bursa 1. asliye ticaret mahkemesinin ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali davasında alacak-borç tespiti ve çelişkili bilirkişi raporları değerlendirmesi.

Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali davasında alacak-borç tespiti ve çelişkili bilirkişi raporları değerlendirmesi.

Özet: Ticari nitelikteki araç kiralama sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali davasında davacı, ödenmeyen kira bedellerinin tahsili amacıyla başlattığı icra takibine haksız itiraz edildiğini belirterek takibin devamını talep ederken, davalı ise sözleşmenin varlığını reddederek yetki itirazında bulunmuştur; yargılama sürecinde tarafların ticari defterleri üzerinde alınan iki ayrı bilirkişi raporunun çelişkili bulgular içermesi nedeniyle mahkeme, bu çelişkilerin giderilmesi, davalı itirazlarının incelenmesi ve taraflar arasındaki alacak-borç durumunun kesin olarak tespiti amacıyla dosyanın yeniden bilirkişiye gönderilmesine karar vermiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/

KARAR NO : 2025/

HAKİM : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACI : .

VEKİLLERİ : Av.

Av.

DAVALI :

VEKİLLERİ : Av.

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 31/12/2020

KARAR TARİHİ : 06/11/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 09/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

İDDİA VE SAVUNMA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davalı şirket ile aralarında araç kiralama sözleşmesi bulunduğunu, bu sözleşme kapsamında davalıya araç tahsis ettiklerini, kira bedeline ilişkin düzenlenen faturaların davalı tarafından ödenmediğini, faturalara davalının itiraz etmediğini, ödenmeyen faturaların tahsili amacıyla davalı aleyhine ... 3. İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı dosyası ile başlattıkları takibe davalı tarafın haksız ve dayanaksız olarak itiraz ettiğini belirterek davalının haksız ve kötü niyetli itirazının iptali ile takibin devamına, %20'den az olmamak koşuluyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle yetki itirazlarının bulunduğunu, müvekkili şirketin ana merkezinin ... ... bulunduğunu, ... da herhangi bir şubesinin bulunmadığını, davacı taraf ile aralarında herhangi bir sözleşme bulunmadığını, davacının düzenlediği faturaların dava konusu alacağın varlığını tek başına ispat edemeyeceğini belirterek davanın reddine, %20'den az olmamak koşuluyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkememiz bozma öncesi esas olan 2020/ Esas 2021/ kararında ... Sulh Hukuk Mahkemesine görevsizlik kararı verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 4.Hukuk Dairesi Başkanlığının 18/10/2023 tarih 2023/ esas 2023/ sayılı kararı ile Yargı Yeri Belirleme olarak ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu kararıyla dosya mahkememizin 2023/... esasına kaydı yapılarak yargılama bu esas üzerinden devam etmiştir. Mahkememizce ... 2. ASliye Ticaret Mahkemesinin 2022/ Esas sayılı dosyası ... üzerinden celp edilerek mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.Mahkememiz yargılamasında taraflar arasındaki alacak borç ilişkisinin açıklığa kavuşturulması yönünden, taraflar arasındaki ticari ilişkinin başlangıcından sonuna kadar olan dönemi kapsayan ticari defter ve bağlı kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yapılarak, davaya konu hizmet sözleşmesinden kaynaklanan faturaların taraf defterlerinde kayıtlı olup olmadığı ve tarafların alacak borç durumlarının tespiti için bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir.Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda özetle; Davacının 2019 yılı defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin T.T.K’nun 69. ile 213. sayılı V.U.K.’nun 220. ve 222.inci maddelerinde öngörülmüş olan esaslara uygun olarak yaptırılmış olduğu, kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulduğu, tutulması zorunlu defterlerin birbirlerini doğruladığı, davacının ticari defterlerine göre; davaya konu faturaların Ticari defter kayıtlarında ilgili yevmiye madde numaraları ile kayıtlı olduğu, bu duruma göre esas dava davacısı (... ... TURİZM TEKSTİL TAŞIMACILIK SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ.)’nin esas dava davalılarından (... TURİZM TEMİZLİK GIDA OTOMOTİV İNŞAAT SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ)’dan iki fatura toplam tutarı olan 42.421,00.- TL(KDV Dahil) alacaklı göründüğü bildirilmiştir.

Davalı tarafın ticari defterlerini mahkememiz yargı çevresi dışında olduğu anlaşıldığından davalı tarafın ticari defterlerinin bulunduğu yerin yargı çevresi içindeki ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak bilirkişi raporu aldırılmıştır.

