zorunlu mali mesuliyet sigortası kapsamında üçüncü kişiye ödenen zararın, ticari araç sürücüsünün ağır kusuru ve olay yeri terki nedeniyle sigortalıdan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali davası.

Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası kapsamında üçüncü kişiye ödenen zararın, ticari araç sürücüsünün ağır kusuru ve olay yeri terki nedeniyle sigortalıdan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali davası.

Özet: Bir sigorta şirketi, zorunlu mali mesuliyet sigortası kapsamında üçüncü kişiye ödediği tazminatı, sigortalısının ticari aracının neden olduğu ve sürücüsünün ağır kusurla olay yerini terk ederek telefon direğini devirip park halindeki araca zarar verdiği haksız eylemden kaynaklanan zararlar nedeniyle rücuen tahsil etmek amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini talep ederken; davalı sigortalı, alacağın tamamen zamanaşımına uğradığını, kazanın oluşumunda kusuru bulunmadığını ve davacı iddialarının hukuki mesnetten yoksun olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmektedir.

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/637

KARAR NO : 2026/37

DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : 18.07.2025

KARAR TARİHİ : 13.01.2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; işbu davanın, müvekkili sigorta şirketi tarafından dava dışı zarar görene ödenen tazminata ilişkin olduğunu, sigortalının tacir ve ----- plakalı sigortalı aracın ticari araç (kamyon) olması sebebiyle Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğunu, müvekkili sigorta şirketi tarafından; 01.03.2022 - 2023 tarihleri arasında geçerli olmak üzere, sigortalı ----. adına, ----- plakalı araç için ------ numaralı Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi düzenlendiğini, 29.07.2022 tarihinde sürücüsünün olay yeri terk olan ----- plakalı sigortalı araç ekli kaza tespit tutanağındaki mahale geldiği esnada kasanın üzerindeki yükün telefon teline takılması sonucu yol kenarında No:----önünde park halinde bulunan ------ aracın üzerine telefon direğinin devrilmesine neden olduğunu, olay sonrası sürücünün kaza yerini terk ederek kolluğun gerekli kontrolleri yapmasına engel olduğunu, kazanın meydana geliş şekli kaza yerinde yapılan incelemelerle kolluk tarafından tanzim olunan kaza tespit tutanağı ile tespit edildiğini, müvekkili sigorta şirketine yapılan başvuru neticesinde müvekkili şirket tarafından hasara uğrayan ---- plakalı araç için -----. Asliye Ticaret Mahkemesinin ------ karar sayılı kararı doğrultusunda 26.885,82-TL ödeme yapıldığını, sigortalı araç sürücüsünün kazaya ağır kusuru ile sebebiyet verdiğini ve kaza sonrasında olay yerinden firar ettiğini, bu nedenle müvekkili sigorta şirketinin ödemiş olduğu hasar bedelini ZMS Genel Şartlar B/4-D maddesine göre sigortalısına rücu hakkı bulunduğunu, dava dışı üçüncü kişi için ödenen tazminat bedelinin rücuen tahsili için başlatılan ---- İcra Dairesinin ----- esas sayılı icra takibine vaki itirazın iptalini, takibin devamını ve icra inkar tazminatına karar verilmesi için işbu davanın ikame edildiğini, tazminat tutarı ekspertiz raporu ve ---- Asliye Ticaret Mahkemesinin ----- esas,----- karar sayılı kararı ile tespit edildiğini ve hak sahibine bu doğrultuda ödeme yapıldığını, icra takibinden önce davalıya rücu mektubu gönderildiğini ve davalıya borç tutarının bildirildiğini, icra takibinden evvel borç miktarının belirli olması ve borçlunun borç miktarından haberdar olması sebebiyle alacağın likit olduğunu, alacak likit olduğundan ve hasar, davalı tarafın kusurundan kaynaklandığından %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, müvekkili sigorta şirketi hak sahibine ödeme yaptığı 21.01.2025 tarihi itibari ile faiz talep edebildiğini, tüm bu nedenler ve Mahkemece re'sen takdir edilecek nedenlerle; fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla; ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile ----- plaka sayılı aracın trafik kaydına (üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesi için) ihtiyati tedbir konulmasını, borçlunun -----İcra Dairesinin ------ esas sayılı icra takibine yaptığı haksız ve hukuka aykırı itirazının iptalini, takibin devamını ve takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesi ile; ---İcra Müdürlüğü'nün ------ esas sayılı icra dosyasına yapılan itirazın iptali" talebi ile dava açtığını, davacının açmış olduğu tazminat bedelinin rücuen tahsili talepli davasının haksız ve hukuki mesnetten yoksun olup reddi gerektiğini, davacının dava dilekçesinde; "sigortalı araç sürücüsünün kusurlu olması ve olay yerini terk etmiş olduğu" gerekçesine dayandığını ancak davacının iddiasının doğru olmadığını, kabul etmemekle birlikte olay yerini terk etme durumunun tek başına tazminat için yeterli olmadığını, belli şartların gerçekleşmesi halinde sigortacının kazada kusurlu olan taraftan, zarara uğrayan tarafa ödediği tazminatı geri isteme hakkı bulunduğunu, ayrıca davacının dava dilekçesinde talep ettiği alacak miktarlarını kabul etmemekle birlikte, tamamının zaman aşımına uğradığını, tüm alacak yönünden zaman aşımı def'inde bulunduklarını, zaman aşımı nedeniyle davanın reddini, kabul etmemekle birlikte böyle bir kaza olsa dahi kazanın oluşumunda müvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, dava dilekçesinde araç sürücüsünün alkollü olduğu yönündeki iddiaların da somut bir delil olmadığından kabul edilmesinin mümkün olmadığını, müvekkili aracın işletilmesinden kaynaklı tüm bakımları yerine getirdiğini, aracı sevk ve idare etme konusunda ehliyetli araç sürücüsünü seçerken gerekli dikkat ve özeni yerine getirdiğini, araç sürücüsünün de aracın sevk ve idaresini dikkatli ve özenli şekilde yaptığını, tüm bu nedenler ve yargılamada belirecek durumlar karşısında; hukuki dayanaktan yoksun haksız ve mesnetsiz davanın reddini, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;

