Kamulaştırma amacına aykırı kullanıldığı iddiasıyla açılan tapu iptali, tescil ve tazminat talepli davanın reddine ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, davacılar tarafından bir kamu idaresince kamulaştırılan taşınmazın kamulaştırma amacına uygun kullanılmadığı, üçüncü kişiye kiralanarak gelir elde edildiği iddiasıyla tapu kaydının iptali ve adlarına tescili veya tazminat talebiyle açılan davanın temyiz incelemesine ilişkindir; ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesi, taşınmazın üniversite kampüs alanı içinde kaldığını ve gelir elde etme amacıyla kiralanmasının dahi üniversite hizmetleri için kullanıldığı kabul edilerek, kamulaştırma amacına uygun sayıldığını ve üniversite yönetimlerinin yetki alanı içinde olduğunu belirterek davayı reddetmiş, davacıların temyiz başvurusu üzerine Yargıtayca duruşmalı inceleme kararı verilmiştir.
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2391 Esas, 2024/3914 KararKARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 10. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2023/480 Esas, 2024/272 KararTaraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 22 nci maddesine göre; taşınmazın tapu kaydının iptali ile tescili, mümkün olmadığı takdirde geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın ve yoksun kalınan kar bedelinin tazmini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.Davacılar vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 18.11.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.Duruşma günü davacılar vekilleri Avukat ... ile Avukat ... gelmişlerdir.Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalı idarenin dava konusu İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 1 91... (yeni 140 02... parsel) parsel sayılı taşınmazın davalı idare tarafından kamulaştırıldığını ve 1961 yılında idare adına tesçil edildiğini, dava konusu taşınmazın kamulaştırma amacına uygun olarak kullanılmadığını, taşınmazın kullanılamaması nedeniyle uğranılan zarar ile birlikte dava konusu taşınmazın davalı idare adına tapu kaydının iptali ile davacılar adına tesciline, mümkün olmadığı takdirde, davacıların mülkiyet haklarının ihlali nedeniyle uğradıkları zararın tazminine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAPDavalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın hiçbir zaman kamulaştırma amacına uygun kullanılmadığını, üçüncü kişilere kar elde amaçlı kiralanmış olduğunu, kamulaştırma yetksinin kötüye kullanıldığını, taşınmaz üzerinde Kipa alışveriş merkezinin bulunduğunu, mahkemece gerekli araştırmaların yapılmadığını, kararın eksik inceleme ile verilmiş olduğunu, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadığını, mülkiyet hakkının zamanaşımı ve hak düşürücü süre ile sınırlandırılamayacağını, aleyhe vekaletin hatalı olduğunu ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu, İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 91... parselin Maarif Vekaletinin onayı ile alınan 07.02.1957 tarihli kamu yararı kararı uyarınca ... Üniversitesi ... ve ... Fakültelerinin hizmetleri için kullanılmak üzere 1957 yılında kamulaştırıldığı, halen ... Üniversitesi Kampüs alanı içinde bulunduğu, taşınmazın 1957 yılında 6830 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 16 ncı maddesi gereğince davalı idare adına tescil edilmesi amacıyla mahkeme kararı alındığı, 1 96... parselin istimlaken satışından 30.10.1961 tarihinde davalı idare adına tapuda tescil edildiği, davacılar murisleri ... ile ... tarafından dava konusu taşınmaz ile ilgili olarak kamulaştırma bedelinin artırılması istemiyle dava açıldığı ve Bornova Asliye Hukuk Mahkemesinin 1957/246 Esas, 1961/113 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verildiği ve bu karar ile kamulaştırma bedelinin kesinleştiği, tamamının imar planında üniversite kampüs alanında kaldığı, 140 02... parsel sayılı taşınmazın davalı idare tarafından 1997 yılında ...AŞ'ye 40 yıl süre ile kiralandığı, ... Üniversitesi ... ve ... Fakültelerinin tesisleri için bir çok taşınmazın birlikte kamulaştırıldığı, kamulaştırma bedellerinin 19 59... yıllarında kesinleştiği, taşınmazların tamamının ... Üniversitesi Kampüs alanı içinde kaldığı, taşınmazlar üzerinde kamu tesisleri bulunduğunu, aynı amaçla kamulaştırılan dava konusu taşınmazların birlikte değerlendirilmesi halinde bir çok taşınmazın doğrudan kamu hizmetine özgülendiği anlaşıldığı gibi, 1 91... parselin de gelir elde edilmek suretiyle üniversite hizmetleri için kullanıldığı, taşınmaz kiralamanın üniversite yönetimlerinin görev ve yetki sınırları içinde olduğu sonucuna varıldığından 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmediği gibi kamulaştırma bedelinin kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıllık ve 1 yıllık sürelerin geçtiği açık olduğundan davanın hak düşürücü süre nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesi ile davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; vekâlet ücretine ilişkin husus hariç olmak üzere istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak 2942 sayılı Kanun’un 22 nci maddesine göre; taşınmazın tapu kaydının iptali ile tescili, mümkün olmadığı takdirde geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın ve yoksun kalınan kar bedelinin tazmini istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle; Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,18.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.