davalı firmanın tescil tarihinden önce, davacının ithalata konu satış işleminden sonra aynı tabanı yurtdışından aynı firmadan ithal ettiğini, açıklanan nedenlerle, bilirkişi raporu, mahkemece verilen görevi kapsamadığından ve davayı aydınlatacak nitelikte olmadığından, ayrıca dava dosyasındaki hiçbir yazılı delili incelemediğinden itirazlarının kabulü ile yeni bir bilirkişi kurulundan rapor alınmasını talep etmiştir. Davacı vekilinin itirazlarının değerlendirilmesi amacıyla dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş, bilirkişiler 06/06/2024 tarihli raporlarında; "Davacı tarafından ibraz edilen fatura ve ithalat belgelerinde yer alan ayakkabıların, davalı adına tescil edilmiş olan ayakkabı tasarımına konu ürünle aynı olup olmadığının taraflarınca tespit edilemediği; davacı tarafından sunulan e-maillerin ve eklerinin (görseller dahil) doğruluğu kabul edildiği takdirde ise, söz konusu maillerde sadece ayakkabı tabanı görüntüsü olduğu, davalıya ait hükümsüzlüğü talep edilen tasarımın ise ( Yan, taban, üstten ve önden görseli sunulan) bir bütün olarak ayakkabı tasarımı olduğu, Davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 15/10/2021 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescili taban görüntüsü ile Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan 11/12/2020 tarihli mailde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.Davacı vekili 11/06/2024 tarihli dilekçesi ile, bilirkişilerin, taraflarınca sunulan delilleri ek incelemediğini, davalı tarafın dava konusu yapılan numarasına konu tasarımdaki tabanı, bu ürünü üreten firma olan ... Ltd. firmasından 08/04/2021 tarihinde satın aldığını ve daha sonra ithalatını yapmış olduğunu, bu durumda davalıya ait tasarımın yenilik doğurucu unsurunun bulunmadığını, bilirkişi raporunda, davacı tarafından sunulmuş olan e-maillerin ve eklerinin doğruluğunun teyit edilmesi halinde değerlendirme ve tespitin mahkemece hukuki olarak değerlendirilebileceği kanaatinde olduğunun belirtildiğini, sunulan delillere davalı tarafça itiraz edilmediğini, mahkemece de bilirkişi kurulu ile aynı görüşte olması durumunda, davacı taraf yetkililerinin bilgisayarlarındaki mail incelemelerinin yapılması için, duruşma günü beklenmeksizin dosyanın bilirkişiye verilerek rapor istenmesi ve mail hesaplarının incelenmesi için kurula yerinde inceleme yetkisi verilmesini talep ettiklerini, her ne kadar davalı taraf ayakkabı ve ayakkabı tabanını ayrı ayrı tescil ettirmiş ise de, ayakkabı ve ayakkabı tabanın bir birbirlerinden ayrılmaz bütün olduklarını, ayakkabı imalatının, tabana göre tasarlandığını, şekillendirildiğini ve imalatının yapıldığını, bu nedenle, ayakkabıların birbirlerine çok benzer olduklarını, dosya içerinde bulunan bütün deliller ve bilirkişi raporlarında bulunan bütün ayakkabı görselleri incelendiğinde hemen hemen hepsinin birbirinin aynı olduğunun görüleceğini, bu durumda her iki tescil için hükümsüzlük kararı verilmesi taleplerinin bulunduğunu, açıklanan nedenlerle, davacı taraf delili olarak dosyada bulunan ve bilirkişi tarafından incelenen mailler üzerinde gerekli incelemelerin yapılması için, duruşma günü beklenmeksizin dosyanın bilirkişiye verilerek davacı müvekkili yetkililerinin mail hesaplarının incelenmesi ve rapor alınmasına, bilirkişilere yerinde inceleme yetkisi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Dosyanın bilirkişi heyetine tevdi ile özellikle bilişim uzmanı tarafından delil olarak dayanılan maillerin içerik ve tarih olarak doğrulanabilir olup olmadığı hususunda ek rapor tanziminin istenilmesine karar verilmiş, bilirkişiler 18/03/2025 tarihli ek raporlarında; "Gmail sunucularından gönderilen ve alınan e-postalar zaman damgalıdır ve bu zaman damgaları doğrulanabilir. Bu bilgiler ışığında, davacı işyerinde yapılan incelemede, dava konusu , görsellerinin gönderici ve alıcı mail hesaplarında 11.12.2020 tarihinde sipariş içerikli mail gönderisinde yer aldığı, tespit edilen tarihlerin Gmail sunucularında zaman damgalı teyit edilebilir şekilde oldukları gerek mail üst başlık bilgilerinden gerekse resimlerin özellikler menülerinden tespit edildiği, Davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 