İş kazasında taksirle öldürme suçundan mahkumiyet kararları verilen sanıkların temyiz başvuruları üzerine Yargıtay 12. Ceza Dairesinin hukuki süreç ve kusur değerlendirmesi.
Özet: Taksirle öldürme suçundan açılan bir davada, inşaat alanında kalıp masasının dengesizliği ve işçinin emniyet kemerini bağlamaması sonucu yüksekten düşerek yaşamını yitirmesiyle ilgili olarak; ilk mahkumiyet hükmünün eksik araştırma sebebiyle bozulması sonrası yeniden görülen davada, asıl ve alt işveren yetkilileri ile ustabaşının taksirle öldürme suçundan mahkumiyetine karar verilmiş, ancak sanıklar kendi sorumluluklarını reddederek ve ölen işçinin kusuruna işaret ederek beraat talebiyle temyiz yoluna gitmiştir.
12. Ceza Dairesi         2023/4199 E.  ,  2025/9082 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SAYISI : 2017/146 Esas, 2023/28 Karar
SUÇ : Taksirle öldürme
HÜKÜM : Mahkûmiyet
sanık ...
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma
Sanıklar hakkında Dairemizin bozma kararı üzerine kurulan hükmün; sanık ... müdafii, sanık ... müdafii, sanık ... tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 1412 sayılı CMUK'un 317. maddesindeki temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
Yerel Mahkemece temyize konu edilmeyen sanık ... hakkında taksirle öldürme suçundan,
5237 sayılı TCK'nın 85/1, 62/1, 50/1-a, 52/1-2, 52/4. maddeleri uyarınca 12.100 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, temyize konu edilmeyen sanık ... hakkında taksirle öldürme suçundan, 5271 sayılı CMK'nın 223/2-c. maddesi uyarınca beraatine karar verilmiş, sanık ... müdafii, katılan vekili ve mahalli cumhuriyet savcısının temyizi üzerine Dairemizin 07.02.2017 tarihli kararı ile "raporlar arasındaki çelişkiyi gidermek amacıyla İstanbul Teknik Üniversitesinin ilgili bölümlerinde bulunan uzmanlardan oluşturulacak bilirkişi kurulundan rapor alındıktan sonra sorumlu kişiler ile tanık beyanlarına göre ekip başı/usta başı olduğu belirtilen ... ve diğer sorumlular hakkında dava açılıp, bu davalar birleştirildikten sonra, tüm sanıkların hukuki durumunun tayin ve tespiti gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması", gerekçesiyle bozma kararı verildiği, Gölbaşı C. Başsavcılığı'nın 01/06/2020 tarih ve 2020/375 esas sayılı iddianamesi ile sanıklar ..., ... ve ...'ınn üzerilerine atılı taksirle ölüme neden olma suçundan cezalandırılması istemi talebi ile Gölbaşı 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 08/06/2020 tarih ve 2020/2 73... /158 karar sayılı birleştirilme kararı verildiği, Yerel Mahkemece temyize konu edilmeyen sanıklar ... ve ...hakkında 5271 sayılı CMK'nın 223/2-c. maddesi uyarınca ayrı ayrı beraatlerine, sanıklar ... ve ... hakkında taksirle öldürme suçundan, 5237 sayılı TCK'nın 85/1, 62/1, 50/1-a, 52/1-2, 52/4. maddeleri uyarınca her sanığın ayrı ayrı 24.200 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, sanık ... hakkında taksirle öldürme suçundan, 5237 sayılı TCK'nın 85/1, 62/1, 50/1-a, 52/1-2, 52/4. maddeleri uyarınca 30.400 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca bozma kararı verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Sanık ... müdafinin temyiz sebepleri; kusur raporlarına itiraz edildiğine, ölen ...’in kendisine işveren tarafından temin edilen paraşüt tipi emniyet kemerini güvenlik halatına bağlamadığı, kendisine verilen eğitimlerin gereğini yerine getirmediği, işveren sanık üzerine düşen tüm sorumluluklarını yerine getirmiş, kusuru bulunmadığından hakkında beraat kararı verilmesi gerektiğine ilişkindir.
