İşçilik alacakları davasında mobil vinç operatörünün iş sözleşmesinin haksız feshine dayalı kıdem, ihbar, fazla mesai talepleri ile husumet ve uygulanacak hukuk ihtilaflarının Yargıtayca incelenmesi.
Özet: Yüksek Mahkeme, işçilik alacakları davasında Bölge Adliye Mahkemesi kararını, dava dışı ayrı tüzel kişiliğe sahip şirket ile davalı arasında organik bağ kurarak hüküm tesis edilmesini hatalı bularak ve taraflar arasındaki hukuk seçimi anlaşması ile mutad işyerinin fiilen işin yapıldığı yer olan Rusya olduğu gözetilmeden karar verilmesinin yanlış olduğunu belirterek bozmuştur; böylece mahkeme, taraf teşkilinin sağlanması ve doğru hukukun uygulanması gerekliliğine işaret etmiştir.
9. Hukuk Dairesi         2024/13705 E.  ,  2025/8810 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2437 E., 2024/2449 K.
Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili ile davalı ve taraf olmaktan çıkarılan vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiştir.
Davacı vekili ile davalı ve taraf olmaktan çıkarılan vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 04.02.2025 Salı günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.
Duruşma günü davacı vekili Avukat ... ile davalı ve taraf olmaktan çıkarılan adına vekili Avukat ... geldiler.
Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.
Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 29.09.2013 tarihinden itibaren davalı Şirketin ... Çevreyolu İnşaatı işinde mobil vinç operatörü olarak iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiği 04.03.2016 tarihine kadar haftanın 7 günü 08.00-12. 00... .00-19.00 saatleri arasında, haftanın 2 günü ise 21.00'e kadar çalıştığını, ayda bir gün izin kullandığını, millî bayram günlerinde de çalıştırıldığını, yıllık ücretli izinlerinin kullandırılmadığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Taraf olmaktan çıkarılan davalı ... İnş. AŞ (Yeni ünvanı: ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) vekili cevap dilekçesinde; davacının çalıştığını iddia ettiği ... Çevreyolu İnşaatının yapımının müvekkili tarafından üstlenilmediğini, davacı ile aralarında imzalanmış iş sözleşmesi bulunmadığını belirterek davanın pasif husumet yokluğundan aksi takdirde esastan reddi gerektiğini savunmuştur.
2. Davalı ... Yapı İnş. AŞ vekili cevap dilekçesinde; uyuşmazlığa Rus hukukunun uygulanması gerektiğini, davanın süresinde açılmadığını, davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, davacının iş sözleşmesinin ikale ile sona erdiğini, tüm alacaklarının ödendiğini, fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil günlerindeki çalışmalarının ödendiğini, menfaat birliği içindeki tanık beyanlarına itibar edilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
... 30. İş Mahkemesinin 06.09.2018 tarihli kararı ile; davacının davalı nezdinde fasılalı olarak toplam 1 yıl 4 ay 2 gün süreyle en son aylık brüt 2.105,26 Euro ücret ile çalıştığı, iş sözleşmesi haklı neden olmaksızın feshedilen davacının ulusal bayram ve genel tatil, hafta tatili ile fazla çalışma ücreti alacaklarının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 06.09.2018 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 09.02.2021 tarihli kararı ile; davacının husumet itirazının yerinde olmadığı, ancak banka ve yurda giriş-çıkış kayıtlarına göre çalışmasının kesintisiz olduğu anlaşıldığından hizmet süresinin 2 yıl 5 ay 3 gün olarak kabulü gerektiği, davacının brüt ücretinin belirlenmesinde ve fazla çalışma hesabında isabetsizlik bulunmadığı, %50 oranında indirim hakkın özünü zedeleyecek nitelikte olduğundan indirimin %40 olarak yapılması ve çalışma süresinin kesintisiz kabulü gerektiği, buna göre yeniden hesaplama yapıldığı, davacının Rus hukukunun uygulanmasına dair talebinin ise dosyaya bu konudaki yasal düzenlemelerin sunulmaması ve Türk olan davacının Türk şirketin işçisi olarak çalışması sebebiyle yerinde olmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun esastan reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesinin 09.02.2021 tarihli kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 09.11.2021 tarihli kararı ile; dava dışı ...