hukuka aykırı gözaltı, tutuklama, arama ve el koyma gibi koruma tedbirleri sonucu eski hakimin maruz kaldığı maddi ve manevi zararların tazmini için yapılan temyiz incelemesi.

Hukuka aykırı gözaltı, tutuklama, arama ve el koyma gibi koruma tedbirleri sonucu eski hakimin maruz kaldığı maddi ve manevi zararların tazmini için yapılan temyiz incelemesi.

Özet: Bu dava, haksız gözaltı, tutuklama, arama, el koyma gibi koruma tedbirleri ile kamu görevinden ihraç edilen eski bir hakimin uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini talebiyle açılmış olup, ilk derece mahkemesinin kısmen kabul ettiği tazminat miktarları (maddi: asgari ücret üzerinden 17.993,30 TL, manevi: 50.000 TL), istinaf mahkemesince maddi tazminat miktarı (17.769,64 TL) ve faiz başlangıcı ile manevi tazminat miktarı (40.500 TL) düzeltilerek istinaf başvuruları esastan reddedilmiş; davacı vekili manevi tazminatın eksikliği ve maddi tazminatın maaş üzerinden hesaplanması gerektiğini, davalı vekili ise davanın reddi gerektiğini ve hükmedilen miktarların haksız zenginleşmeye yol açtığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

12. Ceza Dairesi 2022/4536 E. , 2025/9158 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2020/2405 E., 2021/1215 K.

DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

DAVATARİHİ : 05.11.2018

HÜKÜM : Düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 6100 sayılı HMK'nın 361/1. ve 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesindeki temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi;

I. HUKUKÎ SÜREÇ

İlk Derece Mahkemesince davacı vekilinin haksız ve kanuna aykırı olarak gözaltı ve tutuklama tutuklama el koyma koruma tedbirlerinin uygulandığını, tutuklama kararı ve tutukluluğun devamına ilişkin kararların müvekkiline tebliğ edilmediğini, soruşturma sırasında müvekkilinin evinde yapılan arama ve el koyma işlemlerinin hukuka aykırı olduğunu, seyahat hürriyetinin ihlal edildiğini, yine bir kısım dijital materyallere hukuka aykırı şekilde el konulduğunu, silah ruhsatının iptal edilerek silahına el konulduğunu ancak herhangi bir müsadere kararı verilmediğini akıbetinin belirsiz olduğunu, hukuka aykırı olarak iletişimin tespiti kararı verildiği, el koyma kararlarının müvekkiline tebliğ edilmediğini, görevsiz ve yetkisiz savcılıkça müvekkilinin gözaltına alındığını gözaltına alma kararının tebliğ edilmediğini, tutuklu kaldığı süreçte ailesi ile görüşmesine engel olunduğunu, cezaevinde usulsüz koşullarda kaldığını, tek kişilik hücreye alındığını, müdafiisi ile görüşmelerin de kayıt altına alındığını, tutuklu kaldığı süreçte hiçbir sosyal hakkından faydalandırılmadığını, müvekkilinin SGK kayıtlarına OHAL nedeniyle ihraç notu düşüldüğünden avukatlık dahi yapamadığını, cezaevinde kaldığı süreç zarfında 4.000 TL masraf yaptığını, müvekkilinin ailesinin cezaevi ziyaretleri nedeniyle 6.000 TL masraflarının olduğunu, haksız tutuklama sonrası silah ruhsatının da iptal edilerek, silahına el konulduğunu, bundan dolayı 20.000 TL zararının oluştuğunu, müvekkilinin tutuklanmadan önce 1.sınıf bir hakim olduğunu, 8.500 TL maaş aldığını, tutuklu kaldığı süreç zarfında bu nedenle 119.000 TL gelir kaybının oluştuğunu, tutuklanması nedeniyle psikolojik sorunlar yaşadığını, toplumda önyargı ve dışlanma sebebiyle uğradığı manevi zararları olduğunu beyanla 149.000,00 TL maddi, 1.200.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte ödenmesine ilişkin talebinin kısmen kabulü ile davacının kamu görevinden ihraç edildiği tarihten tahliye edildiği tarihe kadar asgari ücret üzerinden hesaplanan 17.993,30TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihi olan 17.07.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş, karara karşı davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurusunda bulunması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince CMK'nın 280/1-a ve HMK'nın 353/1.b.2-3 maddeleri uyarınca;"... a) Hükümdeki maddi tazminata ilişkin kısımdaki "17.993,30 TL maddi tazminatın gözaltı tarihi olan 17.07.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile" ibaresinin çıkartılarak yerine "17.769,64 TL maddi tazminatın ihraç tarihi olan 24/08/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile" ibaresinin yazılması, b) Hükümdeki manevi tazminat miktarına ilişkin "50.000,00 TL" ibaresinin çıkartılarak yerine "40.500,00 TL" ibaresinin yazılması,," suretiyle hükmün düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, kararın davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca temyiz istemlerinin esastan reddi ile hükmün onanmasına karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz sebepleri; davacının üzerine atılı suçun niteliği, sosyal ve aile yaşamı üzerindeki etkileri göz önünde bulundurulduğunda hükmedilen manevi tazminatın çok eksik olduğuna, maddi tazminat hesabının asgari ücret üzerinden yapılmasının hakkaniyete aykırı olduğuna maaş üzerinden hesap yapılması gerektiğine, suçüstü hali mevcut olmadığından uygulanan koruma tedbirlerinin gözaltı, tutuklama, arama, el koyma gibi hukuka aykırı olduğuna, müvekkilinin el konulan silahı bakımından Yerel Mahkemece bir karar verilmediğine, müvekkilinin el konulan silahına ilişkin zararının giderilmediğine, sair nedenlere ilişkindir.