Dava; trafik kazası nedeniyle Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi kapsamında hak sahibi üçüncü kişilere yapılmak zorunda kalınan tazminat ödemelerinin "olay yerini terk" nedenine dayanmak süretiyle sigortalısı olan davalıdan rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.Davacı tarafından ZMMS kapsamında sigortalanan davalıya ait ---- plakalı aracın sürücüsünün 29/07/2022 tarihinde kasa üzerindeki yükün telefon teline takılması sonucu yol kenarında no:---- önünde park halinde bulunan --- aracın üzerine telefon direğinin devrilmesi olayında, olay yerini terk ettiği, davacı tarafından----- plakalı araç için ---. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin --- esas, ------ karar sayılı ilamının icraya konulması sebebiyle toplam 26.885,82 TL ödeme yapıldığı, davalıya ait araç sürücüsünün olay yerini terk etmesi sebebiyle davacı tarafından yapılan ödemenin ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıya rücusu için başlatılan icra takibine davalı tarafça itiraz edildiği anlaşılmıştır.

Davalıya ait -- plakalı araç, ---- poliçe numaralı karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi kapsamında 01.03.2022 tarihi ile 01.03.2023 tarihi arasında geçerli olmak üzere davacı tarafından sigortalanmıştır. ----- Asliye Ticaret Mahkemesinin ---- esas, ---- karar sayılı dosyasında ---- plakalı araç maliki tarafından---- plakalı aracın ZMMS sigortacısı olan mahkememiz dosya davacısı sigorta şirketine ve ----- plakalı sigortalı araç maliki olan mahkememiz dosya davalısına karşı değer kaybı ve araç mahrumiyet bedeli talepli dava açıldığı, yargılamada alınan bilirkişi raporunda özetle; 29.07.2022 tarihinde meydana gelen Maddi Hasarlı Trafik Kazasında;-----/ Plakalı araç sürücüsü: 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununa bağlı Yönetmeliğin ilgili bentlerinde açıklanan hükümler gereği, trafik kurallarını ihlal ettiğinden kazanın oluşumunda etkenlik arz etti; 8/8 oranında %100 kusurlu olduğunu, ------ plakalı araç sürücüsü 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa bağlı yönetmelikte belirtilen sürücülerin uyması zorunlu kurallara riayet ettiği bu kazanın oluşumunda alabileceği herhangi bir tedbir ve önlem bulunmadığından kendisine kusur izafe edilmesinin uygun görülmediği ve kazanın meydana gelişinde atfi kabil kusuru bulunmadığı yönünde tespitte bulunulduğu, mahkemece 7.272,00 TL değer kaybı ve 3.000,00 TL araç mahrumiyet bedeli olmak üzere toplam 10.272,00 TL tazminatın davalı sigorta şirketinden temerrüt tarihi olan 12.04.2023 tarihinden itibaren, davalı araç maliki açısından kaza tarihi olan 29.07.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verildiği, --- Asliye Ticaret Mahkemesinin ---- esas, --- karar sayılı dosyasının davacısı tarafından ----. İcra Müdürlüğü'nün ---- esas sayılı icra dosyasında ilamın takibine geçildiği, davacı sigorta şirketi tarafından icra tarafından ----İcra Müdürlüğü'nün ----- esas sayılı icra dosyasına 21.01.2025 tarihinde 26.885,82 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.---- Asliye Ticaret Mahkemesinin ---- esas, ------ karar sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporundaki tespitlerin olayın meydana gelme şekline uygun olduğu ve davalıya ait araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde %100 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