-... İnşaat AŞ'nin davalı Şirketten ayrı bir tüzel kişiliği olduğu, Mahkemece, bu husus dikkate alınmadan dava dışı Şirket ile davalı arasında organik bağ bulunduğu gerekçesiyle davalı aleyhine hüküm kurulmasının hatalı olduğu, davacı vekilinin talepte bulunması hâlinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 124. maddesi çerçevesinde değerlendirme yapılarak, taraf teşkili sağlandıktan sonra sonuca gidilmesi gerektiği, kabule göre de taraflar arasında bir hukuk seçimi anlaşması bulunduğu ve mutad işyerinin de işçinin işini fiilen yaptığı yer olan ... olduğu gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesinin de hatalı olduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin 28.09.2022 tarihli kararı ile; 09.02.2021 tarihli Mahkeme kararında direnilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin 28.09.2022 tarihli direnme kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 24.05.2023 tarihli kararı ile; davacının talepte bulunması hâlinde Mahkemece 6100 sayılı Kanun'un 124. maddesi gereğince değerlendirme yapılarak taraf teşkili sağlandıktan sonra yargılamaya devam edilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı üzerine davacı tarafın iradi taraf değişikliğine gittiği, yeni davalı davaya katılarak savunması alındıktan sonra deliller toplanarak gerekli değerlendirilmelerin yapıldığı, davacının 09.09.2013-04.03.2016 tarihleri arasında çalıştığı; ... Federasyonu İş Kanunu hükümleri dikkate alınarak dava tarihi olan 17.08.2016 tarihinde davaya konu alacakların zamanaşımına uğradığı, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin "Dairenin önceki uygulamasına güvenerek dava açan davacı aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesi hakkaniyete aykırıdır" içtihadı nazara alınarak davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde;
a. ... hukukuna göre alacakların zamanaşımına uğramadığını, geçerli bir sebebin varlığı hâlinde sürelerin uzatıldığını, içtihat değişikliğinin bu açıdan geçerli bir sebep kabul edilmesi gerektiğini, ileri sürmüştür.
2. Taraf olmaktan çıkarılan davalı ... İnş. AŞ (Yeni ünvanı: ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) vekili temyiz dilekçesinde; taraf olmaktan çıkartılan Şirket lehine vekâlet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
3. Davalı ... Yapı İnş. AŞ vekili temyiz dilekçesinde; lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, Hukuk Genel Kurulu kararı ile bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; iş sözleşmesine uygulanacak hukuk, alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı ile vekâlet ücreti ve yargılama giderine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı ve davalı ... Yapı İnş. AŞ vekilinin tüm, taraf olmaktan çıkarılan davalı Şirket vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. 6100 sayılı Kanun'un 124/4 hükmü “Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder.” şeklinde düzenlenmiştir.
Somut uyuşmazlıkta taraf olmaktan çıkarılan ... İnş. AŞ'nin (Yeni ünvanı: ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ), bu dava açısından taraf sıfatı kalmasa da aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermediği açıktır. 6100 sayılı Kanun'un 124/4 hükmü gereğince bu Şirket lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekmekte olup bu hususun gözetilmemesi hatalıdır.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370/2 hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı ve davalı ... Yapı İnş. AŞ'nin tüm, taraf olmaktan çıkarılan ... İnşaat AŞ'nin (Yeni ünvanı: ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Taraf olmaktan çıkarılan ... İnşaat AŞ (Yeni ünvanı: ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasına "Kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 17.900,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak taraf olmaktan çıkarılan ... İnşaat AŞ'ye (Yeni ünvanı: ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) verilmesine," ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacı ve davalı ... Yapı İnş. AŞ'ye yükletilmesine,
Peşin alınan temyiz karar harcının isteği hâlinde taraf olmaktan çıkarılan ... İnşaat AŞ'ye (Yeni ünvanı: ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.