organize sanayi bölgesi adına kamulaştırılan taşınmazın bedel tespiti ve tescili davasında tarla/arsa vasfı uyuşmazlığı nedeniyle istinaf ve temyiz incelemesi.

Organize Sanayi Bölgesi adına kamulaştırılan taşınmazın bedel tespiti ve tescili davasında tarla/arsa vasfı uyuşmazlığı nedeniyle istinaf ve temyiz incelemesi.

Özet: Sakarya ilindeki bir taşınmazın 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında kamulaştırma bedelinin tespiti ve ilgili Organize Sanayi Bölgesi adına tescili amacıyla açılan davada, ilk derece mahkemesinin bedel tespiti ve tescil kararına karşı hem davacı idare yüksek bulunan bedeli ve taşınmazın tarla vasfında değerlendirilmemesini, hem de davalılar belirlenen bedeli düşük bularak taşınmazın arsa vasfında kıymetlendirilmesi gerektiğini öne sürerek istinaf etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmesi üzerine, uyuşmazlık tarafların temyiziyle Yargıtaya taşınmıştır.

5. Hukuk Dairesi 2025/8613 E. , 2025/14688 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/1413 Esas, 2025/735 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Hendek 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/223 Esas, 2023/194 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın ... Organize Sanayi Bölgesi adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalılar ... vd. vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... köyü, ... mevkii, 21 55... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın ... Organize Sanayi Bölgesi adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı idarece teklif edilen bedelin düşük olması sebebiyle kabulünün mümkün olmadığını, taşınmazın vasfının tapuda tarla gözükmesine rağmen arsa vasıflı olduğunu, taşınmazın ... Organize Sanayi Bölgesine 250 metre, D-100 Karayoluna 500 metre uzaklıkta olduğunu, taşınmazın tamamının kamulaştırılması gerektiğini beyan ederek taşınmazın arsa vasfıyla gerçek değerinin tespitini, yargılama gideri ile ücreti vekâletin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkillerine ait taşınmazın tarla niteliğinde olmadığını, arsa niteliğinde olduğunu, davacı tarafın taşınmaz için belirlediği fiyatın çok düşük miktarda olduğunu, taşınmazın belediye sınırları içinde kaldığını, davanın açılmasında müvekkillerinin kusurunun bulunmadığını, idarenin yola yakın taşınmazlara daha az, yola uzak olan taşınmazlara daha çok bedel teklif etmesinin tereddüde sebebiyet verdiğini, taşınmazın arsa olarak değerlendirilerek kamulaştırma bedelinin tespitini ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile ... Organize Sanayi Bölgesi adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kıymet takdiri raporunda belirlenen bedel ile bilirkişi raporu belirlenen bedel arasında fahiş fark bulunduğunu, dava konusu taşınmaz tarla vasfında iken arsa vasfında değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, taşınmaza belirlenen bedelin fahiş olduğunu, dava konusu taşınmazın belediye hizmetlerinden yararlanmadığını, meskun mahalde bulunmadığını belirterek, öncelikle tehir-i icra taleplerinin kabulüne, istinaf incelemesi sonuçlanıncaya kadar icranın geriye bırakılmasına, yerel mahkeme kararının bedel yönünden kaldırılarak hakkaniyete uygun bedel belirlenmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; söz konusu emsalin tapu satışlarının incelenmesi halinde bilirkişi raporunda baz alınan taşınmazın bedelinin tespiti noktasında hataya düşüldüğünü, her ne kadar dava konusu taşınmaz yerel mahkeme tarafından arsa vasfında kabul edilmişse de raporda tek esas alınan 12 nolu emsal satışın incelenmesi halinde satış konusu gayrimenkulün ''tarla vasfında'' olduğunu, dava konusu taşınmazın değerini çok daha düşük ortaya çıkmasına sebebiyet verdiğini, taraflarınca delil olarak sunulan emsal taşınmazların dikkate alınmadığını, ek rapor içindeki karşılaştırma tablosu içerisinde imar durumu, altyapı hizmetleri, ulaşım vb faktörler, geometrik şekil, çevredeki yapılaşma gibi 5 kriterden oluşan bir karşılaştırma yapılarak dava konusu taşınmazın kıymet takdirinin yapıldığını, bu kriterlerin toplamı olarak emsal alınan 12 nolu taşınmaza ilişkin belirlenen katsayı, dava konusu taşınmaza komşu ve kamulaştırma konusu olan başkaca taşınmazlar için farklı bir rakam olarak girilmiş olup; bu durumun dosyalar arası büyük hakkaniyetsizliklere sebep olduğunu, bölge itibari ile de ticari nitelikli arsalar olduğunu, hal böyle iken emsal gösterilen satışların taşınmazların gerçek değerini ortaya koymak açısından düşük kaldığını, dava konusu gayrimenkul üzerindeki ağaçların hiçbir şekilde raporlarda konusu edilmeyerek kıymet takdirinin yapılmadığını, müvekkilleri yönünden mahkeme kararında belirtilen yasal faiz ödemesinin ülkemizde özellikle son yıllarda ciddi boyutları bulan enflasyon oranlarının kat be kat altında kaldığını belirterek; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun usule uygun olmadığını, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan muhdesat, bina ve sair unsurların iyi araştırılmaması nedeniyle eksik ve hatalı rapor hazırlandığını, mahkemenin iki heyet oluşturup öğlene kadar bir heyet, öğleden sonra bir heyet ile keşif yapması nedeniyle birbirine bitişik parsellerde birbirinden çok farklı bedeller tespit edildiğini, ... Belediyesinin hazırlayıp bitirdiği, 12.12.2022 tarihinde ... Belediye Başkanlığı Meclisi tarafından onaylanan ve dosyaların karara çıkmasını takip eden 10. gün askıya çıkardığı 1/1000 lik Uygulama İmar Planlarının yargılamadan gizlendiğini ve mahkemeye bu konuda bilgi verilmediğini, davalıların mağdur olduğunu, bilirkişilerin emsal aldıkları taşınmaza her dosyada ayrı puan vererek karşılaştırma tablosunda çelişki yaratıldığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 1/25000 ölçekli ... Planında, organize sanayi bölgesi alanında kaldığı, Dairelerince Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sistemi üzerinden yapılan incelemedeki konumu da dikkate alındığında, arsa vasfında kabul edilerek emsal karşılaştırma yöntemiyle kamulaştırma bedelinin tespit edilmesinde isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslama yapılarak ve üzerindeki ağaçlara maktuen değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare ve davalılar ... vd. Vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.