İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, trafik kazası kaynaklı bakiye maddi hasar ve değer kaybı tazminat davası yargılaması.
Özet: Dava, davacının aracının davalı sürücünün tam kusurlu olduğu iddia edilen bir trafik kazasında 3.515,84 Avro maddi hasar ve değer kaybına uğraması üzerine, davalı sigorta şirketinden yapılan kısmi ödeme sonrası kalan 2.852,84 Avro tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi, avukatlık ücreti ve yargılama giderleriyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmektedir; davalı sigorta şirketi sorumluluğunun poliçe limiti ve sigortalının kusuruyla sınırlı olduğunu, değer kaybı talebinin yabancı plakalı araç için teminat dışı olduğunu ve ödemenin zaten yapıldığını savunurken, diğer davalılar ise davanın yetki, zamanaşımı itirazları ve bilirkişi raporuna yönelik itirazlarla reddini istemektedir.
T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/59 KARAR NO : 2026/42 DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 25.01.2024KARAR TARİHİ : 13.01.2026Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacı ----- sevk ve yönetimindeki ---- plaka sayılı aracı ile ---- İli ---- İlçesi ----- Kavşağı istikametinden gelip, ----- Bulvarını takiben eski ----- kavşağı istikametine gitmek istediği esnada, ----- önüne gelindiğinde aracının sağ ön çamurluk kısımlarına davalı sürücü ---- sevk ve yönetimindeki ----- plaka nolu aracı ile yine aynı istikametten gelip ---- önünden ----- Bulvarı istikametine sola dönmek istediği esnada aracının sol ön çamurluk kısımları ile çarpması sonucu maddi hasarlı trafi---- plaka sayılı araç sürücüsü ---- tam kusurlu olduğunu, müvekkilinin ise kusursuz olduğunu, müvekkilinin aracında kaza nedeniyle 3.515,84 avro tutarında maddi hasar meydana geldiğini, söz konusu zararın ----- yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporla sabit olduğunu, davalı sürücünün aracın trafik sigortacısı diğer davalı ---. tarafından trafik sigorta poliçesi ile teminat alındığını, müvekkilinin zararının giderilmesi için davalı ------. tarafından 19.235,00-TL tutarında kısmi bir ödeme yaptığını ancak müvekkilinin gerçek zararının 3.515,84 avro olduğunu, ödeme yapılan bedelin ödeme tarihinde 663,00 avroya tekabül ettiğini, bu bedel düşüldükten sonra kalan 2.852,84 avronun davalılarca tanzim edilmesi gerektiğini, tüm bu nedenlerle, fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydı ile davacının aracında meydana gelen toplam 3.515,84 avro tutarındaki zararın araç hasarı ve değer kaybı toplamına karşı gelen 3.515,84 avro tutarındaki maddi zararın bakiye kısmına kalan 2.852,84 avro maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi, avukatlık ücreti ve yargılama giderleri ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir. SAVUNMA: Davalı -----Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya karışan ------ plaka sayılı aracın müvekkili şirket nezdinde trafik sigortalı olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, davacı tarafın talep sonucunun belirli olmadığını, dava konusu kazaya ilişkin olarak müvekkili şirket tarafından araç hasarı zararı için ödeme yapılarak hukuki sorumluluğunun yerine getirildiğini, bu nedenle davacının talebinin reddi gerektiğini, kusur ve hasar durumunun tespiti içinde bilirkişi raporu alınması gerektiğini, davacı tarafça değer kaybına yönelik olarak müvekkili şirkete başvuruda bulunulmadığını, dava şartı yokluğundan haksız davanın reddi gerektiğini, asla kabul anlamına gelmemek kaydıyla müvekkili şirketten tahsili talep edilen faiz türü ve tarihinin hatalı olduğunu, tüm bu nedenlerle; davacı tarafa araç hasarı için hukuka uygun şekilde ödeme yapıldığından davanın reddini, davacının aracının yabancı plakalı olması nedeniyle sigorta şirketi Genel Şartları gereği değer kaybı talebinin teminat dışı olduğunu ve bu nedenle davanın reddini, davacı tarafın dava değeri müvekkili şirketin