Talimat mahkemesince aldırılan bilirkişi raporunda özetle; Taraflar arasında 2019 yıllarında cari hesap ilişkisi kurulduğu, davalının 2019 yıllı ticari defterlerinin açılış ve kapanış noter tasdikleri yasal süresinde onaylattığı, (BA ) formunu zamanında verdiği, davacının 31.8.2019 terih ve ... no.lu kestiği ( ) plakalı araç kira bedeli karşılığı (22.125.-) TL. alacaklı olduğu cari hesapta görülmekle beraber; 30.12.2019 tarih ve ... no.lu madde numarası ile Ortaklar cari hesdabına, ortaklar ödemiş gibi virman edilerek, davacının alacak bakiyesi kapatılmış ve ortaklara alacak verilmiş olduğu, 01.01.2020 açılış maddesinde davacının alacaklı olduğu tespit edilmiştir.

Dosya arasında bulunan davalı ticari defterlerinin incelendiği 25/09/2023 tarihli bilirkişi raporu ile mahkememizce alınan 10/06/2024 tarihli bilirkişi raporları arasında mübayenet bulunduğundan bu mübayenetin giderilmesi ve davalının 08/09/2024 tarihli mahkememize sunduğu bilirkişi raporuna karşı itirazları irdelenerek taraflar arasındaki alacak - borç durumunun tespiti için dosyanın rapor hazırlayan önceki SMMM bilirkişisi Neslihan Koçak'a tevdi ile ek rapor aldırılmıştır.

Mahkememizce aldırılan bilirkişi ek raporunda özetle; Davacının ticari defterlerine göre; davaya konu faturaların Ticari defter kayıtlarında ilgili yevmiye madde numaraları ile kayıtlı olduğu, bu duruma göre esas dava davacısı (... ... TURİZM TEKSTİL TAŞIMACILIK SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ.)’nin esas dava davalılarından (... TURİZM TEMİZLİK GIDA OTOMOTİV İNŞAAT SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ)’dan iki fatura toplam tutarı olan 42.421,00.- TL(KDV Dahil) ALACAKLI göründüğü, Davalı Ticari defterlerine ilişkin yapılan incelemeye göre ... tarafından verilen 25/09/2023 tarihli Bilirkişi Raporunda; "Davacının 31/08/2019 Tarih ve ... no’lu kestiği (...) plakalı araç kira bedeli karşılığı 22.125,00 TL alacaklı olduğu cari hesapta görülmekle beraber; 30.12.2019 tarih ve ... no’lu madde numarası ile (331.01.001)Ortaklar Cari hesabına ,ortaklar ödemiş gibi virman edilerek, Davacının alacak bakiyesi kapatılmış ve ortaklara alacak verilmiş olduğu görülmüştür.01.01.2020 açılış maddesinde Davacının alacaklı olduğu görülmemiştir.’’ şeklinde görüş ve kanaat bildirdiği şeklinde bilirkişi ek raporu düzenlenmiştir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (HMK 222/1) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2). Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması ve defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir. Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi defterindeki kayıtların lehe delil olması mümkün değildir. Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı takdirde ise bu davranışı ile kendi ticari defterlerinin davacı defterleri ile uyumlu olup olmadığının incelenmesine engel olduğundan, engel olduğu sonucun varlığını kabul etmiş sayılmalıdır. Tacir olup ticari defter tutmak zorunda olan davalı taraf, ticari defterleri bulunmadığını ileri süremeyeceğinden verilen kesin süreye rağmen ticari defterini ibraz etmediğinden HMK 220/3. madde gereğince sunmaktan kaçındığı belgelerdeki (ticari defterlerindeki) kayıtların, karşı taraf defterindeki kayıtlara uygunluğu kabul edilmiştir.Tüm dosya kapsamı yapılan yargılama ve toplanan delillerden,

GEREKÇE:

Dava itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talepli davadır.Davacı dilekçeler aşamasında ki beyanları ile, davalı ile aralarında taşıma amaçlı araç ve personel kiralamadan kaynaklı hukuki ilişki sonucu düzenlenen faturadan kaynaklı alacaklarının ödenmemesi kaynaklı başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatı talep etmekle, davalı tarafça davacı ile aralarında bir hukuki ilişki bulunmadığından bahisle davanın reddini talep ettiği anlaşılmaktadır.