Davacı taraf, davalıya ait araç sürücüsünün olay yerini terk ettiğini, bu durumda ZMMS teminatının geçerli olmadığını, yapılan ödemenin davalıya ödenmesi gerektiğini belirterek ----. İcra Dairesi'nin ------ esas sayılı icra dosyasında 26.885,82 TL asıl alacak ve 17.465,65 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 44.351,47 TL üzerinden icra takibine geçilmiştir. Davalı tarafça itiraz edilmiş ve itiraz üzerine takip durmuş olup davacı tarafça itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talep edilmiştir.

Sigortacı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 95/2.maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B-4.maddesi uyarınca; tazminat yükümlüğünün azaltılmasına ve kaldırılmasına ilişkin halleri 3.kişilere karşı ileri süremeyeceğinden, zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre tazminatın kaldırılmasını ve indirilmesini sağlayabileceği oranda kendi sigorta ettirenine rücu edebilecektir. Bu rücu hakkı, kaynağını halefiyet ilkesinden almamakta, sözleşme ve yasa gereği sigorta ettirene karşı defi hakkı bulunan sigortacı, bu hakka dayanarak kendi sigortalısına dönebilmesi kuralından kaynaklanmaktadır.6102 sayılı TTK'nın 1409/1. maddesi uyarınca, sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi aynı maddenin 2. fıkrası hükmüne göre, kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir. Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş şeklinin Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesinde sayılan teminat dışında kalan hallerden olması gerekmekte olup, sigorta şirketinin rücu edebileceği tazminat tutarı, sigortalı araç sürücüsünün kusur oranına ve zarar görenlerin gerçek zararına göre belirlenir.01.06.2015 tarihinden önce düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçelerine ilişkin olarak meydana gelen trafik kazalarında o dönem yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesinde sigortacının işletene rücu nedenleri arasında sigortalı aracın sürücüsünün kaza sonrası olay yerinden ayrılması sayılmamıştır. Dolayısıyla 01.06.2015 tarihinden önce düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçelerine dayalı olarak zarar gören hak sahiplerine ödemede bulunan sigorta şirketi salt olay yerini terk nedenine dayalı olarak kendi akidine rücu edemeyecektir. Ancak 01.06.2015 tarihinden sonra düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçeleri nedeniyle bedensel hasarlı trafik kazası sonucu zarar gören hak sahiplerine ödemede bulunan zorunlu trafik sigortacısı, kendi akidi olan sigortalısına karşı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesine göre olay yerini terk nedeniyle rücu davası açabilecektir. Zira, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Şartların B.4 maddesinde ifade edilen haller ile benzer zorunlu haller dışında olay yerini terkin, içe rücu sebebi olduğu kabul edilmiştir. Olay yerini terk ile içe rücu sebebi gerçekleşmiş olup olay yerini Genel Şartların B.4. maddesinde sayılan haller ile benzer zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini, dolayısıyla rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükü ise sigortalıdadır.

