Asliye Hukuk Mahkemeleri arasındaki yetki uyuşmazlığında, haksız fiile dayalı manevi tazminat davasının HMK 16 ve 19 uyarınca Bursada görülmesi gerektiği.
Özet: Bu hukuki evrak, haksız fiilden kaynaklanan manevi tazminat davasında ortaya çıkan yetki uyuşmazlığını ele almaktadır; davacının yetkisiz bir mahkemede dava açması üzerine davalı, süresinde ve usulüne uygun şekilde yetki itirazında bulunarak yetkili mahkemeyi bildirdiğinden, Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili maddeleri uyarınca seçim hakkının davalıya geçtiği ve davanın Bursa Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
5. Hukuk Dairesi         2025/8984 E.  ,  2025/13605 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2025/459 Esas, 2025/70 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. İstanbul Anadolu 45. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.02.2025 Tarihli ve 2024/479 Esas, 2025/35 Karar Sayılı Kararı
Davacının adresinin .../İstanbul olduğu, davalının adresinin ... (... ilçe)/Bursa olduğu, savcılık soruşturma dosyasının Bursa adliyesinde ve İstanbul Çağlayan adliyesinde olduğu, olayların Bursa 'da gerçekleştiği, ... Ticaret Mahkemesinde de davanın görüldüğü, eldeki davanın genel yetkili veya özel yetkili mahkemelerden birinde açılması gerektiği, mahkemenin genel yetki ve özel yetki gözetildiğinde yetkili olmadığı, bu durumda davalının süresinde vermiş olduğu cevap dilekçesinde doğru yetkili mahkemeyi bildirmiş olduğu gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.
B. Bursa 20. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.05.2025 Tarihli ve 2025/459 Esas, 2025/70 Karar Sayılı Kararı
Davada davacı iddiasını haksız fiile dayandırmakta olup haksız fiil sebebiyle uğradığı zarara ilişkin manevi tazminat talebinde bulunduğu, davacı vekilinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 16 ncı maddesindeki haksız fiilen doğan davalarda haksız fiilen işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir hükmü doğrultusunda seçimlik hakkını İstanbul Anadolu Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açarak kullandığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, manevi tazminat istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanunu’nun 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”
3. 6100 sayılı Kanun’un “Haksız fiilden doğan davalarda yetki” başlıklı 16 ncı maddesi şöyledir:
“Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.”
4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:
“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.
(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.
(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.
(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”
C. Değerlendirme
1. Bir davada, birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, yetkisiz bir mahkemede dava açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir. Yetki itirazının dinlenebilmesi için, davalı itirazında yetkili mahkemenin gösterilmesi zorunludur. Davacı, genel ve özel yetki kurallarına göre, kendisine verilen seçimlik hakkını yasaya uygun kullanmaz ise seçim hakkı davalıya geçer. Seçim hakkı kullanılırsa davalının bildirdiği yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesine karar verilir. Yetkisizlik kararında, yetki itirazında bildirilmemiş olan mahkemenin yetkili olduğuna karar verilemez.
2. Somut olayda davacının dava tarihi itibarıyla yerleşim yeri adresinin .../İstanbul, davalının yerleşim yeri adresinin ise .../Bursa olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısı ile davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, yetkisiz İstanbul Anadolu Mahkemelerinde davacının dava açtığı tespit edilmektedir. Hal böyle olunca seçme hakkı davalı tarafa geçmiş ve davalı tarafça da süresinde ve usulüne uygun olarak Bursa Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazında bulunduğu anlaşılmıştır. Bu durumda uyuşmazlığın Bursa 20. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Bursa 20. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
27.10.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.