Yargıtay tarafından incelenen trafik kazası kaynaklı maluliyet, destekten yoksun kalma ve manevi tazminat davalarında sigorta sorumluluğu, ibraname ve hak düşürücü süre değerlendirmesi.
Özet: Bu hukuki belge, bir trafik kazası sonucu ağır yaralanan ve desteklerini kaybeden davacıların, kaza sorumlusu sürücü ve sigorta şirketinden talep ettikleri maddi ve manevi tazminat davasına ilişkindir; ilk derece mahkemesinin tazminat kararı sonrası bölge adliye mahkemesi, davacının sigorta şirketini ibra edip etmediği, bu ibranın geçerliliği, zamanaşımı, yapılan ödemelerin yeterliliği ve eksik ödemelerin güncellenerek mahsubu ile vefat edenlerin anne ve babasının da destekten yoksun kalma tazminatına hak kazanıp kazanmadığı hususlarının araştırılması ve ek rapor alınması yönünde karar vermiştir.

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2495 E., 2023/1577 K.İLK DERECEMAHKEMESİ : İstanbul 15. Asliye Ticaret MahkemesiSAYISI : 2021/5 Esas - 2022/612 KararBölge Adliye Mahkemesi kararı davalı .... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacılar vekili dava dilekçesinde; 27.10.2008 tarihinde davalı ...'ın sürücüsü olduğu, diğer davalı ... nezdinde zorunlu mali sorumluluk sigortalı aracın karıştığı kazada davacı ...'in ağır yaralandığını ve malul kaldığını, aynı kazada davacıların desteği ... ve ...'in hayatlarını kaybettiğini, davalı ... şirketine başvuru yapıldığını ve bir kısım ödeme yapıldığını, yapılan ödemenin eksik olduğunu, davacıların manevi anlamda zarara uğradıklarını açıklayıp davacı ... için kendisinin yaralanması nedeniyle 10.000,00 TL, eşinin ölümü nedeniyle 10.000,00 TL, kızının ölümü nedeniyle 10.000,00 TL manevi tazminatın; davacı ... için babasının ölümü nedeniyle 5.000,00 TL, kardeşinin ölümü nedeniyle 5.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için babasının ölümü nedeniyle 5.000,00 TL, kardeşinin ölümü nedeniyle 5.000,00 TL manevi tazminatın davalı ...'dan; maddi tazminat taleplerine ilişkin olarak davacı ... için 1.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, eşi ...'in ölümünden dolayı 500,00 TL ve kızı ...'in ölümünden dolayı 500,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile cenaze, defin giderleri olarak 500,00 TL olmak üzere toplam 3.000,00 TL maddi tazminatın davalı ...'dan kaza tarihinden, davalı ... şirketinden temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesiyle maddi tazminat taleplerini artırmıştır.II. CEVAPDavalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz yerde açıldığını, davacıların diğer davalı ... şirketinden ödeme alarak sigorta şirketini ibra ettiklerini, davacıların kötü niyetli olarak dava açtığını, mahkemece kusur ve maluliyet oranlarının tespit edilmesi gerektiğini, davalının kazada herhangi bir kastı ve kusuru bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.Davalı ...Sigorta AŞ vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından yapılan başvuru üzerine maluliyetine ilişkin olarak 19.282,00 TL ödeme yapıldığını, hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacılar dışında başka destek alacaklısı olup olmadığının araştırılması gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesince 17.07.20 18... /39 Esas- 2018/825 karar sayılı hükmü ile davacı ... için 67.348,83 TL kalıcı sakatlık, 136.800,31 TL eşin vefatından dolayı destekten yoksun kalma tazminatı, 41.670,25 TL kızının vefatından dolayı destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 245.819,39 TL maddi tazminatın sigorta şirketi yönünden 09.05.2010 tarihinden, davalı ... yönünden kaza tarihinden itiraben işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, (Sigorta şirketi yönünden poliçe limitiyle sınırlı sorumlu olmak kaydıyla), davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 8.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 8.