Sanık ... müdafiinin temyiz sebepleri; müvekkil sanığın işveren vekili sıfatına haiz olmadığı, ... İnşaat firmasının muhasebe personel şefi olduğu, sorumluluğu olmadığından hakkında beraat kararı verilmesi gerektiğine ilişkindir.
Sanık ...’in temyiz sebepleri; işyerinde kalıpçı işçi olarak çalıştığını, diğer işçileri denetleme ve gözetleme sorumluğunun bulunmadığına, ölen işçinin kendisine verilen emniyet malzemelerini kullanmayarak kendi kusurlu davranışlı ölümüne sebebiyet verdiğini, alt işverenin bünyesinde sorumluluğunun olmadığından hakkında beraat kararı verilmesi gerektiğine ilişkindir.
III. OLAY VE OLGULAR
18.05.2013 tarihinde, ölen ...'in, .... ilçesi ... Mah. ...Sok. ... Yapı Kooperatifi içerisinde devam eden ... inşaat alanında alt işveren ... inşaat şirketinin işçisi olarak çalıştığı, ... ... San. A.Ş. İle .... İnş. Tur. Müh. Tic. San. Ltd. Şti arasında 12.01.2013 tarihli sözleşme imzalandığı, sözleşmenin konusunun ...Eğitim ve Sağlık Kampüsü Lösemili Çocuklar ... işinin sözleşme kapsamında A-B Lok betonarme imalatlarının yapılması işi olduğu, şantiyede ...İnşaat şirketinin asıl işveren olduğu, sanık ...'ın asıl işveren yetkilisi olduğu, sanık ...'nın alt işverenin idari ve mali işler şefi olduğu, sanık ...'in alt işveren usta başı olduğu, sanıklar ...'in alt işveren iş güvenliği uzmanı olduğu ve ...'ın asıl işveren iş güvenliği uzmanı olduğu, ölen işçi ...'in alt işveren ...inşaat firmasının çalışanı olup, ... şantiyesinde kalıpçı ustası olarak çalıştığı, olay günü kalıp çıkartma platformunun dengesiz ve güvensiz bir şekilde konulması sonucunda kalıp masasının bir ayağının kısa kalmasından kaynaklı kalıp masasının dengesinin bozulması sonucunda 2. kattan zemin kata düştüğü, belinde emniyet kemeri olduğu, ancak emniyet kemerinin çalıştığı bölümde güvenli olarak tesis edilmiş bir yere takılı olan emniyet halatına takılı olmadığı, otopsi raporuna göre; ölümünün künt kafa ve genel beden tramvasına bağlı kafa kubbe kaide yüz ve efvar kemik kırıkları ile karekterli beyin doku harabiyeti ve beyin zarları kanaması ile iç organ harabiyetinden gelişen iç kanama sonucu meydana geldiği belirtilmiştir.
Soruşturma aşamasında A sınıfı inşaat mühendisleri iş güvenliği uzmanlarından oluşan 15.06.2013 tarihli üç kişilik heyet bilirkişi raporunda; işçilere verilen emniyet kemerlerinin etkin şekilde kullanılabilmesi için işçilerin çalışma koşulları değerlendirilerek emniyet kemerlerinin kullanılabilmesine olanak sağlayacak tedbirlerin alınması konusunda işyeri yetkililerinin bilgilendirilmemesi, söz konusu önlenmelerin belirlenebilmesi için sahada yapılan çalışmaların yeterince incelenip denetlenmemesi nedeniyle alt işveren ... İnş. Firmasının iş güvenliği uzmanı olarak görev yapan ...'in asli derecede kusurlu olduğu, yapacağı denetimlerle alınan önlemin yetersizliği konusunda alt işveren yetkililerinin uyarılmaması, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyulup uyulmadığının yeterince denetlenmemesi nedeniyle ... ... San. Aş.'de iş güvenliği uzamanı olarak görev yapan ...'ın tali kusurlu olduğu, yüksekte çalışırken şahsi güvenliğini korumada gereken dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle ölen işçi ...'in tali kusurlu olduğunun belirlenmiştir.