Davalı vekilinin temyiz sebepleri; davanın reddine karar verilmesi gerektiğine, hükmedilen tazminat miktarlarının sebepsiz zenginleşmeye yol açacak nitelikte olduğuna, reddedilen kısım nedeniyle vekalet ücretine hükmolunması gerektiğine ilişkindir.

III. DAVANIN KONUSU

İlk Derece Mahkemesince, tazminat talebinin dayanağı olan Adana 2.Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/342 Esas, 2018/300Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının silahlı terör örgütü üyeliği suçundan 17.07.2016-22.09.2017 tarihleri arasında toplam 432 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama neticesinde 13.09.2018 tarihinde beraat kararı verildiği, beraat kararının 11.10.2018 tarihinde kesinleştiği, kesinleşen beraat kararının davacıya 31.10.2018 tarihinde tebliğ edildiği, 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen 3 aylık yasal süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı, davacı tarafından aynı konuda açılan davanın bulunmadığı, tutukluluk süresinin infaz gördüğü ve mahsuba konu yapılmadığı, Kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu belirlenerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince kısmen kabul edilen davada, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE VE KARAR

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre davalı vekilinin tüm davacı vekilinin sair temyiz sebeplerinin reddine, ancak;

1- 3713 sayılı Terör Mücadele Kanununa 25.7.2018 tarihinde eklenen tarihli Ek 4. maddedeki "26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar ile (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi’nin 30/6/2022 tarihli ve E.: 2018/137, K.: 2022/86 sayılı Kararı ile.) Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi’nin 30/6/2022 tarihli ve E.: 2018/137, K.: 2022/86 sayılı Kararı ile.) iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle kamu görevinden çıkarılanların silah ruhsatları iptal edilir, (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi’nin 30/6/2022 tarihli ve E.: 2018/137, K.: 2022/86 sayılı Kararı ile.)Müsadere hükümleri saklıdır.

Birinci fıkrada belirtilen sebeplerin ortadan kalkması hâlinde, mülkiyeti kamuya geçirilen silahlar sahibine iade edilir. İadesinin mümkün olmaması hâlinde rayiç değeri tespit edilerek sahibine ödenir." şeklindedir.

5271 sayılı Kanun'un 141 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi şu şekildedir; "Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler." Beraat eden davacının dava dilekçesiyle ruhsatlı silahına hukuka aykırı olarak el konulduğu ve kendisine iade edilmediğinden bahisle tazminat talebinde bulunduğu da dikkate alınarak, davacının tazminat davasına konu silahına dair yürütülen soruşturma ve kovuşturma kapsamında el koyma işlemi yapılıp yapılmadığı araştırılarak el koyma işlemi yapıldığının tespiti halinde bu işlemlere ilişkin kararlar temin edilerek, davacının el konulan silahının iade edilip edilmediği veya davacıya silah bedellerine ilişkin idarece herhangi bir ödeme yapılıp yapılmadığı da araştırılarak 5271 sayılı Kanunun 141 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendindeki şartların oluşup oluşmadığı karar yerinde tartışılmak suretiyle sonucuna göre silahın el koyma anındaki rayiç bedelinin bilirkişi marifetiyle tespiti ile faiz başlangıç tarihinin de el koyma tarihi olarak belirlenmesi suretiyle maddi tazminat talebi hakkında bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik araştırma ve yetersiz gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi,

2-Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması,

Hukuka aykırı olup, açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz istemleri yerinde görüldüğünden Adana Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin kararının 5271 sayılı CMK'nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK'nın 304/2-b maddesi uyarınca Adana Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 24.12.2025 tarihinde karar verildi.