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...'dan tahsili ile adı geçen davacılara verilmesine, cenaze giderleri yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 25.11.20 20... /3875 esas- 2020/4020 karar sayılı kararıyla; davacı ... tarafından düzenlenmiş bir ibraname bulunup bulunmadığının araştırılması, varsa dosyaya kazandırılması ve KTK'nın 111. maddesi gereği hak düşürücü sürenin geçip geçmediği ve ibranamenin iptali şartlarının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti, açılan davanın hak düşürücü süre içerisinde olduğunun anlaşılması halinde ilk olarak ödeme tarihi itibariyle yapılan ödemenin yetersiz olup olmadığının belirlenmesi amacı ile ödeme tarihi verileri dikkate alınarak yapılacak hesaplama sonucu bulunacak tutar ile ödeme miktarının karşılaştırılarak, ödemenin yeterli bulunması halinde ibra nedeni ile davanın reddine karar verilmesi; ibraname yok ise davalının davadan önce ödediği bedelin, ödemenin yapıldığı tarih ile zarar hesabının yapıldığı tarih arasında işleyen yasal faiz hesaplanarak güncellenmesi ve güncellenmiş miktarın, tazminat miktarından mahsup edilmesi gerektiği... müteveffanın anne ve babasının da destek payı olup olmadığı saptanıp, onlara da pay ayrıldıktan sonra davacıların tazminatının hesaplanması ve bu yönde ek rapor alınması gerektiği...davalı ... şirketinin yargılama gideri ve vekalet ücretinden poliçe limiti ile sınırlı olarak sorumlu tutulması gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve gönderilmesine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen tarih ve sayılı karar ile davacı ... için 06.05.2022 tarihli raporda hesaplanan 267.594,55 TL'den taleple bağlı kalınarak 78.954,48 TL kalıcı sakatlık, 06.05.2022 tarihli raporda hesaplanan 357.700,17 TL'den taleple bağlı kalınarak 136.800,31 TL eş vefatından dolayı destekten yoksun kalma tazminatı, 06.05.2022 tarihli raporda hesaplanan 189.018,46 TL'den taleple bağlı kalınarak 41.670,25 TL kızının vefatından dolayı destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 245.819,39 TL maddi tazminatın sigorta şirketi yönünden 18.01.2012 davalı ... yönünden kaza tarihinden (27.10.2008) itiraben işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müşterek müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, (Sigorta şirketi yönünden poliçe limitiyle sınırlı sorumlu olmak kaydıyla), davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 8.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 8.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren (27.10.2008) işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...'dan tahsiline, cenaze giderleri yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Sigorta AŞ vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ...Sigorta AŞ vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı ... Sigorta AŞ vekili temyiz dilekçesinde; mahkemenin görevli olmadığını, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin dolduğunu, dosya kapsamına alınan belgelerin ve bilirkişi raporlarının usulsüz tebliğ edildiğini, kusur oranlarının hatalı belirlendiğini, tazminat hesabı yönünden usuli kazanılmış haklara aykırı karar verildiğini, maluliyet raporunun karar vermeye elverişli olmadığını, hesaplamada hatalı metod kullanıldığını, tazminat hesabına yönelik olarak alınacak raporda PMF Yaşam Tablosunun kullanılması gerektiğini, dava dışı destek alacaklılarının tespit edilerek onlara da pay ayrılması gerektiğini, hesaplanan tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, ölüm nedeniyle yapılan ödemelerin indirilmediğini, hesaplanan tazminattan yetiştirme gideri indirimi yapılmasını, davacı eşin yeniden evlenip evlenmediğinin araştırılmadığını, ceza yargılamasında uzlaşma bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, usulüne uygun başvuru yapılmadığından faiz, yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu olmadıklarını, vekalet ücreti konusunda hatalı karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2.Uyuşmazlık; trafik kazasından kaynaklanan bedensel zarar ve ölüm nedeniyle maddi tazminat ile manevi tazminat istemine ilişkindir. Davacılar vekili, meydana gelen kazada davacıların desteğinin öldüğünü aynı kazada davacı ...'in de yaralandığını ve malul kaldığını açıklayıp tazminat talebinde bulunmuş, İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonunda 17.07.2018 tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı ... Sigorta AŞ vekilince istinaf yoluna başvurulmuş, davacı vekilince İlk Derece Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi talep edilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince hüküm, davalı ... yararına olacak şekilde kaldırılarak İlk Derece Mahkemesine gönderilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesinin gönderme kararı üzerine İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılamada 06.05.2022 tarihli aktüer raporu alınmış, mahkemece anılan rapor hükme esas alınarak taleple bağlı kalınarak karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; 06.05.2022 tarihli raporun davalıya tebliğ edildiği, davalı