Gölbaşı Asliye Ceza Mahkemesinin 2013/422 Esas sayılı dosyasında bir kimyager iki inşaat mühendisi olmak üzere A sınıfı iş güvenliği uzmanlarından oluşan 29.03.2013 tarihli üç kişilik heyet bilirkişi raporunda; inşaatın ikinci katından çıkarılan masa kalıbının, aynı kat zeminine yapılmış olan kalıp çıkartma platformuna dengesiz ve güvensiz şekilde konulması sonucunda ekibin sevk ve idaresinden sorumlu olan ekip başı ve ustabaşı ...'in asli kusurlu, emniyet kemerini güvenlik halatına takmadan masa kalıp üzerine çıkarak çalışmaya başlayarak can güvenliğini tehlikeye atan ölen iş ...'in asli kusurlu, inşaat şantiyesindeki işçilerin sağlık ve güvenlik kurallarına uygun çalışmaları konusunda yeteri kadar sıkı şekilde denetleme görevini yerine getşrmeyen ... İnş. Firması iş güvenliği uzmanı ...'in tali kusurlu, asıl işveren .... firması iş güvenliği uzmanı ...'ın gerekli gözetim ve denetim görevini yerine getirmiş olduğundan kusursuz olduğu belirlenmiştir.
Gölbaşı Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/1010 soruşturma sayılı dosyasında, ... Teknik Üniversitesinden alınan 08.06.2018 tarihli heyet bilirkişi raporunda; asıl işveren ...İnş. yetkilisi ...'ın alt işverenin iş güvenliği önlemlerini alıp uyguladığını, yüksekte çalışanların düşmeye karşı emniyet kemeri sistemiyle korunmalarının sağlanıp sağlanmadığını yeterince denetlemediğinden asli kusurlu olduğu, alt işveren ... İnş. Firmasının yetkilisi ...'nın işyerinde iş güvenliği önlemlerini yeterince almayarak işçilerin korunmalarını sağlayamadığından asli kusurlu olduğu, alt işveren inşaat şantiye sorumlusu ...'in çalışanların başında bulunan ve denetleyen kişi olarak ölen işinin emniyet kemerini aktif şekilde kullanıp kullanmadığını denetlemediğinden asli kusurlu olduğu, iş güvenliği uzmanları ..., ... ve ...'in işyerinde risk değerlendirmesi yaparak işverenlere rapor olarak sundukları, gerekli iş başlama İSG eğitimlerini ve işçilere kişisel koruyucu donanımların verilip verilmediğini denetlediklerinden kusursuz olduklarının belirlenmiştir.