Poliçe tanzim ve kaza tarihinde yürürlükte bulunan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMMS) Genel Şartlarının "zarar görenlerin haklarının saklı tutulması ve sigortacının sigortalıya rücu hakkı" başlıklı B.4/f bendinde "Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde" düzenlemesine yer verilmiş olup, düzenleme ile olay yerini terk etmenin münhasıran rücu sebebi olduğu hüküm altına alınmıştır.

Dava konusu kaza ile ilgili düzenlenen kaza tespit tutanağında, davalıya ait ------plakalı araç sürücüsünün olay yerini terk ettiği belirtilmiştir. Olay yerini terk edilme sebebinin tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller kapsamında yapıldığına dair davalı tarafça dosyaya delil sunulmadığından sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk ettiği ve bu durumda davacı tarafından yapılan ödemenin davalıya rücu edilebileceği sonucuna varılmış olup davacı sigorta şirketi tarafından yapılan ödeme tarihinden icra takip tarihine kadar avans faizi talep edilebileceği, buna göre icra takip talebinde talep edilen asıl alacak ve faizde isabetsizlik olmadığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiştir.

İcra ve İflas Kanunu'nun 67.maddesinin 2. fıkrası gereğince, icra tazminatına karar verilebilmesi için, borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacaklının alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması yasal koşullardandır. Borçlunun itirazının kötü niyetli olması ise yasal koşul değildir. İcra inkar tazminatı, aleyhindeki icra takibine itiraz eden ve işin çabuk bitirilmesine engel olan borçluya karşı konulmuş bir yaptırımdır. Bunlardan başka, alacağın likit ve belli olması da gerekir. Alacağın gerçek miktarı belli, sabit veya borçlu tarafından hesap edilebilecek durumda ise alacağın likit ve muayyen olduğunun kabulü gerekir.Somut davada davacı tarafça yapılan ödemenin belirli ve likit olması sebebiyle asıl alacağın yüzde yirmisi oranında icra inkar tazminatına karar verilmiştir.Açıklanan sebeplerle aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Davanın kabulüne; ---- İcra Müdürlüğü'nün ------- esas sayılı dosyasında davalı tarafça yapılan itirazın iptaline, takibin devamına,

2-Asıl alacağın yüzde yirmisi oranında hesaplanan 5.377,16 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 3.029,65-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 615,40-TL peşin harçtan ve icra dosyasına yatırılan 221,76-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 2.192,49-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

4-Davacı tarafından yatırılan toplam 837,16-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Davacı tarafından 615,40-TL başvurma harcı, 87,50-TL vekalet harcı, 81,00-TL tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen toplam 783,90-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Davalı tarafından 87,50-TL vekalet harcı olarak sarf edilen yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,

7-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 44.351,47-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

9-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize dilekçe ile başvurarak veya zabıt katibine beyanda bulunmak suretiyle tutanağa geçirilmesi ve hakime onaylatılmak suretiyle ----- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.