İİK 99. Madde İstihkak Davasında Borçlu Adresinde Haczedilen Makinenin Mülkiyet Karinesi Karşısında Üçüncü Kişinin Kira Sözleşmesi ve Ticari Defter Kayıtlarının Bilirkişiyle Eksik İncelenmesi Nedeniyle Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Bozulması.
Özet: Bir alacaklının, borçlu adresinde haczedilen mal üzerindeki istihkak iddiasının reddedilmesi kararlarını inceleyen yüksek mahkeme, üçüncü kişinin mülkiyet karinesini çürütmek için sunduğu kira sözleşmesi ve faturaların tek başına yeterli olmadığını belirterek, ticari defterlerin incelenmesi, kira ödemelerinin ve vergi bildirimlerinin araştırılması, ayrıca makine mühendisi ve mali müşavir bilirkişi raporları alınarak daha detaylı bir inceleme yapılması gerektiğini vurgulamış ve eksik araştırma nedeniyle önceki kararları bozmuştur.
MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü: Dava, alacaklının İİK’nun 99. maddesine dayalı istihkak iddiasının reddi talebine ilişkindir. Mahkemece, borçluya ödeme emri tebliğ edilen adreste haciz işlemi yapıldığı, mülkiyet karinesinin aksinin davalı üçüncü kişi tarafından ispat edilmesi gerektiği, hacze konu makinenin davalı üçüncü kişi tarafından borçluya kiralandığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı alacaklı istinaf yoluna başvurmuştur.Bölge Adliye Mahkemesince, davalı üçüncü kişi şirket tarafından haczedilen makineye ilişkin sunulan fatura ve .... Noterliğince düzenlenen 24/11/2020 tarihli kira sözleşmesi ile haczedilen makinenin mülkiyetinin üçüncü kişiye ait olduğunun ispatlandığı, hacze konu makinenin üçüncü kişi şirket tarafından borçlu şirkete kiralanan makineler arasında yer aldığı gerekçesi ile başvurunun esastan reddine karar verilmiş, karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.Dava konusu haciz, borçluya ödeme emrinin tebliğ edildiği ve dayanak senette yer alan adreste yapılmıştır. Buna göre, İİK'nun 97/a maddesinde öngörülen mülkiyet karinesi borçlu dolayısıyla alacaklı yararınadır. Bu yasal karinenin aksinin davalı üçüncü kişi tarafından inandırıcı ve güçlü delillerle ispat edilmesi gerekir.Davalı üçüncü kişi, mülkiyeti kendisine ait işyerini ve makineleri borçluya kiraladığını iddia etmiş, buna ilişkin taşınmazın kiralanmasına ilişkin adi yazılı, taşınırların kiralanmasına ilişkin farklı tarihlerde noterde düzenlenen kira sözleşmeleri ve menkule ilişkin fatura sunmuştur. Mahkemelerce, dava konusu haczedilen makinenin değerinin belirlenmesine ilişkin icra dosyasında alınan bilirkişi raporu ile yetinilerek karar verildiği görülmüştür. Bu nedenle, davalı üçüncü kişi ile borçlu şirkete ait ticari defterler getirtilip bu defterler üzerinde araştırma yapılarak davacı tarafından sunulan faturaların ticari defter kayıtlarında yer alıp almadığı ve mahcuzlar ile uyumlu olup olmadığı hususlarının netleştirilmesi, öte yandan üçüncü kişi ile borçlu arasındaki kira ilişkisinin denetlenmesi açısından kira bedeli ödemelerinin defter kayıtlarında yer alıp almadığının belirlenmesi; kira sözleşmesinin ilgili Vergi Dairesine bildirilip bildirilmediğinin ve şirketin kira parası, stopaj ödeyip ödemediğinin araştırılması, incelenen defterlerin açılış ve kapanış tasdikinin yapılıp yapılmadığı hususununda belirlenmesi için makine mühendisi ile mali müşavir bilirkişilerce rapor düzenlettirilmesi, bu doğrultuda elde edilen bilgilerin dava dosyasında bulunan diğer delillerle birlikte değerlendirilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. SONUÇ: Davacı alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca, istinaf talebinin esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesi'ne, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, 19.11.2025 gününde oy birliğiyle karar verildi.