15.10.2021 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili taban görüntüsü ile Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan 11.12.2020 tarihli mailde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Sözkonusu 11.12.2020 tarihli mailde yer alan ürün görseli ile bundan yaklaşık 10 ay sonra davalı tarafça yapılan ... nolu tasarım başvurusuna konu 3 nolu tasarımın kamuya sunulmuş olduğu, yenilik ve ayırt edici niteliğe sahip olmadığı" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.Davalı vekili 20/03/2025 tarihli dilekçesi ile, her ne kadar davacı tarafça sunulan e-postaların ve eklerinin incelenmesi üzerine tescil tarihi ile incelenen e-postaların tarihleri arasında yaklaşık 10 aylık bir sürenin var olduğu belirtilmiş olsa da davacı tarafın, incelenen e-postalara dair delilini süresinde ibraz etmediğini, süresinde ibraz edilmemiş e-postaların delil olarak ibrazına muvafakatlerinin bulunmadığını, bu nedenle yapılacak inceleme ve değerlendirmede e-postaların inceleme sonucunun dikkate alınmasının mümkün olmadığını, ek raporda, davacı tarafça ibraz edilen fatura ve ithalat belgelerine konu ayakkabı tasarımının davalı adına tescil edilmiş olan ayakkabı tasarımına konu ayakkabı olup olmadığının tespit edilemediğinin belirtildiğini, davacı tarafça sunulan e-postaların ve eklerinin süresinde ibraz edilmemesi nedeniyle dışlanması durumunda tarih belirsizliği nedeniyle tescil edilen tasarımın mı yoksa davacı tarafın fotoğraflarını sunduğu görselin mi önceki tarihli olduğu anlaşılamayacağını, böylece kesin bir sonuca varılamayacağını, bu husustan bağımsız olarak ek bilirkişi heyet raporunda da belirtildiği üzere sunulan e-posta ve eklerinde sadece ayakkabı tabanına dair görsel yer aldığını, ancak hükümsüzlüğü talep edilen tasarımın ise tabanı, yanları ve üst kısımlarıyla bir bütün olarak ayakkabı tasarımı olduğunu, tüm tasarım yönünden hükümsüzlük talep eden davacı tarafın, konuyla ilgili yalnızca taban görseli sunabildiğini, sunulan görselin de hangi tarihte ithal edildiğini somut olarak ortaya koyamadığını, hükümsüzlüğü talep edilen tasarım bir bütün olduğundan bu tasarımın kamuya sunulduğuna dair bir bulgu olmadığını, taraflar arasındaki e-postalarda yer alan görsellerden taban tasarımının kamuya sunulduğu sonucuna net biçimde varılmasının mümkün olmadığını, işbu raporun hükme esas alınması durumunda, davacı tarafça tüm tasarımın hükümsüzlüğü talep edilmişse de tüm tasarıma dair bir benzerliğin bulunmadığını, bunun yanında davacı taraf tasarımın hak sahibi olmadığından benzerlik yönündeki iddiaları ileri sürerek dava ikame etmesi için davacı tarafta bulunması gerekli aktif husumet ehliyeti olmadığını, açıklanan nedenlerle, ek ikinci bilirkişi heyet raporundaki e-posta ve eklerinin doğru olduğunun değerlendirmesine, bu değerlendirme dikkate alınarak yapılan benzerlik değerlendirmesi ve kamuya sunulmuş olduğu değerlendirmelerine itiraz ettiklerini, davacı tarafça hükümsüzlüğü talep edilen tasarımın tescilden önce kendileri tarafından ithal edildiği ya da kullanıldığı süresinde ibraz edilmiş somut delillerle ortaya konamadığından kök bilirkişi heyet raporundaki tespitler çerçevesinde davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.Dava, davalı adına kayıtlı ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğü talebine yöneliktir. Davalı vekili her ne kadar davacı adına tescilli bir tasarım bulunmadığı gerekçesiyle, tasarımın hükümsüzlüğüne yönelik işbu davayı açamayacağını ileri sürmüşse de, SMK m.78/1 hükmüne göre, tasarımın hükümsüzlüğü, ikinci fıkrada sayılan hâller dışında menfaati olanlar tarafından istenebilir. Buna göre, tasarımın hükümsüzlüğü davası yalnızca tasarım sahibi tarafından değil, "menfaati olan herkes" tarafından açılabilir. Kanun koyucu burada "tasarım hakkı sahibi" veya "tescil sahibi" olma şartı aramamıştır. Somut uyuşmazlıkta, tarafların aynı sektörde faaliyet gösterdiği, ayrıca davalının, davacı şirket yetkilileri aleyhine dava konusu tasarıma dayanarak suç duyurusunda bulunduğu, bu haliyle davacının işbu davaya açmakta hukuki menfaati olduğu anlaşılmakla davalının bu yöndeki savunmasına itibar edilmemiştir.SMK'nun 