Ayıplı maldan kaynaklanan alacak davasında, davacının yetkisiz mahkemede dava açması sonucu ortaya çıkan Niğde ve Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemeleri arasındaki yetki uyuşmazlığının 5. Hukuk Dairesi tarafından giderilmesi.
Özet: Ayıplı maldan kaynaklanan tazminat davasında yetkili mahkeme uyuşmazlığını çözen bu karar, davacının yetkisiz Niğde mahkemesinde dava açması üzerine, yetki seçimi hakkının davalıya geçtiğini ve davalının gösterdiği, sözleşmenin ifa yeri ile davalının yerleşim yeri olan İstanbul (Bakırköy) mahkemelerinin yetkili olduğunu belirtmiştir; para borçlarında alacaklı ikametinin seçimlik yetki sağlamasına rağmen, bu durumda davalının usulüne uygun yetki itirazı esas alınarak davanın Bakırköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğine hükmetmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/8138 E.  ,  2025/13066 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2025/117 Esas, 2025/144 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Niğde 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.02.2025 Tarihli ve 2024/263Esas, 2025/39 Karar Sayılı Kararı
Davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yerinin Kocasinan ... Mah. ... Sok. No:25 İç Kapı No:1 .../İstanbul olduğu, yine dava dilekçesinden ve dosyaya sunulan araç satış sözleşme konusu malın teslim edildiği yani sözleşmenin ifa edildiği yerin de İstanbul olduğu, davalının esasa cevap süresinde yetki itirazında bulunduğu ve yetkili mahkemeyi gösterdiği anlaşıldığından, davalının yetki itirazının kabulü gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. Bakırköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.04.2025 Tarihli ve 2025/117 Esas, 2025/144 Karar Sayılı Kararı
Niteliği itibariyle alacak davası olan eldeki davada 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 89 uncu maddesi uyarınca alacaklı ikameti mahkemesinin de yetkili olduğu, somut olayda alacaklı ikametinin davanın açıldığı Niğde ili olduğu, davacının seçimlik yetki talebini alacaklı ikametinden yana kullandığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, malın ayıplı olmasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”
3. 6100 sayılı Kanun'un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesi şöyledir:
“Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.
”
4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir:
“Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır;
1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde,
2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde,
3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.”
C. Değerlendirme
1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.
2. Bir davada, birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, yetkisiz bir mahkemede dava açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir. Yetki itirazının dinlenebilmesi için, davalı itirazında yetkili mahkemenin gösterilmesi zorunludur. Davacı, genel ve özel yetki kurallarına göre, kendisine verilen seçimlik hakkını yasaya uygun kullanmaz ise seçim hakkı davalıya geçer. Seçim hakkı kullanılırsa davalının bildirdiği yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesine karar verilir. Yetkisizlik kararında, yetki itirazında bildirilmemiş olan mahkemenin yetkili olduğuna karar verilemez.
2. Dosya kapsamından, taraflar arasındaki satıma ilişkin sözleşmede satıcının aracı teslim ettiği, alıcının da bedelini ödeyerek aldığı belirtildiğinden sözleşmenin ifa yerinin İstanbul ili olduğu, davalının yerleşim yerinin ise .../İstanbul olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısı ile davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, yetkisiz Bursa Mahkemelerinde davacının dava açtığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca seçme hakkı davalıya geçmiş ve davalı vekilince süresinde ve usulüne uygun olarak Bakırköy Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazında bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın Bakırköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Bakırköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
20.10.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.