bakiye poliçe teminatının çok üzerinde olduğundan ve bu hususta diğer davalılar ile müvekkili şirket arasında ayrıma gitmeden talepte bulunduğundan, fazlaya ilişkin tüm taleplerin doğrudan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar ---- ve ----- vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın, müvekkillerinin ihtiyati mali sorumluluk sigortacısı olan ---- ihbar edilmesini ayrıca yetki itirazında bulunduklarını, yetkili mahkemenin ------ Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, zaman aşımı itirazlarının olduğunu, davacı tarafın dava dilekçesinde kaza sonrası araçta meydana gelen hasar sebebiyle ----- bilirkişi incelemesi yaptırdığını, bilirkişi tarafından düzenlenen rapor doğrultusunda araçta 3.515,84 avro tutarında hasar meydana geldiğinin tespit edildiğini ve bu bedeli talep ettiğini, ------ düzenlenen bilirkişi raporunun kabulünün mümkün olmadığını, hiçbir şekilde davanın kabulü anlamına gelmemekle birlikte faiz türünün yasal faiz ve faiz başlangıcının dava tarihi olarak kabul edilmesi gerektiğini, tüm bu nedenlerle; davanın reddine karar verilmesini, davanın ---- ihbarını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava; davacıya ait araç ile davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS kapsamında sigortalanan ve diğer davalıların maliki ve sürücüsü olduğu araç arasında meydana gelen trafik kazasında davacıya ait araçtaki bakiye hasar bedeli talebine ilişkindir. Dava dilekçesinde 2.852,84 Euro hasar bedeli ve değer kaybı talebinde bulunulmuş olması sebebiyle talebin ne kadarlık kısmının hasar bedeline, ne kadarlık kısmının değer kaybına ilişkin olduğu konusunda beyanda bulunmak üzere davacı vekiline süre verilmiş, davacı vekilince sunulan dilekçede dava dilekçesinde değer kaybının sehven talep edildiğini, değer kaybı talepleri olmadığını, taleplerinin tamamının bakiye hasar bedeline ilişkin olduğunu beyan etmiştir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 gereğince kusurlu ve hukuka aykırı bir fiil ile başkasına zarar veren kişi bu zararı karşılamakla yükümlüdür. Yine TBK m. 50 gereğince zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 gereği, davalının meydana gelen zarardan sorumluluğu, kusurunun varlığına bağlıdır. İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi ise “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.” hükmünü içermektedir. Bu sebeple araç maliki işleten sıfatıyla zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur. Davacı taraf, talebini zarara sebep olan araç sürücüsüne, araç malikine ya da her ikisine karşı ileri sürebilir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. maddesi: "İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." şeklindedir. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-I. maddesi: "Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder.” şeklinde ifade edilmiştir.2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 95. maddesinde, "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir." düzenlemesi yer almaktadır.Sigorta şirketi kaza tarihi itibariyle Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Poliçesi tanzim eden şirket konumundadır. Sigorta şirketinin sigortalı aracın üçüncü kişilere vereceği zararlardan dolayı poliçe kapsamında ve limitiyle sorumlu olacaktır. Trafik Sigortası Genel Şartları A.3. maddesine göre sigortanın kapsamı belirlenmiş olup, buna göre sigortacı poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu temin etmek zorundadır.16.08.2022 günü, saat 15.30 sularında, sürücü ----- sevk ve yönetimindeki ----- plaka nolu yabancı plakalı aracı ile ----- kavşağı istikametinden ---- bulvarını takiben eski cezaevi kavşağı istikametine sol şeridi takiben seyrederken,------ bulvarı çoklu kavşağına gelindiğinde aracının sağ ön köşe kısmına aynı istikamette sağ şeritte seyreden ve kavşakta kontrolsüzce sola ----- bulvarına dönüş yapmaya çalışan