trabzondaki kamulaştırma bedeli tespit davasında, 2942 sayılı kanuna göre emsal karşılaştırması ve değerleme esasları hakkındaki istinaf ret kararına yapılan temyiz incelemesi.

Trabzondaki kamulaştırma bedeli tespit davasında, 2942 sayılı Kanuna göre emsal karşılaştırması ve değerleme esasları hakkındaki istinaf ret kararına yapılan temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki evrak, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak terkini davasına ilişkindir; ilk derece mahkemesinin usulden ret kararının bölge adliye mahkemesince bozulup yeniden yargılama sonrası davanın kabul edilmesi üzerine, hem kamulaştıran idare hem de taşınmaz sahiplerinin bedelin tespitine dair itirazlarla istinafa başvurmasıyla devam etmiştir. Davacı idare emsal seçimini ve bedelin güncelliğini sorgularken, davalılar bedelin düşük tespit edildiğini iddia etmiştir. Bölge adliye mahkemesi, arsa ve yapı değerlemesinin kanunlara uygun yapıldığı ve davalıların karşılaştırdığı emsal parselin konumsal farklılıkları nedeniyle karşılaştırmaya uygun olmadığı gerekçesiyle her iki istinaf başvurusunu da esastan reddetmiş, karar temyiz incelemesi için Yargıtaya taşınmıştır.

5. Hukuk Dairesi 2025/1649 E. , 2025/13112 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/2106 Esas, 2024/2108 Karar

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Trabzon 6. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2022/382 Esas, 2023/163 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesi 9 ... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın düzenleme ortaklık payı ve daha önce yola veya herhangi bir kamusal amaca terk edilen arazi kesitlerinin olup olmadığı, varsa dava konusu taşınmaza ait müşterek methalin bulunup bulunmadığı tespit edilerek gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; acele kamulaştırma dosyasında ödenen bedelin dava tarihi itibarıyla güncel değerinin tespit edilmesi ve bu dosyada belirlenen kamulaştırma bedelinden güncel haliyle düşülmesi gerektiğini, seçilen emsalin uygun emsal olmadığını, tek emsal kullanılmasının hatalı olduğunu, idarece emsal olarak kullanılan ... Mahallesi 13 03... parselin emsal alınmasının uygun olacağını, taşınmazın halihazırdaki durumu dikkate alınarak değerlendirme yapılması gerektiğini, bilirkişilerce tespit edilen kamulaştırma bedelinin bilimsel esaslara, yasal düzenlemelere ve konuyla ilgili Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu, lehe vekâlet ücretine hükmedilmemesinin doğru olmadığını belirterek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın bedelinin düşük tespit edildiğini, Trabzon 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/137 Esas sayılı dosyasında komşu parsel 4 21... parsel sayılı taşınmaza 4.850,00 TL/m², yine Trabzon 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/361 Esas sayılı dosyasında komşu parsel 1 42... parsel sayılı taşınmaza 8.839,39 TL/m² bedel biçildiğini, 2021 yılında açılan davanın 2023 yılında sonuçlanmasının ciddi hak kaybına sebep olduğunu, kamulaştırma bedelinin karar tarihi itibarıyla hesaplanması gerektiğini, aleyhe olan her hususa itiraz ettiklerini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak davaya konu taşınmazın metrekare değerinin belirlenmesinin, dava konusu taşınmaz üzerindeki yapının sınıfı belirlenerek resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı da düşülerek değer tespitinin kanuna ve Yargıtay içtihatlarına uygun olduğu davanın niteliği gereğince davacı idare lehine vekâlet ücreti hükmedilmemesinde isabetsizlik bulunmadığı ve davalı vekilinin istinaf dilekçesinde bildirdiği, Trabzon 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/137 Esas sayılı dosyasında dava konusu olan 4 21... parsel sayılı taşınmaza imar parseli olarak 24.02.2017 tarihi itibarıyla biçilen 5.080,61 TL/m² bedelin Yargıtay incelemesinden geçerek uygun bulunduğu, bu bedel endeks uygulanarak eldeki dava tarihine getirildiğinde yaklaşık 15.000,00 TL bedele ulaşıldığı ise de dava dosyası UYAP üzerinden getirtilip incelendiğinde 4 21... parsel sayılı taşınmazın ... Mahallesinin ana caddesi üzerinde ... Caddesi ile ... Caddesinin birleştiği noktada bulunan bir köşe parseli olduğu, bu nedenle dava konusu taşınmaza göre daha değerli bulunmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, Trabzon 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/361 Esas sayılı dosyasına konu olan ... Mahallesinde bulunan imar parseli niteliğindeki 8 75... parsel sayılı taşınmaza 24.11.2021 tarihi itibarıyla 8.839,39 TL/m² değer biçildiği bu taşınmazın üzerinde 6 katlı bir yapı bulunduğu, taşınmazın bitişik nizam 4 kat ticaret ve konut imarlı adada bulunduğu, ... Caddesine cepheli olduğu ve emlak vergisine esas metrekare birim değerinin 822,65 TL olduğu; eldeki dava konusu taşınmazın da bitişik nizam 4 kat konut imarlı alanda bulunduğu, üzerindeki yapılardan birinin 3 katlı diğerinin 2 katlı olduğu, emlak vergisine esas birim değerinin ise 227,78 TL olduğu gözetildiğinde, taşınmazların konumu, imar durumları ve emlak vergisine esas metrekare birim değerleri arasındaki fark gözetildiğinde, komşu taşınmazların bu dava konusu taşınmazdan daha değerli bulunmasında bir isabetsizlik görülmediği gerekçeleriyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak; üzerindeki yapıya ise aynı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer tespit edilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.