2942 Sayılı Kanuna dayalı irtifak hakkı kamulaştırma bedeli tespiti ve tescili davasında tedbirin ödemeye etkisi.
Özet: Bir idare tarafından açılan, kamulaştırma yoluyla elde edilecek irtifak hakkının bedelinin tespiti ve tesciline ilişkin bir dava incelenmektedir. İlk derece mahkemesinin davanın kabulüne yönelik kararı sonrası, davacı idare bilirkişi değerlemesindeki hataları ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmekle birlikte, ilk derece mahkemesi kararını düzelterek taşınmazın niteliklerine uygun net gelir metoduyla belirlenen kamulaştırma bedelini onaylamış, ancak ödemenin taşınmaz üzerindeki ihtiyati tedbir nedeniyle ilgili mahkemeden muvafakat alınması şartına bağlamıştır. Davacı idare, değerleme itirazlarını yineleyerek bölge adliye mahkemesi kararını temyiz etmiştir.
MAHKEMESİ: Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2024/570 Esas, 2025/39 KararKARAR: Esastan ret / Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ: Kahramanmaraş 5. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2021/264 Esas, 2022/300 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddi ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçelerinde özetle; Kahramanmaraş ili, ..., Mahallesi 2 91... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir. II. CEVAPDavalı cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi hesaplamasının hatalı olduğunu, objektif değer artışı ve objektif değer düşüklüğü oranı hesaplamasının hatalı olduğunu, tespit edilen m2 bedelinin yöre gerçekleriyle uyuşmadığını ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davaya konu taşınmaz keşif gözlemine uygun şekilde sulu arazi olarak değerlendirilip, İlk Derece Mahkemesi tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu niteliğine uygun olarak buğday, buğday samanı, fasulye ürünleri münavebeye alınarak, 2942 sayılı Kanunun 11 inci Maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir yöntemine göre değer biçilerek ve Yargıtay İçtihatlarına uygun olmak üzere kapitalizasyon faiz oranı da %4 olarak uygulanarak, davaya konu taşınmazın konumu, niteliği dikkate alınarak %50 oranında objektif değer artışıda eklenmek suretiyle net geliri esas alınarak sonuç ortalama metrekare birim değerinin 71,85 TL/m² olarak tespit edildiği anlaşılmakla davaya konu taşınmaz bakımından 2942 sayılı Kanun'un 11 inci Maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir metodu esas alınarak Tarım ve Orman Müdürlüğü resmi verilerine göre değer biçilmesinde ve bu değer üzerinden toplam kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı kanaatine varılmış ancak davaya konu taşınmaza ait tapu kaydı incelendiğinde: Kayseri 2. SCH Mahkemesinin 2016/6346 değişik iş sayılı dosyası ile İhtiyati Tedbir Şerhi konulmuş olduğu ve Dairemizin geri çevirme kararı ile dosya arasına alınan Kayseri 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 09.10.2024 tarihli yazı cevabı ile davaya konu taşınmaz üzerindeki tedbirin devam ettiğinin bildirildiği anlaşılmakla, davalıya ödenmesine karar verilen tüm kamulaştırma bedelinin davalıya ödenmesi için bankaya yazılacak müzekkerede Kayseri 2. SCH Mahkemesinin ilgili dosyasından muvafakat alındıktan sonra ödenmesi yönünden şerh düşülmesine karar verilmesi gerekli görüldüğünden hüküm düzeltilerek yeniden hüküm kurulmasına dair karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B.Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilmesi yerindedir.3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygundur.4.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,20.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.