Mahkemesince A sınıfı iş güvenliği uzmanlarından ve bir inşaat mühendisinden oluşan üçlü bilirkişi heyetinden alınan 24.07.2022 tarihli bilirkişi raporunda: Dosya içeriğinden olayın meydana geldiği şantiyenin asıl işverenin .... firması olduğu ve bu firma tarafından yürütülen işin belirli bir bölümünün yapımını üstlenen ... inşaat firmasının alt işverenlik sıfatına sahip olduğu bu sebeple alt işveren firma çalışanlarının başına gelen iş kazasından asıl işveren firmanın da müşterek ve müteselsilen sorumlu olduğu, asıl işveren firmanın şantiyede görev yapan işveren veya alt işveren firmaları iş sağlığı ve güvenliği yönünden koordine etme ile denetleme ve gözetleme borcunun bulunduğu, asıl işveren firma tarafından yüksekte yapılan geçici işlerin uygun organizasyon kapsamında yapılması, uygun çalışma ekipmanlarının bulundurularak kullanılması ve çalışanlara uygun kişisel koruyucu donanımlar verilmesi konusunda gereken organizasyon ile denetim ve gözetim sisteminin oluşturulmadığı anlaşılmakla olayın meydana gelmesinde asıl işveren firmanın vekili ...'ın asli kusurlu olduğu, alt işveren mali ve idari işler şefi olarak görev yapan alt işveren vekili olarak masa kalıp ayaklarının sabitlenmesinin sağlamadığı, seyyar ekipman üzerinden kalıba ulaşılmasının ve kişisel koruyucu donanımların gereken yeterliliğe sahip olmasını sağlamadığından asli kusurlu olduğu, olay esnasında yürütülen kalıp aktarma işlemi sırasında sorumlu çalışan olan ...'in ayakları henüz sabitlenmemiş kalıp üzerine ölen işçinin çıkmasına müsaade etmesi nedeniyle tali kusurlu olduğu, ölen işçinin henüz sabitlenmeyen masa kalıp üzerine çıkarak kendi hayatını tehlikeye atması nedeniyle tali kusurlu olduğu, asıl işveren iş güvenliği uzmanı ... ve alt işveren iş güvenliği uzmanı ...'in denetim ve gözetim borcunu yerine getirdikleri, işle ilgili spesifik bilgileri bilmeleri mümkün olmadığından kusurlarının bulunmadığının belirlenmiştir.
Dosya kapsamında ölen işçi ...'in alt işveren ...İnş. Firmasında kalıpçı olarak çalıştığı, İSG işe giriş eğitiminin verildiği, işçiye kişisel koruyucu malzemeler olarak baret, iş ayakkabısı, iş çizmesi, iş eldiveni, paraşüt tipi emniyet kemeri, reflektörlü iş yeleği, koruyucu gözlük ve koruyucu kulaklık verildiği, işçinin 06.03.2013 tarihinde sigorta girişinin bulunduğu, işçiye yüksekte çalışma ve kalıp imalatlarında iş güvenliği eğitiminin verildiği, yüksekte çalışma talimatı ve taahhütnamesi ile kalıpçı çalışma talimatı ve taahhütnameleri ve iş güvenliği talimatı ve taahhütnamelerinin işçiye imzalatıldığı, ölen işçinin 06.03.2013 tarihinde verilmiş ağır ve tehlikeli işlerde çalışanlara ait sağlık raporunun bulunduğu ve şahsın kaba yapı kalıp işinde çalışabileceğinin belirtilmiştir.
Yerel Mahkemece, dosyada mevcut belge ve bilgiler, soruşturma ve kovuşturma evrelerinde alınan beyanlarla birlikte hazırlık aşamasında ve mahkememizce alınan iş güvenlik uzmanlarından oluşan bilirkişi raporları, birleşen dosyada bulunan heyet raporu ve tüm dosya kapsamından aldırılan bilirkişi raporları dikkate alınarak yapılan değerlendirmede; kazanın meydana geldiği yer ve ölen işçinin kaza sırasında yaptığı iş ve kazanın oluş şekli değerlendirilerek iş kazası olduğu, meydana gelen kazada asıl işveren ...İnşaat Şirketi yetkilisi sanık ...'ın, asıl işveren firma tarafından yüksekte yapılan geçici işlerin uygun organizasyon kapsamında yapılması, uygun çalışma ekipmanlarının bulundurularak kullanılması ve çalışanlara uygun kişisel koruyucu donanımlar verilmesi konusunda gereken organizasyon ile denetim ve gözetim sisteminin oluşturulma tali kusurlu olduğu, Alt İşveren ... İnşaat şirketi yetkilisi sanık ...'nın, masa kalıp ayaklarının yük alma platformu üzerinde sabitlenmesini sağlamadığı, masa kalıp üzerine çıkarak değil de seyyar ekipman üzerinden kalıba ulaşılmasını ve kalıpla ilgili işlerin yürütülmesini sağlamadığı ve çalışanlara verilen kişisel koruyucu donanımların gereken yeterliliğe sahip olmasını sağlamadığı ve bu sebeple meydana gelen olayda asli kusurlu olduğu, Alt işveren şantiye sorumlusu ...'in, inşaatın ikinci katından çıkartılan masa kalıbının aynı kat zeminine yapılmış olan kalıp çıkartma platformuna dengiz ve güvensiz şekilde koyarak diğer çalışanların hayatını tehlikeye attıkları için tali kusurlu olduğu kabul edilerek sanıklar ..., ... ve ... hakkında ayrı ayrı 5237 sayılı TCK'nın 85/1. maddesindeki taksirle öldürme suçundan mahkûmiyetlerine, iş güvenliği uzmanı sanık ... ile sanık ...'ın kusursuz olduğu kanaatine varılarak, sanıklar ... ve ...hakkında ayrı ayrı beraatlerine karar verilmiştir.