tarafça itiraz edilmeyerek davacı lehine kazanılmış hak teşkil ettiği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Eldeki dava ... Sigorta AŞ aleyhine açılmış, yargılama sırasında 03.09.2020 tarihli Ticaret Sicil Gazetesinden anlaşıldığı üzere ... Sigorta AŞ'nin ... Sigorta AŞ nezdinde birleştiği, karara esas alınan 06.05.2022 tarihli bilirkişi raporunun davalı ... şirketlerinin birleşmesinden önce ... Sigorta AŞ adına vekaletnamesi bulunan Avukat ...'a tebliğ edildiği, ancak Avukat ...'un birleşmeden sonra davalı ... AŞ adına dosyada vekaletnamesi bulunmadığı, bu durumda raporun vekaletnamesi bulunmayan vekile yapıldığı anlaşıldığından karara esas alınan 06.05.2022 tarihli raporun davalı ... şirketine tebliğinin usulsüz olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle raporun usulsüz tebliği nedeniyle davalı ... şirketinin 06.05.2022 tarihli rapordan hükmün tebliği ile haberdar olduğu ve istinaf dilekçesiyle rapora itiraz ettiği, böylece davacı yararına kazanılmış hak oluşmadığının kabulü gerektiği gibi ayrıca Mahkemenin ilk hükmünün Bölge Adliye Mahkemesince davalı yararına kaldırılmasına/gönderilmesine karar verildiği, davacı tarafın ise ilk hükmün onanmasını talep ettiği gözetildiğinde Bölge Adliye Mahkemesinin 06.05.2022 tarihli raporun davacı yararına kazanılmış hak teşkil ettiğine dair gerekçesi yerinde olmadığı gibi İlk Derece Mahkemesinin 17.07.20 18... /39 Esas- 2018/825 karar sayılı hükmüne esas alınan veriler(tazminata esas alınan asgari ücret, bilinmeyen dönem başlangıcı vs.) ve bu raporda bakiye ömrün tespitinde kullanılan yaşam tablosu (PMF tablosu) davalı yararına kazanılmış hak teşkil etmektedir. Diğer taraftan mahkemenin ilk hükmü ile davacı yararına 67.348,83 TL kalıcı sakatlık tazminatına karar verilmiş, anılan karara karşı davalı tarafça istinaf yoluna başvurulmuş, davacı tarafça hükmün onanması talep edilmiş olmakla Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma/gönderme kararından sonra davacı lehine hükmedilen ve davacı yönünden kesinleşen 67.348,83 TL kalıcı sakatlık tazminatı miktarını aşacak şekilde karar verilmesi de doğru görülmemiştir. Buna göre yapılacak iş; mahkemenin 17.07.20 18... /39 Esas- 2018/825 karar sayılı hükmüne esas alınan rapordaki veriler ve PMF Yaşam Tablosu kullanılmak suretiyle Bölge Adliye Mahkemesinin 25.11.20 20... /3875 esas- 2020/4020 karar sayılı kaldırma/gönderme kararı doğrultusunda ek rapor alınarak, kazanılmış haklar gözetilerek sonucuna göre karar vermekten ibaret olup kararın bu nedenle bozulmasına karar vermek gerekmiştir. 3. Türk Medeni Kanunu'nun 185 inci madde hükmü gereğince, anne-baba birlikte çocukların bakımından sorumludur, aynı Yasa'nın 327 nci maddesinde ise “Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır” denilmektedir.Her anne ve babanın çocuğunu belli bir yaşa kadar büyütmek, yetiştirmek ödevi olup çocuğun ölümü nedeni ile artık yapılması gerekmeyecek yetiştirme giderlerinin belirlenecek destekten yoksun kalma tazminatından düşülmesi gerekmektedir. Somut olayda, hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunda, desteğin kaza tarihinde 16 yaşında olduğu, annesine destek olacağı kabul edilmiş, ancak davacı anneden yetiştirme gideri tenzil edilmemiştir. Dairenin yerleşik içtihatlarına göre desteğin annesinin gelir getirici bir işte çalışıyor olması halinde desteğin 18 yaşında kazanç elde etmeye başlayacağı, davacı annenin de yetiştirme gideri yapacağı kabul edilmelidir. Açıklanan ilkeler doğrultusunda yukarıda (2) numaralı bent doğrultusunda alınacak ek raporda davacı annenin gelir getirici bir işte çalışıp çalışmadığının araştırılarak davacı anne yararına hesaplanan tazminattan yetiştirme gideri indirilip indirilmeyeceğinin tartışılarak sonucuna göre karar verilmek üzere kararın bozulmasına karar vermek gerekmiştir. 4.Bozma ilamının neden ve şekline göre davalı ... AŞ vekilinin vekalet ücretine yönelik temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.VI. KARAR1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan sebeplerle; davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,2.Yukarıda (2) ve (3) numaralı bentlerde açıklanan sebeplerle davalı .... vekilinin temyiz itirazını kabulüyle temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,3. Yukarıda (4) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı .... Sigorta) iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,13.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.