56/4. Maddesine göre bir tasarımın aynısı tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce Dünya'nın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Yenilik tanımındaki küçük ayrıntının sınırları somut olaya göre farklılık göstermektedir. Aynı tasarımlardaki renk, malzeme veya boyutsal farklılıklar çoğu zaman tek başına bir ürünü farklılaştırmada yeterli olmadığından küçük ayrıntı olarak nitelendirilir. Zira bu özellikler tasarımın görünüm özellikleri açısından asli unsuru oluşturmamakta ve istisnai bazı durumlar haricinde tasarımın kimliğini etkilememektedir. Yenilik incelenmesinde esas alınacak referans tarihi tescilli tasarımlar açısından başvuru ve rüçhan tarihidir. Yani SMK 56/4-a gereği tescilli tasarımın aynısı başvuru veya rüçhan tarihinden önce Dünya'nın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise söz konusu tescilli tasarım yeni kabul edilecektir. Bir tasarımın ayırt edicilik özelliği ise SMK'nun 56/5 maddesinde belirlenmiştir. Buna göre bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. Ayırt edicilik tasarımın koruna bilmesi için kıyaslanan tasarımlarla arasındaki farklılığın seviyesinin belirlenmesi için konulmuş bir kriterdir. Kanunda yer alan "bilgilenmiş kullanıcı" özel bir bilgiye sahip olmadan markalar alanında markaları karşılaştırabilen ortalama tüketici kavramı ile ilgili sektörde teknik bilgiye sahip uzman arasındaki kişidir. Ayırt edici niteliğin belirlenmesinde tasarımların karşılaştırmasını yapacak bilgilenmiş kullanıcı üretici, satıcı, tasarımcı veya teknik uzman değildir. Sektörde bu tür tasarımların olduğunu bilen dikkatli ve deneyimli ürün kullanıcısıdır. Tasarımlarda yenilik unsurunun Mahkememizce res'en araştırılabilir mahiyette olması ve tarafların her zaman bu konuda delil sunabileceği gerekçesi ile davacı vekilinin sunduğu tüm deliller değerlendirmeye alınmıştır.Hükümsüzlüğü istenen 15/10/2021 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan 11/12/2020 tarihli mailde yer alan görselin karşılaştırmasında; dava konusu yenilik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen tasarımların "Ayakkabı Tabanı" tasarımı olduğu, ................... biçimlerden oluşan bir desen yer aldığı, hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan 11/12/2020 tarihli mailde yer alan ürün görseli incelendiğinde tabanda yer alan bütün unsurların ... numaralı tasarım tescili taban görüntüsü ile aynı olduğu, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 15/10/2021 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili taban görüntüsü ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan 11/12/2020 tarihli mailde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, yönündeki bilirkişi raporundaki tespitlerin hükme esas alınabilecek şekilde yeterli ve bilimsel gerekçe içerdiği tespit olunmuştur.Somut olayda, alınan bilirkişi raporlarıyla da tespit olunduğu üzere, davalı adına tescilli tasarımların, başvuru tarihinden önce kamuya sunulmuş olan tasarımlardan farklılaşmadığı, tasarımların, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu itibarla davacının hükümsüzlük taleplerinin yerinde olduğu hukuki kanaatine ulaşılmıştır.Tüm bu nedenlerle davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-Davacıların davasının KABULÜ ile;-Davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne, hüküm kesinleştiğinde sicilden terkinine, 2-Alınması gereken 615,40 TL ilam harcından, davacı tarafça yatırılan 80,70 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 534,70 TL harcın, davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 3-Davacı kendisini vekille temsil ettirmekle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafça yapılan 80,70 TL başvurma harcı, 80,70 TL peşin harç, 19.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 456,00 TL posta-tebligat masrafı olmak üzere toplam 19.617,40 TL yargılama giderinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Karar kesinleştiğinde kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine,Kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliyesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.25/06/2025Katip ...e-imzalıdır Hakim ...e-imzalıdır