IV. GEREKÇE ve KARAR
Bozma sonrası yapılan yargılamada sorumlu kişilerin tespiti amacıyla asıl işveren .... firmasına yazılan 08.05.2018 tarihli müzekkereye firma vekilinin cevaben gönderdiği 21.05.2018 tarihli yazı içeriğinde .... Sanayi A.Ş. Firmasının şantiye şefinin ..., iş güvenliği sorumlusunun ... olduğu, alt işveren ... İnş. Ltd. Şti. Firmasının şantiye şefinin ..., iş güvenliği sorumlusunun ... olduğunun belirtildiği, ancak alt işveren şantiye şefi sorumlusu olarak ... ile ilgili araştırma yapılmamış ve beyanları temin edilmediği,
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerde ... İnş firması İSG uzmanı ... tarafından 23.04.2013 tarihli tespit tutanağında kalıpçı ekibi sorumlusu olarak ...'ın imzasının bulunduğu, yine dosya kapsamında 13.03.2013 tarihli "halatların kullanımı ve sapancı eğitimi" adlı toplantıya katılanlar arasında ...'in kalıpçı, ...'ın kalıpçı kalfası olarak yazıldığı ve imzalarının bulunduğu, iş kazalarının önlenmesi için yapılması gerekenler ve kaza sonrası yapılması gerekenler başlıklı 27.03.2013 tarihli tutanakta katılanlar arasında ...'ın şantiye şefi (...) olarak, ...'ın kalıpçı kalfası (...) olarak yazılarak imzalarının bulunduğu, ancak ölen kalıp işçisi ...'in görevi esnasında sorumlu bir ustabaşısının olup olmadığı varsa bu kişinin kim olduğu, ustabaşı olmadığına dair iddiaları olan sanık ... ...'in görevinin kapsamı ile sorumlu bir ustabaşı olup olmadığı hususu somut şekilde tespit edilmediği,
Dosya kapsamında alt işveren ... İnş. Firmasının asıl işveren ... San. A.Ş. Firmasına hitaben 11.04.2013 tarihli yazısında ... Kent Projesi kapsamında ... inş. Firması gece vardiyası ve pazar günleri yapılacak çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliğinden sorumlu personel olarak ..., ..., ..., ..., 'un olduğunun belirtilmişse de, gündüz çalışmaları ile diğer günlerde ve özellikle kazanın meydana geldiği olay günü kim/kimlerin sorumlu olduğunun dosya kapsamında somut şekilde ortaya konulmadığı,
Talimatla dinlenen tanık ...'nin beyanında: "olay tarihinde alt işverenin bünyesinde ölen içi ile birlikte kalıpçı olarak çalıştığını, ....'in kontrolünde 5 kişi olarak çalışıldığını" beyan ettiği, tanık ...'in beyanında: "alt işveren ... İnş. firmasında harita mühendisi olarak çalıştığını ve şantiye şefinin izinli olması nedeniyle şantiye şefliğine geçici olarak baktığını" beyan ettiği, sanık ...'in mahkemede alınan savunmasında: "... inşaat firmasında c sınıfı sertifikaya sahip iş güvenliği uzmanı olarak çalıştıklarını ve... inşaatının kaba işlerinin yapıldığını, kendisinin amirinin ... olduğu ve şantiye şefinin de ... olduğunu" beyan ettiği, bozma sonrası tanık ...'in beyanında: "....dolayısı ile iş güvenliğine ilişkin tedbirlerin uygulanmasını sağlama görevi ... inşaatın şantiye şefi, iş güvenliği uzmanlarına aitti. Şantiye Şefi ...'dı. İş güvenliği uzmanı ...'di. ...'in amiri kendi şantiye şefidir. O da az önce dediğim ...'dır. ..." şeklinde beyanda bulunduğu görülmekle, dosya kapsamında kazada sorumluluk anlamında kimlerin hangi konuda tedbir almadığının somut şekilde ortaya konulmadığı görülmekle,
