kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, idarenin 2942 sayılı kanunun 21. maddesi uyarınca kamulaştırmadan vazgeçme iddialarının incelenmesi gerekliliği.

Kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, idarenin 2942 sayılı Kanunun 21. maddesi uyarınca kamulaştırmadan vazgeçme iddialarının incelenmesi gerekliliği.

Özet: Bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve davacı idare adına tescili istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş, bu karar istinaf yoluyla bölge adliye mahkemesince her iki tarafın başvuruları da esastan reddedilerek onanmıştır. Davalı vekilinin temyiz başvurusunda ise, davacı idarenin kamulaştırmadan tek taraflı olarak vazgeçtiği, bu durumun davayı konusuz bıraktığı ileri sürülerek kararın bozulması talep edilmiş; Yüksek Mahkeme, 2942 sayılı Kanunun 21. maddesi uyarınca idarenin kamulaştırmadan vazgeçme yetkisi bulunduğunu belirterek, uyuşmazlığın çözümü için usulüne uygun bir kamulaştırmadan vazgeçme kararı olup olmadığının araştırılması gerektiğini vurgulamıştır.

5. Hukuk Dairesi 2025/5105 E. , 2025/13125 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/1412 Esas, 2025/316 Karar

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2023/909 Esas, 2024/117 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Samsun ili, Canik ilçesi, ... Mahallesi 1 .... ve 603 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenen bedelin düşük olduğunu belirterek taşınmazların konumu ve özellikleri dikkate alınarak gerçek değerlerinin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazların ve üzerindeki yapının bedelinin yüksek hesaplandığını, hükme esas rapordaki verilerin hatalı olduğunu, emsal mukayesesinin doğru yapılmadığını, taşınmazlar üzerindeki yapıların yıpranma payı oranının ve eksik imalat bedelinin düşük hesaplandığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; alışveriş merkezlerine çok yakın konumda bulunan, sanayi ve ticaret alanı içersinde kalan davaya konu taşınmazların bedelinin oldukça düşük belirlendiğini, hükme esas rapordaki verilerin hatalı olduğunu, emsal seçiminin doğru yapılmadığını, yapıların yıpranma payı oranının yüksek takdir edildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla arsa niteliğindeki davaya konu taşınmazın zeminine emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak üzerindeki yapıya ise resmî birim fiyatı esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmiş olmasında bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı idarenin dava konusu taşınmazların kamulaştırmasından 2942 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi uyarınca tek taraflı olarak vazgeçtiğini, taşınmazların vatandaşlar tarafından geri alınması için müvekkile ve vatandaşlara tebligatlar gönderildiğini, müvekkilin geri almayı kabul ettiğini, 3 aylık süre içerisinde belediyeye bedeli geri ödeyerek taşınmazını geri alacağını, davacının taşınmazların kamulaştırmasından vazgeçmesi nedeniyle artık dava konusuz kaldığını bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Aynı kamulaştırma kapsamında kalan ve Dairemizin 2024/6778 Esas, 2025/4287 Karar sayılı kararı ile denetimden geçen Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/744 Esas, 2023/1092 Karar sayılı dosyasında davalı vekilince verilen 17.12.2024 havale tarihli dilekçe ile davacı idare tarafından kamulaştırmadan vazgeçildiği iddia edilmektedir.

3. 2942 sayılı Kanun'un 21 inci maddesine göre, idare kamulaştırmanın her safhasında kamulaştırma kararı veren ve onaylayan yetkili merciin kararı ile kamulaştırmadan tek taraflı olarak kısmen veya tamamen vazgeçebilir.

4. Bu durumda usulüne uygun olarak yetkili mercii tarafından verilmiş kamulaştırmadan vazgeçme kararı olup olmadığı araştırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

5. Bozma sebep ve gerekçesine göre diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.