cumhurbaşkanına hakaret ve hakaret suçlamalarında siyasetçilere yöneltilen ağır eleştirilerin ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine dair yargıtay kararı.

Cumhurbaşkanına hakaret ve hakaret suçlamalarında siyasetçilere yöneltilen ağır eleştirilerin ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine dair Yargıtay kararı.

Özet: Sanık hakkında Cumhurbaşkanına hakaret ve hakaret suçlarından verilen mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz başvurusu değerlendirilmiş; mahkeme, sanığın paylaşımlarının muhatapların onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp, siyasi nitelikte ağır eleştiri kapsamında kaldığını vurgulayarak, bu durumun ifade özgürlüğü sınırları içinde yer aldığını ve siyasetçilere yönelik eleştirilerin özel kişilere nazaran daha geniş toleransla karşılanması gerektiğini belirtmiştir. Sonuç olarak, atılı suçların yasal unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle önceki mahkumiyet kararının hatalı olduğu tespit edilmiştir.

4. Ceza Dairesi 2023/8707 E. , 2026/375 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2022/1093 E., 2022/1200 K.

SUÇLAR : Cumhurbaşkanına hakaret, hakaret

HÜKÜMLER : İstinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Yapılan ön inceleme neticesinde; sanık hakkında kurulan hükümlerin temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde yapıldığı, temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği ve temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilerek, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Sanık hakkında Cumhurbaşkanına hakaret ve hakaret suçlarından, İlk Derece Mahkemesince verilen mahkumiyet hükümlerine yönelik olarak, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık 12.12.2022 tarihli temyiz dilekçesinde belirttiği sebeplerle hükümlerin bozulması isteminde bulunmuştur.

III. GEREKÇE

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

1. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14.10.2008 tarihli ve 170-220 sayılı kararında da belirtildiği üzere; hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin şeref, haysiyet ve namusu, toplum içindeki itibarı, diğer fertler nezdindeki saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Somut bir fiil ya da olgu isnat etme veya sövme şeklindeki seçimlik hareketlerden biri ile gerçekleştirilen eylem, bireyin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte ise hakaret suçu oluşacaktır.

Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövme fiilini oluşturması gerekmektedir.

İnsanın serbestçe haber, bilgi ve başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği düşünce ve kanaatlerden dolayı kınanamaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, savunabilmesi ve yayabilmesi olarak kabul edilen, ifade özgürlüğü demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardan ve toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturmaktadır.

Anayasa'nın 26. maddesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiştir. Bunun yanında, bu hak, birçok uluslararası belgeye ve mahkeme kararına da konu olmuştur.

Türkiye'nin de yargılama yetkisini kabul ettiği AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 10. maddesinin 2. paragrafı saklı tutulmak üzere, ifade özgürlüğünün sadece toplum tarafından kabul gören veya zararsız veya ilgisiz kabul edilen "bilgi" ve "fikirler" için değil, incitici, şoke edici ya da endişelendirici bilgi ve düşünceler için de geçerli olduğunu pek çok kararında yinelemiştir. AİHM'e göre ifade özgürlüğü, yokluğu halinde "demokratik bir toplum"dan söz edemeyeceğimiz çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin bir gereğidir.

Bununla birlikte, ifade özgürlüğü de mutlak ve sınırsız değildir. Bu hak kullanılırken bireylerin hak ve özgürlüklerini ihlal edecek tutum ve davranışlardan kaçınılması hem ulusal hem de uluslar arası mevzuatlarda yer almaktadır.

Nitekim Anayasa'nın 26. maddesinde koruma altına alınan ifade özgürlüğü, aynı maddenin 2. fıkrasında belirtilen sebeplerle sınırlandırılabilir. Dolayısıyla anılan madde ile Anayasanın 13. maddesine göre, ifade özgürlüğüne yönelik sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir ve demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.

Siyasetçilere yönelik eleştirilerin izin verilen sınırlarının özel kişilere nazaran daha geniş olduğu gerek iç hukukumuzda gerekse uluslararası mahkeme kararlarında yerleşmiş bir ilkedir. Bu ilkenin gerekçesi, siyasetçilerin, özel kişilerden farklı olarak, gazetecilerin ve halkın yakın denetimine açık olan, kamuoyuna mal olmuş kişi haline gelmeyi bilerek tercih etmeleridir.

Açıklamalar ışığında somut olayda; sanığın, paylaşımlarına konu sözlerinin muhatapların onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp, siyasi ağır eleştiri niteliğinde olduğu dolayısıyla bu paylaşımlar yönünden atılı suçların unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden mahkumiyetine hükmedilmesi,

2. Kabule göre;

a. Cumhurbaşkanına hakaret ile kamu görevlisine hakaret suçlarının birlikte işlenmesi halinde 5237 sayılı Kanun'un 2 99... /3-(a) maddelerinin ihlal edilmesine karşın, eylemin hukuken tek olması nedeniyle sanık hakkında, 5237 sayılı Kanun'un 44. maddesi gereğince daha ağır cezayı içeren 5237 sayılı Kanun'un 299. maddesi uyarınca karar verilmesinin zorunlu olmasına rağmen, fikri içtima hükümleri nazara alınıp sanığın hukuki durumunun tayin edilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

b. Adli sicil kaydına göre mükerrir olan sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 58. maddesi hükümlerinin uygulanmaması,

Hukuka aykırı bulunmuştur.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle sanığın temyiz istemi yerinde görüldüğünden Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi kararının 5271 sayılı Kanun'un 302/2. maddesi gereği, tebliğname'ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA, yeniden hüküm kurulurken aynı Kanun'un 307/5. maddesi uyarınca cezayı aleyhe değiştirme yasağının gözetilmesine,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304. maddesi uyarınca Bitlis 1. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Van Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 06.01.2026 tarihinde karar verildi.