haksız gözaltı, arama, el koyma ve tutukluluk sonrası beraat eden kamu görevlisinin maddi ve manevi tazminat taleplerine yönelik temyiz incelemesi kararı.

Haksız gözaltı, arama, el koyma ve tutukluluk sonrası beraat eden kamu görevlisinin maddi ve manevi tazminat taleplerine yönelik temyiz incelemesi kararı.

Özet: Bir terör örgütüne üyelik suçundan beraat eden ve 366 gün gözaltı ve tutukluluk sonrası serbest bırakılan davacı, haksız gözaltı, arama, el koyma ve gerekçesiz tutukluluk devam kararları nedeniyle maddi ve manevi tazminat talep etmiştir. İlk derece mahkemesinin maddi tazminatı reddedip kısmen manevi tazminat verdiği kararı, bölge adliye mahkemesince düzeltilerek kısmen maddi ve artırılmış manevi tazminat şeklinde hüküm kurulmuş; davacı, hükmedilen miktarların yetersizliği, haksız koruma tedbirlerine ilişkin iddialarının değerlendirilmemesi ve eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle temyiz yoluna başvurmuş olup, yüksek mahkeme, davacının meslekten çıkarılma tarihinden tahliye tarihine kadar oluşan maddi kaybın hesaplanması başta olmak üzere, kararın usul ve yasaya uygunluğunu ve tazminat miktarlarının yeterliliğini incelemektedir.

12. Ceza Dairesi 2022/4353 E. , 2025/9139 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2020/933 E., 2021/1074 K.

DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

DAVA TARİHİ : 02.07.2018

HÜKÜM : İstinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; davacı vekili tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 6100 sayılı HMK'nın 361/1. ve 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesindeki temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

İlk Derece Mahkemesince davacının haksız gözaltı, arama, el koyma, tutukluluk ve tutukluluk devam kararlarının gerekçesiz olması nedeniyle 245.000,00 TL maddi ve 500.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte ödenmesine ilişkin talebinin maddi tazminat yönünden reddine, manevi tazminat yönünden kısmen kabulü ile 20.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince hüküm fıkrasında yer alan "Maddi tazminat talebinin REDDİNE," ibaresinin çıkartılarak, yerine, "Davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 13.792,68 TL nin 15.09.2016 dan itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine" şeklinde değiştirilmesi ve manevi tazminat miktarının ''25.000,00 TL'' ye yükseltilmesi suretiyle davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca davacı vekilinin temyiz isteminin kabulü ile hükmün bozulmasına karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz sebepleri; kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna, hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarlarının eksik olduğuna, eksik inceleme ile hüküm kurulduğuna, talep edilen maddi ve manevi tazminat miktarlarının tamamına hükmedilmesi gerektiğine, haksız gözaltı, usulsüz arama, el koyma işlemi yapıldığına ve tutukluluk devam kararlarının gerekçesiz olmasına ilişkin taleplerinin değerlendirilmediğine, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğine, ilişkindir.

III. DAVANIN KONUSU

İlk Derece Mahkemesince, tazminat talebinin dayanağı olan Gaziantep 10. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/105 Esas, 2018/194 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan yargılandığı, 17.07.2016 - 18.07.2016 tarihleri arasında 366 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan kovuşturma sonucunda davacının beraatine karar verildiği, kararın 02.04.2018 tarihinde kesinleştiği, kesinleşme şerhli gerekçeli kararın davacıya tebliğ edilmediği, kesinleşme tarihinden itibaren gözaltı ve tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı, davacı tarafından aynı konuda açılan davanın bulunmadığı, gözaltı ve tutukluluk süresinin infaz gördüğü ve mahsuba konu yapılmadığı, davacının kamu görevlisi iken 16.07.2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı, 24.08.2016 tarihinde meslekten çıkarıldığı, 29.11.2016 tarihinde meslekten çıkarma kararının kesinleştiği, en son kasım 2016 maaşını aldığı, kanunda öngörülen yasal şartların maddi tazminat yönünden oluşmadığı, manevi tazminat yönünden oluştuğu belirlenerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince kısmen kabul edilen davada, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE VE KARAR

Kamu görevinden 16.07.2016 tarihinde uzaklaştırılıp, 24.08.2016 tarihinde meslekten çıkarılan, 29.11.2016 tarihinde meslekten çıkarma kararı kesinleşen, davacının, son maaşını kasım 2016 tarihinde aldığı, maddi kaybının 15.12.2016 tarihinden başlayacağı gözetilerek, bu tarihten tahliye tarihi olan 18.07.2017 tarihine kadar geçen süre için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 16 yaşından büyükler için belirlenen net asgari ücret miktarı üzerinden hesaplanan 9.911,10 TL maddi tazminatın, yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine hükmedilmesi gerekirken, bu miktarın üzerinde kalacak şekilde maddi tazminata hükmedilmesi, temyiz edenin sıfatına göre bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, davacı vekilinin sair temyiz sebeplerinin reddine, ancak;

1-Davacının tazminat taleplerinin dayanağının 5271 sayılı CMK'nın 141/1-a, 141/1-i ve 141/1-j maddeleri kapsamında tutukluluk devam kararlarının yeterli gerekçeyi içermemesi, tutukluluğun uzun sürmesi, haksız arama, el koyma işlemlerine ilişkin olduğu, söz konusu taleplerin asıl davanın sonucuna bağlı olmadığı gözetilerek, davacı hakkındaki ceza dosyasının tamamının denetime elverişli olacak şekilde onaylı örneği dosya içerisine alınarak her bir talep yönünden tazminat koşullarının oluşup olmadığının gerekçelendirilerek karşılanması gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm tesisi,

2-Davanın kısmen kabul edilmesi karşısında, yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettiren davacı lehine, 05.08.2017 tarih ve 694 sayılı KHK'nın 144. maddesi ile eklenen, 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinin 9. fıkrasında belirtilen, tazminat davaları nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbî avukatlık ücreti ödeneceği gerektiğinin gözetilmemesi,

3-Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması,

Hukuka aykırı olup, açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Ceza Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararının, 5271 sayılı CMK'nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK'nın 304/2-b maddesi uyarınca takdîren Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 23.12.2025 tarihinde karar verildi.