kamulaştırılan taşınmazdaki muhdesat bedelinin tespiti ve idareye aidiyetine ilişkin davada, bilirkişi raporu ve hesaplamalarına itirazların bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmesinin temyiz incelemesi.

Kamulaştırılan taşınmazdaki muhdesat bedelinin tespiti ve idareye aidiyetine ilişkin davada, bilirkişi raporu ve hesaplamalarına itirazların Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmesinin temyiz incelemesi.

Özet: Kamulaştırılan taşınmaz üzerindeki muhdesatın bedel tespiti ve idareye aidiyeti davasında, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne ve belirlenen bedelin davalıya ödenerek idareye aidiyetine karar verilmiş; bu karara karşı her iki tarafın yaptığı istinaf başvuruları bölge adliye mahkemesince 2942 sayılı Kanun hükümlerinin ve bilirkişi raporlarının doğru uygulandığı, yapılar için resmi birim fiyatlar ve yıpranma payı, ağaçlar için ise yaş ve verim durumu dikkate alınarak değer tespiti yapıldığı gerekçesiyle esastan reddedilerek ilk derece mahkemesi hükmü onanmış olup, dosya tarafların temyizi üzerine Yargıtaya gelmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/2562 E. , 2025/13042 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/1892 Esas, 2024/3305 Karar

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2022/470 Esas, 2023/356 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan muhdesat bedelinin tespiti ve kamulaştırılan muhdesatın davacı idareye aidiyeti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Van ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 126/A parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan muhdesat bedelinin tespiti ve kamulaştırılan muhdesatın müvekkili idareye aidiyetini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve muhdesat bedelinin tespiti ile davacı idareden tahsil edilerek davalı tarafa ödenmesine, kamulaştırılan muhdesatın davacı idareye aidiyetine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun usul ve kanuna uygun bir şekilde hazırlanmadığını, davanın davaya konu taşınmazın ... Çevreyolu kamulaştırma kapsamında kaldığından dava konusu müştemilat bedellerinin tespitine ilişkin olduğunu, bilirkişi raporunda ağaç bedelleri hesaplanırken 2021 verilerine endeks uygulanmasının hatalı olduğunu, hesaplamanın ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2022 verilerine göre yapılması gerektiğini yapılara ilişkin hesaplamada eksik imalatların yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini, yüksek bedel tespit edildiğini, taraflarınca rapora yapılan itirazlarının reddedildiğini müvekkili lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararına ve dayanak bilirkişi raporuna yapmış oldukları itirazların dikkate alınmadığını, muhtesat bedellerinin çok düşük tespit edildiğini, dava konusu taşınmazın Van ilinin en gözde ve merkezi diye tabir edilen İpekyolu ilçesinde bulunduğunu, ticarethanelerin fazla olduğu ve konutların da yüksek bedellerle alınıp satıldığı bir yerde olduğunu, ağaçların sayısı ve yaşının hatalı belirlendiğini, kamulaştırma haricinde ama yola çok yakın mesafede bulunan ağaç, müştemilat ve taşınmazın değer düşüklüğüne uğrayacak olması, tamamen elverişsiz halde bulunması hususlarının dikkate alınmadığını, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaz üzerindeki yapılara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek; ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumlarına göre maktuen değer biçilerek tespit edilen bedelin davalıya ödenmesine ve muhtesatın davacı idareye aidiyetine, tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine ve kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanmasına karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı belirtilerek, her ne kadar taraf vekillerince ayrı ayrı yapıların nitelikleri ve yıpranma oranlarına, ağaçların da sayısı ve yaşlarına itiraz edilmiş ise de İlk Derece Mahkemesince itirazlar sonrası alınan ek raporda gerekli değerlendirmelerin yapıldığı, yapılan keşifte arazideki mevcut duruma göre tespitlerin ve ölçümlerin yapıldığı, keşif sonrasında yol çalışması nedeniyle muhdesatların yıkılmış olduğu, itiraz edilen hususların teknik ve uzmanlık gerektiren hususlara yönelik olduğu ve bu konuda keşif sonrası alınan rapora ve ek rapora itibar edilmesinin yerinde olduğu kanaati ile taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı muhdesat maliki arasında muhdesat bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.