Nüfus kaydı düzeltme davasında, Türkiyede yerleşim yeri adresi bulunmayan ve yurt dışında ikamet eden davacının yetkili yargı yerinin Çankırı Asliye Hukuk Mahkemesi olarak belirlenmesi.
Özet: Türkiyede adres kayıt sistemine kayıtlı yerleşim yeri bulunmayan, yurt dışı adresli bir davacının nüfus kaydının düzeltilmesi istemiyle açtığı dava üzerine, davacının nüfusa kayıtlı olduğu yer asliye hukuk mahkemesi ile Türkiyede bilinen bir adresi olmaması gerekçesiyle genel yetki kurallarına atıf yapan asliye hukuk mahkemesi arasında çıkan yargı yeri uyuşmazlığında, davacının nüfus siciline kayıtlı olduğu yerin Çankırı olması nedeniyle davanın Çankırı 3. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından görülmesine hükmedilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/10010 E.  ,  2025/13088 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2024/360 Esas, 2024/70 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. İstanbul 35. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05.11.2024 Tarihli ve 2024/313 Esas, 2024/285 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda adı değiştirilmek istenilen davacı ...'in UYAP sorgulamasında Türkiye'de kayıtlı yerleşim yeri adresinin bulunmadığı, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 36 ıncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davaların ilgilinin yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmasının gerektiği, davacının yurt içi yerleşim yeri adresi bulunmaması nedeni ile davanın, davacının nüfusa kayıtlı olduğu yer olan Çankırı Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. Çankırı 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04.12.2024 Tarihli ve 2024/360 Esas, 2024/70 Karar Sayılı Kararı
Davacının Türkiye içerisinde geçmiş tarihli de olsa herhangi bir yerleşim yeri adresinin olmadığı ve Türkiye'ye geldiğinde ikamet ettiği belirli bir adresinin de dosya da yer almadığı, bu sebeple Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Kanun'un 41 inci maddesi hükmü gereği dava İstanbul, Ankara, İzmir mahkemelerinde görülebileceği gerekçesiyle karşı yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, 5490 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının a bendi uyarınca nüfus kaydının düzeltilmesi istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 5490 sayılı Kanun’un “Nüfus davaları” başlıklı 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının a bendi şöyledir:
“Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.”
3. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”
C. Değerlendirme
Somut olayda, nüfus kaydı düzeltilmesi istenilenlerin yerleşim yeri adresinin .../Hollanda ... olduğu , adres kayıt sistemine kayıtlı adresinin bulunmadığı tespit edilmekle dosya kapsamında yapılan incelemeden nüfus siciline kayıtlı oldukları yerin ise Merkez/Çankırı olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın Çankırı 3. Asliye Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Çankırı 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
20.10.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.