Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tapudan yol olarak terkini davasında kapitalizasyon oranı, değer artışı ve Anayasa Mahkemesi iptal kararı bağlamında temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş; tarafların kapitalizasyon oranı, objektif değer artışı ve emsal değer eksikliği gibi hususlara ilişkin istinaf başvuruları bölge adliye mahkemesince esastan reddedilerek ilk derece kararının doğru olduğu tespit edilmiştir; davacı idare, bu kez de istinaf gerekçelerini tekrarlayarak bölge adliye mahkemesi kararını temyiz etmiştir.
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1142 Esas, 2025/1551 KararKARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : Nazilli 5. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2024/73 Esas, 2024/100 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili, tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Aydın ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2 02... parsel sayılı taşınmazın 1.528,97 m²lik kısmının kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkemece tespit edilecek kamulaştırma bedelinin müvekkiline ödenmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kapitalizasyon oranı ve objektif değer artışının aynı kritere dayandırılmaması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranları teorik ölçütlerde ve yerleşik içtihatlara göre sulu tarım arazilerinde %4, kuru tarım arazilerinde %5-6, kapama meyve bahçelerinde ise %6 ve üzeri olarak uygulandığını, taşınmaza verilen %45 objektif değer artışının yüksek olduğunu, bilirkişi raporunda, kapama zeytin bahçesi olarak değerleme yapıldığını, ... İlçe ... ve ... Müdürlüğünün 20 22... yılı verilerinden yararlanıldığını, verimin yüksek, maliyetin düşük alındığını, faiz başlangıç tarihi olarak dava tarihinin esas alınmasının hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, emsal değerinin çok altında bir değerlendirme yapıldığını, dava konusu taşınmazın yol durumu, konumu, ticari değeri ve sair hususlar dikkate alınmaksızın bir inceleme yapıldığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla dava konusu taşınmazın sulu kapama zeytin bahçesi niteliğindeki taşınmaz için verimin belirlenmesinde 2022-2023 yılına ait, diğer hususlarda ise değerlendirme tarihi olan 2023 yılı ... İlçe ... ve ... Müdürlüğü verilerinin kullanılmasının doğru olduğu, dava konusu taşınmazın belirlenen sulu niteliğine uygun olarak kapitalizasyon faiz oranının %4 alınmasının yerinde olduğu, kapitalizasyon faizini belirleyen kriterler dışında dosyaya yansıyan nitelikleri itibarıyla objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olduğu gibi davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin yerinde olduğu, 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrasının iptal edildiği, davanın 01.08.2023 tarihinde açılmış olup, Anayasa'nın 46 ncı maddesinin son fıkrası hükmü de nazara alınarak davacı idarenin faize ilişkin itirazları yerinde görülmediğinden taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Kapama zeytin bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir esas alınarak adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. 3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,17.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.