sürücü ---- sevk ve yönetimindeki ------ plaka nolu aracın sol ön çamurluk kısımları ile çarpması sonucu maddi hasarlı trafik meydana geldiği anlaşılmaktadır.Davalı ---- ait ---- plakalı araç, ------poliçe numaralı karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında 20.05.2022 tarihi ile 20.05.2023 tarihleri arasında geçerli olmak üzere davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanmıştır. Kaza tarihi itibariyle araç başına 100.000,00 TL maddi zarar teminatı bulunmaktadır. Dava konusu kazadaki kusur durumunun tespiti için dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, hazırlanan raporda dava konusu kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün %100 oranında kusurlu olduğu, davacının kusurunun bulunmadığı belirtilmiştir. Hazırlanan raporun dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olması sebebiyle kusur konusunda rapora itibar edilmiş ve dava konusu kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün %100 oranında kusurlu olduğu, davacının kusurunun bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Yabancı plakalı araçlarda onarım, aracın kayıtlı olduğu ülkede yapılmış veya yapılması zorunlu ise, zararın o ülkedeki (kayıtlı olduğu) katlanılan veya katlanılacak olan giderlere göre belirlenmesi gerekir. Zararın belirlenmesinde; aracın kaza tarihindeki ----- efektif satış kurunun esas alınması, davalı sigortacı tarafından yapılan ödemenin, fiili ödeme tarihindeki ------ döviz kuruna göre TL karşılığının tespit edilmesi ve toplam zarardan mahsubu ile bakiye zararın hesaplanması gerekir. Ayrıca döviz kuru üzerinden belirlenen hasarın talep gibi fiili ödeme günündeki kur üzerinden kaza tarihinden işleyecek faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesi gerekmektedir. (Yargıtay -----. sayılı ilamı)Davacıya ait araçtaki hasar bedelinin tespiti için akademisyen makine bilirkişiden ve yine---- Üniversitesi Makine bölümünde görevli ve emekli bilirkişilerden oluşan üçlü bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır. ---- Üniversitesi Makine bölümünde görevli ve emekli bilirkişilerden oluşan üçlü bilirkişi heyeti raporunda, davacıya ait araçtaki hasarın ülkemizde giderilmesi halinde hasar bedelinin 19.235,27 TL olduğu, yurt dışında giderilmesi halinde ise 3.515,84 Euro olduğu belirtilmiştir. ------ Üniversitesi Makine bölümünde görevli ve emekli bilirkişilerden oluşan üçlü bilirkişi heyeti raporunun dosya kapsamına uygun, denetime elverişli olması sebebiyle rapora itibar edilmiş ve dava konusu kaza sebebiyle davacıya ait aracın yurt dışında tamir edilmesi halinde hasar bedelinin 3.515,84 Euro olduğu sonucuna varılmıştır. Nitekim yukarıda belirtilen Yargıtay kararlarına göre yabancı plakalı araçlarda onarım, aracın kayıtlı olduğu ülkede yapılmış veya yapılması zorunlu ise, zararın o ülkedeki (kayıtlı olduğu) katlanılan veya katlanılacak olan giderlere göre belirlenmesi gerekir.Davalı sigorta şirketi tarafından 05.10.2023 tarihinde 19.235,00 TL hasar bedeli ödemesi yapılmıştır. UYAP sistemi üzerinden "döviz kur bilgilerinin sorgulanması" bölümünden yapılan sorgulamada ------ Bankası verilerine göre 05.10.2023 tarihinde 1 Euro'nun efektif satış fiyatı 28,9719 TL'dir. Buna göre davalı sigorta şirketi tarafından 05.10.2023 tarihinde davacıya 663,91 Euro ödeme yapılmıştır. Davacının toplam zararından (3.515,84 Euro) yapılan ödeme (663,91 Euro) mahsup edildiğinde, davacının bakiye 2.851,93 Euro hasar zararı kalmıştır. Davalı sigorta şirketi tarafından düzenlenen karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası kaza tarihi itibariyle araç başına 100.000,00 TL maddi zarar teminatı bulunmaktadır. Davalı sigorta şirketi tarafından 19.235,00 TL ödeme yapıldığında bakiye sorumluluğu 80.765,00 TL'dir. