Kamulaştırma Kanununa dayalı irtifak hakkı ve pilon yeri bedeli tespiti davasında değerleme yöntemleri, oranları ve objektif artış tartışmalarının temyiz incelemesi.
Özet: Bir idarenin, tarım arazisi üzerindeki irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile tescili talepli kamulaştırma davasında, ilk derece mahkemesinin kararının davacı idarece istinaf edilmesi üzerine bölge adliye mahkemesi, sulu tarım arazisi için net gelir yöntemi, belirlenen münavebe deseni, 2020 yılı verileri, %4 kapitalizasyon faiz oranı, %30 objektif değer artışı ve enerji hattının kapladığı alan için %30 değer azalışı gibi kriterlerle yapılan bedel tespitini uygun bularak, davacı idarenin istinaf başvurusunu esastan reddetmiş ve uyuşmazlık temyiz incelemesine taşınmıştır.
MAHKEMESİ: Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2023/1892 Esas, 2024/2147 KararDAHİLİ DAVALI: KARAR: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ: Elmalı 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2022/397 Esas, 2023/141 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... kabulüne, diğer davalı ... bakımından husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın dahili davalı ... yönünden kabulüne, diğer davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekillince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekillince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, Elmalı ilçesi, ... Mahallesi 93... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalılar vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın dahili davalı ... yönünden kabulüne, diğer davalı ... bakımından husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; %30 değer kaybı oranı verilmesinin hatalı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak yüksek uygulandığını, objektif değer artışı uygulanmaması gerekirken %30 objektif değer artışı uygulanmasının doğru olmadığını, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan inşai muhtesatın irtifak öncesi kamulaştırma bedeline eklenmesinin yerinde olmadığını, değer hesabında emlak vergi değerlerinin dikkate alınması gerektiğini beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında kabul edilerek net gelir yöntemi ile kamulaştırma bedelinin tespitinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, münavebe desenin o yörede yetişen yaygın olarak yetişen ürünlerden birinci yıl buğday+yan ürün, ikinci yıl yonca, üçüncü yıl mısır (silajlık) şeklinde oluşturulduğu, net gelirin hesabında değerlendirme tarihi olan 2020 yılı ... İlçe Tarım Müdürlüğü verileri kullanarak net gelirinin tespitinin yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında kabul edildiğinden kapitalisazyon faiz oranı %4 olarak alınmasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın bulunduğu konum ve merkezi yerlere uzaklığı dikkate alınarak %30 objektif değer artışı uygulanmasının uygun olduğu, buna göre dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatının 2020 yılı itibarıyla olarak tespitinin yerinde olduğu, enerji nakil hattının dava konusu taşınmaz üzerinde kapladığı alan ve güzergahı dikkate alındığında %30 değer azalışı takdirinin yerinde olduğu belirtilerek İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun bulunup davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı gerekçesi ile davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir. C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının tespiti istemine ilişkindir.2.Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki Antalya ili, Elmalı ilçesi, ... Mahallesi 93... parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir metodu uygulanarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığı ve pilon yeri bedelinin tespit edilmesi yerindedir. 3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 4. Tespit edilen kamulaştırma bedelinin ilk kararla davalı tarafa ödenmesine hükmedildiği gözetilmeksizin, tüm bedel için son karar tarihine kadar yasal faize hükmedilmesi doğru değildir. 5. Davacı idare tarafından fazla depo edilen bedelin davalı tarafça bankadan çekilmiş olması halinde varsa çekilme tarihine kadar işlemiş nemaları ile birlikte davalılardan alınarak davacı idareye verilmesine, çekilmemişse birikmiş nemaları ile birlikte davacı idareye iadesine karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi hatalıdır.VI. KARARAçıklanan sebeple;1.Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 3. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (5) numaralı bendinde yer alan "06.04.2023" tarihinin hükümden çıkartılması, yerine "07.10.2021" tarihinin yazılması, (3) numaralı bentte yer alan" davacı kuruma derhal iadesine," ibaresinin hükümden çıkartılması, yerine "davalı tarafça bankadan çekilmiş olması halinde varsa çekilme tarihine kadar işlemiş nemaları ile birlikte davalılardan alınarak davacı idareye verilmesine, çekilmemişse birikmiş nemaları ile birlikte davacı idareye iadesine" cümlesinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,20.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.