2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa dayalı sulu tarım arazisinin yol olarak terkini ve kamulaştırma bedelinin tespiti davasında bilirkişi raporundaki kapitalizasyon faizi, objektif değer artışı ve usuli kazanılmış hak ilkelerine ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Muş ilinde bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol olarak tescili davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne yönelik kararları davacı idare vekilince kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiği gerekçesiyle iki kez istinaf edilmiş; Bölge Adliye Mahkemesi, ilk istinafta kararı kaldırarak dosyayı iade etmiş, ikinci istinafta ise önceki bir kararla belirlenen bedelin davacı idare lehine usuli kazanılmış hak oluşturduğunu ve faiz işletmesinde hata yapıldığını belirterek ilk derece mahkemesi kararını düzelterek esastan kabul etmiştir, bu düzeltilmiş karar da davacı idare vekilince bilirkişi raporundaki hatalı değerlendirmeler ve objektif değer artışı eleştirileriyle temyiz edilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/3631 E.  ,  2025/13021 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/1116 Esas, 2024/3491 Karar
KARAR: Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ: Muş 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2022/155 Esas, 2023/288 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Muş ili, ..., köyü, 1 31... (eski 1 12... parsel) parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, yol olarak terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile derhal davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ve yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi olarak kabulü ile kapitalizasyon faiz oranın %4 olarak alınmasının hatalı olduğunu, kapitalizasyon faizi ile objektif değer artışının aynı kriterlere sahip olduğu bu nedenle %40 objektif değer artışı uygulamasının mükerrer değer artışına neden olduğunu ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca o yörede mutat olarak ekilen münavebe ürünleri buğday, silajlık mısır ve karpuz verileri esas alınarak olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilerek taşınmazın metrekare birim fiyatının belirlenmesinde istinaf edenin sıfatı dikkate alınarak bir isabetsizlik görülmediği ancak Mahkemece, Daire ilk kaldırma kararı öncesi verilen 2019/617 Esas, 2020/468 Karar sayılı kararı ile kamulaştırma bedelinin 296.788,24 TL olarak belirlendiği, söz konusu kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmediği bu hususun ilk hükmü istinaf eden davacı kurum lehine usuli kazanılmış hak oluşturduğu ve usuli kazanılmış hak hususunun resen gözetilmesi gerektiği gözardı edilerek daha yüksek kamulaştırma bedeline hükmedilmesi ile ilk kararla peşin ödenmesine karar verilen 208.881,54 TL'ye ilk karar tarihine kadar, son kararla peşin ödeme kararı verilen kısma son karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken tüm bedele son karar tarihine kadar faiz işletilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle davacı idare vekili istinaf başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki dava konusu dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak bedel belirlenmesinde isabetsizlik görülmemiştir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
16.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.