Yukarıda açıklananlar hususlar ile dosyadaki tüm bilgi ve belgeler ışığında; dava konusu ölümlü kazanın meydana gelişinde sorumluluğunun somut şekilde tespiti anlamında; öncelikle asıl işveren ve alt işveren arasındaki sözleşme ile belirlenen işveren firmalar tarafından şirket adına yürütülen faaliyetler sırasında iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerin alınması, uygulanması ve uygulanmasının kontrolünün kime/kimlere ait olduğu, bu sorumluluğun şirket yetkilisi tarafından şantiye şefine devredilip devredilmediği, şantiye şefine devredildiği durumda şantiye şefinin/şeflerinin sorumluluğa ehil bir kişi/kişiler olup olmadığı, ölen kalıpçı işçisi ...'den sorumlu ekip amiri, ustabaşı görevlendirilip görevlendirilmediği hususlarının belirlenmesi ve bu kişilerin yetki ve sorumluluklarını aşan durumların olup olmadığının araştırılıp değerlendirilmesi, bu sebeple öncelikle asıl işveren .... firması ve alt işveren ... İnşaat firmasından iş bölümü, görevlendirmeye ilişkin evrakların temin edilerek, gerekirse tanık beyanlarına yeniden başvurulmak suretiyle sorumlu kişilerin kimler olduğu hususunun tespitinin sağlanması, ayrıca tanık ...'in beyanında alt işveren şirketinin şantiye şefi olarak beyan ettiği yine dosya kapsamındaki belgelerde adına rastlanılan ... isimli kişinin kaza tarihinde söz konusu alt işveren şirketinin şantiye şefi olup olmadığının belirlenmesi, şantiye şefi ise bu kişi hakkında kamu davası açılıp açılan davanın bu davayla birleştirilmesinin sağlanması, yine görev dağılımı iş bölümü ve yetkilendirilen ehil kişilerin tespiti halinde bu kişi/kişiler hakkında kamu davası açılıp açılan davanın bu davayla birleştirilmesinin sağlanması, yine sanık ...'nın şantiyede görevli olmayıp idari ve mali işlerden sorumlu olduğuna ayrıca işveren vekili olmadığını iddia etmesi karşısında, adı geçen sanığın işin yürütümü konusunda görev ve yetkisinin bulunup bulunmadığının tespiti ile sanık ...'in dosya kapsamındaki belge içeriklerinde kalıpçı ustası olarak geçip ölen işçiden sorumluluğunun olmadığına dair iddiası karşısında adı geçen sanığın ölen işinin ustabaşı ya da amiri olup olmadığı konusunda görev ve yetkisinin tespiti ile tüm araştırmalar sonucunda sanıkların somut olaydaki kusur durumunun belirlenmesi bakımından dosyanın yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilerek rapor alınmasından sonra sanıkların hukuki durumlarının takdir ve tayini gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,
Hukuka aykırı olup, açıklanan nedenlerle Gölbaşı (Ankara) 1. Asliye Ceza Mahkemesinin kararına yönelik sanık ... müdafii, sanık ... müdafii, sanık ...'in temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA, Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 23.12.2025 tarihinde karar verildi.