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 99. maddesinde; “...Sigortacılar, hak sahibinin kaza veya zarara ilişkin tespit tutanağını veya bilirkişi raporunu, sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içerisinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar." düzenlemesi yer almaktadır.Davalı sigorta şirketi bakımından temerrüt tarihi, davaya konu kazanın sigorta şirketine ihtar ya da ihbar edildiği tarihten itibaren sekiz iş günü sonrasıdır. Somut davada, dava dilekçesi ekinde sunulan belgeye göre davacıların davalı sigorta şirketine 04.09.2023 tarihinde başvuru yapıldığı, sekiz iş günü sonunda 15.09.2023 tarihinde temerrüt gerçekleşmiş olup davalı sigorta şirketi yönünden 15.09.2023 tarihinden itibaren faiz uygulanmıştır.6098 sayılı TBK'nın 117. maddesi gereğince, haksız fiilden kaynaklı alacaklarda davalının haksız fiil tarihinde temerrüte düşmesi sebebiyle davalılar araç maliki ve sürücüsü yönünden haksız fiil (kaza) tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmıştır. HÜKÜM : Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;1-Davanın kısmen kabul, kısmen reddine; 2.851,93 Euro hasar bedelinin davalı ----- Şirketi yönünden 15.09.2023 tarihinden, davalılar ---- ve ------ yönünden 16.08.2022 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Yasa'nın 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte fiili ödeme günündeki kur karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı sigorta şirketinin poliçe limitiyle (bakiye kalan limit: 80.765,00 TL) sınırlı olmak üzere sorumlu tutulmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 6.234,09-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 1.559,03-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 4.675,06-TL'nin poliçe limiti dikkate alınarak; 4.136,02-TL'sinin tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen, 539,04-TL'sinin davalılar ------ ve----müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,3-Davacı tarafından yatırılan 1.559,03-TL peşin harcın poliçe limiti dikkate alınarak; 1.379,27-TL'sinin tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen, 179,76-TL'sinin davalılar ----- ve ---- müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,4-Davacı tarafından 427,60-TL başvurma harcı, 60,80-TL vekalet harcı, 22.000,00-TL bilirkişi ücretleri, 286,00-TL tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen toplam 22.774,40-TL yargılama giderinin davanın kabul ret oranı ve poliçe limiti dikkate alınarak; 20.148,50-TL'sinin tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen, 2.618,64-TL'sinin davalılar ------ müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 7,26-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,5-Davalı ----- Şirketi tarafından 60,80-TL vekalet harcı olarak sarf edilen yargılama giderinin davanın kabul ret oranı dikkate alınarak; takdiren davalı ---- Şirketi üzerinde bırakılmasına, 6-Davalılar ------ tarafından 60,80-TL vekalet harcı, 150,00-TL tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen toplam 210,80-TL yargılama giderinin davanın kabul ret oranı dikkate alınarak; takdiren davalılar ------- üzerinde bırakılmasına, 7-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin poliçe limiti dikkate alınarak; 39.811,48-TL'sinin tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen, 5.188,52-TL'sinin davalılar ------- müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,8-Ret olunan dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davalılar lehine takdir olunan 29,12-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara müştereken ve müteselsilen verilmesine,9-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul ret oranına göre; 3.798,79-TL'sinin davalı ------, 1,21-TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,10-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize dilekçe ile başvurarak veya zabıt katibine beyanda bulunmak suretiyle tutanağa geçirilmesi ve hakime onaylatılmak suretiyle ----- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.