Taraflar arasında ki çekişmeli vakıaların, ... 2.Genel İcra Müdürlüğünün 2023/... sayılı takip dosyasından kaynaklı hesap ilişkisi nedeniyle aralarında alacak ilişkisi bulunup bulunmadığı hususlarında toplanmakta olup, itirazın iptali davaları İİK m.67/1 hükmü gereği genel hükümlere tabi olup bu bakımdan TMK m.6 ve HMK m.190 gereği ispat yükü davacı takip alacaklısı üzerinde bulunmakla, ispat şekli bakımından ise alacağın miktarı göz önüne alındığından HMK m.200 hükmü gereği senetle ispat kuralına tabi olmakla, şartları var ise HMK m.222 gereği tarafların ticari defterlerinin incelenmesi suretiyle iddialar ispatlanabilecektir.İtirazın iptaline konu ... 2.Genel İcra Müdürlüğünün 2023/... sayılı sayılı takip dosyasının incelenmesi neticesinde, takibin tarafları ve konusunun eldeki dava ile aynı olduğu, takibin usulüne uygun başlatılarak böylelikle davacının eldeki davayı açmakla hukuki yararı olduğu, takibe yapılan itirazın içeriği, tebliği ve tarihi bakımından davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.Taraflar arsında davacının varlığını iddia ettiği sözleşmenin araç ve işletecek personel temin edip davalının belediye ile arasında ki ilişkide taşeron görevi gördürmesi nedeniyle hizmet alım sözleşmesi olarak nitelendirilmesiyle davacının ücret alacağını talep etmesi nedeniyle takibi ve davayı HMK m.10 ve TBK m.89 gereği yetkili icra dairesi ve yetkili mahkemede ikame ettiği görülmüştür.

Tahkikat aşamasında, davacının iddia ettiği 16 KT 834 ve 16 KT 508 plaka sayılı araçların davacı mülkiyetinde olmakla, takibe konu fatura tarihleri itibariyle davalı tarafça ilgili belediye başkanlığı ile hizmet sözleşmesinde yer aldığı ve gelen yazı cevaplarında araçların yol yaptığı görülmekle taraflar arsında araç hizmeti alımına ilişkin sözleşme ilişkisi bulunduğu görülmüş hem davacının delillerinde dayanması da hem de HMK m.222 gereği tarafların ticari defterleri incelenmekle, davacının takipte dayandığı alacaklar bir kısım faturaların defterlerinde bulunduğu, bulunan faturalar bakımından ise davalının defterleriyle miktar olarak uyum sağlanmakla, devreden yılda virman nedeniyle davalının borçlu gözükmediği görülse de bu hususun davalı tarafça inkar edilmesi, virmana ilişkin makbuz, havale eft. vb. bir hususun dosyada bulunmayıp yine davacı defterlerinde de bu hususun yer almadığı anlaşıldığından, davacının iddia ettiği hizmet alım sözleşmesi gereği defterlerinde bulunan bir kısım fatura alacağı kadar davacının davalıdan ana para alacağı kadar alacaklı olduğu görülmüştür.Davalı takip alacaklısının icra takibinde yaptığı faize itiraz bakımından, tarafların ticari ünvanları da göz önüne alınarak tacir oldukları bu bakımdan TTK m.8 gereği faiz oranını serbestçe belirleyebilecekleri TBK m.88 gereği faizin yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre belirleneceği bu bakımdan taraflar arasında faizin belirlendiğine ilişkin ispata yarar herhangi bir delilin sunulmadığı, bu bakımdan yürürlükte ki mevzuat olan 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi gereği belirlenen ticari temerrüt faizini geçmemek şartıyla faiz talep edilebileceğinden itiraz doğrultusunda takibin usulen uygun faiz talep edildiğinden düzeltilmesine gerek olmadığı görülmüştür.İcra inkar tazminatı bakımından, tarafların aralarında defterlerine kayıtlı çekişmesiz alacak miktarının likit olması göz önüne alınarak İİK m.67 gereği %20 tazminata hükmedilmesine kanaat getirilmiştir, yargılama giderleri bakımdan kısmen kabul kısmen redde göre sorumluluk dağıtılarak aşağıda ki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlere,

1-Davanın KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİ ile ; ... 2.Genel İcra Müdürlüğünün 2023/... sayılı takip dosyasına yapılan itirazın KISMEN İPTALİ ile 22.125,00 TL asıl alacak üzerinden yıllık değişen oranlarda işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte takibin DEVAMINA, Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,

2-İcra inkar tazminatı talebinin kabulü ile kabul edilen icra takip tutarı olan 22.125,00 TL'nin %20'si oranınına denk gelen 4.425,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Davalının kötüniyet tazminatı talebinin REDDİNE,

4-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.511,35 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 724,45 TL'nin mahsubu ile bakiye 786,90 TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

5-Arabuluculuk Ücret Tarifesi kapsamında ... Hazinesinden karşılanan arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL'nin kabul ret oranına göre 686,4 TL'sinin davalıdan kalan 636,6 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye ÖDENMESİNE,

6-Davacı tarafından yapılan bilirkişi, posta, talimat ve tebligat gideri olan 6.950,00 TL ile 786,65 TL harç olmak üzere toplam 7.736,65 TL yargılama giderinden kabul/ret oranına göre 7.261.34 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

7-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

8-Davacı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 22.125,00 TL kabul vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

9-Davalı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 20.296 TL ret vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

10-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,

Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMKnın 341. Ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 06/11/2025

Katip ...

¸e-imzalıdır.

Hakim ...

¸e-imzalıdır.