taşınmaz kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında emsal, değerleme itirazları ile kamulaştırmadan vazgeçme iddialarının yargıtayca incelenmesi.

Taşınmaz kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında emsal, değerleme itirazları ile kamulaştırmadan vazgeçme iddialarının Yargıtayca incelenmesi.

Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, bu karar taraf istinaflarının bölge adliye mahkemesince esastan reddiyle onanmış; ancak temyiz aşamasında kamulaştırma yapan idarenin kamulaştırmadan vazgeçtiği yönündeki iddiaların gündeme gelmesi üzerine, 2942 sayılı Kanunun 22. maddesinin kamulaştırma kesinleşmediğinden uygulanamayacağı, ancak idarenin kamulaştırmanın her aşamasında vazgeçme imkanı tanıyan 21. madde kapsamında bu yeni durumun hukuki etkilerinin değerlendirilmesinin gerektiği tespit edilmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/5135 E. , 2025/13135 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/1815 Esas, 2025/632 Karar

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Samsun 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2023/993 Esas, 2024/368 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Samsun ili, Canik ilçesi, ... Mahallesi 11 ... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve hukuka aykırı olarak açıldığını, belirlenen değerin çok düşük olduğunu, emsal ve gerçek değerlerin daha yüksek olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın ve üzerindeki yapının bedelinin yüksek hesaplandığını, hükme esas rapordaki verilerin hatalı olduğunu, emsal seçiminin ve mukayesesinin mukayesesinin doğru yapılmadığını, yapının yıpranma payı oranının düşük belirlendiğini, eksik imalatların bedelden düşülmediğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın ve üzerindeki yapının bedelinin çok düşük belirlendiğini, hükme esas rapordaki verilerin hatalı olduğunu, dosyaya sunmuş oldukları emsallerin dikkate alınmadığını, emsal seçiminin ve mukayesesinin hatalı yapıldığını, paranın alım gücünün düştüğü gözetilerek taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesi gerektiğini, faiz hükmünün de hatalı kurulduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla arsa niteliğindeki davaya konu taşınmazın zeminine emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak üzerindeki yapıya ise resmî birim fiyatı esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmiş olmasında bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Aynı kamulaştırma kapsamında kalan ve Dairemizin 2024/6778 Esas, 2025/4287 Karar sayılı kararı ile denetimden geçen Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/744 Esas, 2023/1092 Karar sayılı dosyasında davalı vekilince verilen 17.12.2024 havale tarihli dilekçe ile davacı idare tarafından kamulaştırmadan vazgeçildiği iddia edilmektedir.

3. Davacı idare vekilince sunulan ek beyan dilekçesinde de 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi uyarınca tespit edilen bedeli iade eden malikler yönünden kamulaştırma davalarının konusuz kaldığından reddine, bedeli iade etmeyen malikler yönünden davalara devam edilerek kabul kararı verilmesi gerektiği belirtilmektedir. 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinin ancak kamulaştırmanın kesinleşmesinden sonra taşınmazların kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik herhangi bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde uygulanması mümkün olup dava konusu taşınmaza ilişkin kamulaştırma henüz kesinleşmediğinden bu maddenin uygulanması mümkün değildir.

4. Buna karşın, 2942 sayılı Kanun'un 21 inci maddesine göre idare kamulaştırmanın her safhasında kamulaştırma kararı veren ve onaylayan yetkili merciin kararı ile kamulaştırmadan tek taraflı olarak kısmen veya tamamen vazgeçebilir.

5. Bu durumda usulüne uygun olarak yetkili mercii tarafından verilmiş kamulaştırmadan vazgeçme kararı olup olmadığı araştırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

6. Bozma sebep ve gerekçesine göre diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.